Genero Indarkeriaren aurkako Estatu Ituna berritu ostean, Beatriz Arraiz Nalda Gobernuak Errioxan duen ordezkariak adierazi du “aurrerapausoa” dela “gure gizartearentzat funtsezkoak diren bi alderditan, hau da, emakumeentzako berdintasunean eta askatasunean”.
Arraiz Naldaren esanetan, Espainiako Gobernuaren asmoa “indarkeria matxista mota guztiei aurre egiteko mekanismo berrietan aurrera egitea da, baina baita Vox-en negazionismoaren aurrean osasun kordoi bat sortzea ere, argi eta garbi atzerakoia den alderdia, berrikuntza honen aurka bozkatu zuen bakarra izatean erakutsi zuen bezala”.
Hori dela eta, akordio handi eta anbiziotsu hau babestu zuten alderdi politikoei eskerrak eman dizkie, ezberdintasunak alde batera uzteko erakutsi duten arduragatik eta maila altuagatik. “Adostasun handiak ezinbestekoak izan dira gizarte matxista demokratiko, berdinzale eta justu bihurtzeko”, gaineratu du.
Gobernuak autonomia-erkidegoan duen ordezkariak azaldu duenez, Estatu Itun berri honek, hobetu eta handituta, 461 neurri ditu; 2017an, berriz, 290 ziren. Horiek garatzeko, finantzaketa egokia eman da, eta testu berrian % 50 gehiago aurreikusi da, hau da, 1.500 milioi euroko konpromisoa hurrengo 5 urteetarako.
Aurreikusitako finantzaketa horretatik, urtean 160 milioi autonomia-erkidegoetara bideratuko dira, 2017an baino % 60 gehiago; urtean 100 milioi Estatuko Administrazio Orokorrera bideratuko dira, 2017an baino 20 milioi gehiago; urtean 40 milioi udaletara, 2017an baino % 50 gehiago; eta funtsen trazabilitatea eta kontrola indartzeko neurri berriak ezarriko dira.
Nobedade garrantzitsuak sartzea
Ordezkariak azaldu duenez, testu berri honek berritasun garrantzitsuak ditu, hala nola indarkeria bikarioaren, ekonomikoaren eta digitalaren arloan txertatutakoak.
Indarkeria bikarioari dagokionez, punturik garrantzitsuenetako bat da Genero-indarkeriaren aurka oso-osoko babesa emateko neurriei buruzko abenduaren 28ko 1/2004 Lege Organikoaren erreforma, bisita-erregimenak direla-eta familia-bizikidetza hautsi ondoren indarkeria bikarioaren biktima diren adingabeak genero-indarkeriaren biktima gisa sartzeko.
Horrez gain, genero-indarkeriaren arriskua baloratzeko sistemak hobetuko dira, biktima adingabeei egokitzeko, eta bikariotza-indarkeriari buruzko adierazle espezifikoak landuko dira, hala nola amaren aurkako indarkeriazko salaketak, familia-gatazka egoeretan gizarte-zerbitzuen aurreko esku-hartzea, alkoholismoa edo aitaren drogadikzioa, bisita-erregimena betetzeko aldez aurreko gorabeherak, aitaren izaera bortitza —aitak hirugarrenei egindako erasoengatik salaketak daudenean— edo armak edukitzea, besteak beste.
Halaber, legez garatuko da genero-indarkeriaren biktima diren seme-alabak zuzeneko biktima gisa aitortzea, titulu gaitzailearen bidez, behar den denboran, administrazioaren aurrean genero-indarkeriaren biktima direla egiaztatu ahal izateko, eta biktima horientzat xedatutako baliabideetarako sarbidea ahalbidetzeko.
Beste berritasun bat da indarkeria ekonomikoa berariaz txertatzen dela ordenamendu juridikoan. Horrela, gure eskubideko indarkeria ekonomikoa genero-indarkeriaren forma gisa aitortu, arautu eta definituko da, eta halakotzat hartuko da, justifikaziorik gabe eta nahita, emakumeek familiaren, bikotekidearen edo norberaren baliabide ekonomikoetarako sarbidea mugatzeko, ezabatzeko edo kontrolatzeko ekintza, bai eta emakumeek beren buruari, beren seme-alabei edo aurreko ohiturei eusteko duten egungo edo etorkizuneko ahalmen ekonomikoa murrizteko edo deuseztatzeko ekintza ere, helburu honekin: erasotzailea ekonomikoki menderatzea, heriotza, kalte psikologikoak eta garapenetik ihes egiteko aukerak murriztea, eta aukera handitzea.
Kontuan hartu behar da genero-indarkeria ekonomikoa ez dela soilik pentsioak ez ordaintzearen delitua, baita beste tipo penal batzuk ere, hala nola ondasunak ostentzearen delitua, iruzurrak, bidegabeko jabetzeak edo administrazio desleiala.
Indarkeria digitalari dagokionez, indarkeria-mota hori berariaz txertatzen da gure ordenamendu juridikoan. Genero-indarkeria digitaltzat joko da emakumeen aurkako indarkeria-ekintza oro, informazioaren eta komunikazioaren teknologiak erabiliz egiten dena, zati batean edo osorik, edo horrek larriagotzen duena, hala nola telefono mugikorrak, Internet, gizarte-hedabideen plataformak edo posta elektronikoa, emakume izate hutsagatik haren aurka bideratzen dena.
Horretarako, lege bat onartuko da ingurune digitaletan adingabeak babesteko, eta arreta berezia jarriko zaio genero-indarkeria mota guztiak prebenitzeari.
Estatu Itun berritu honek pertsona kaltetuaren baimenik gabe eta haren osotasun moralari kalte egiteko asmoz, sistema automatizatuen, softwareen, algoritmoen, adimen artifizialaren edo beste edozein teknologiaren bidez sortutako, aldatutako edo birsortutako gorputz-irudia edo ahots-audioa hedatzen, erakusten edo lagatzen dutenak zigortzea aurreikusten du, benetakoa dirudien moduan, eduki sexualeko edo larriki iraingarriak diren egoerak (deep fakes) simulatuz.
Beste neurri batzuen artean, sare sozialetan emakumeen aurkako indarkeria –edozein motatakoa dela ere– detektatzeko eta ezabatzeko sistemak ezartzea eta haien jarraipena egitea sustatuko da, adimen artifizialaren bidez.
Halaber, eremu digitalean adierazten diren sexu-indarkeria motei buruzko sentsibilizazio-kanpainak egitea aurreikusten da, eta horien barruan sartzen da adimen artifiziala erabiltzea irudi aldatuak sortzeko, adingabeei modu pedagogikoan erakutsiz hori prebenitzeko sexu-indarkeria motak eta horiek biktimengan dituzten ondorioak, baita haien osasun mentala eta bizitza sexuala eta afektiboa ere.
Biktimak landa-munduan
Bestalde, garrantzi handiagoa ematen zaie haur, gazte, adineko emakume eta migratzaileei, eta arreta berezia jartzen zaie, halaber, landa-eremuko emakumeei eta desgaitasuna duten emakumeei.
Landa-munduari dagokionez, autonomia-erkidegoekin koordinatuta, areagotu egingo da landa-eremuetan biktimei ematen zaien arreta, eskualde mailako harrera- eta/edo informazio-zentro gehiagorekin edo eskualde bat baino gehiago estaltzen duten baliabide ibiltariekin.
Horrez gain, poliziaren presentzia indartzen jarraituko dute, eta landa eremuan jarduteko talde espezializatu ibiltariak sustatuko dituzte, biktimei arreta egokia emateko.
Landa-eremu horren barruan, biktimei arreta eta akonpainamendu eraginkorra eta kalitatezkoa eskainiko zaie, biktimaren inguruko baldintza eta berezitasunei egokitutakoa; halaber, indarkeriaren biktima diren emakumeak bizi diren udalerritik kanpo baliabideetara sartzea erraztuko da, anonimotasunari eta joan-etorriari eusteko, zerbitzu espezializatuen arreta bermatzeko.
Administrazioen arteko lankidetza ere indartuko da, genero-indarkeriaren biktimei eta haien seme-alabei zuzendutako bizileku-baliabideen sarea hobetzeko, eta autonomia-erkidegoek eta toki-erakundeek desgaitasuna duten biktimei arreta hurbilagoa, eraginkorragoa eta eskuragarriagoa eman ahal izatea bultzatuko da, bai eta beste egoera bereziki ahul batzuetan daudenei ere, hala nola adikzioekin, osasun mentalarekin, adinarekin edo jatorriarekin lotutakoei, besteak beste.
Azpimarratu beharreko beste alderdi bat da landa eremuan emakumeenganako indarkeriaren aurkako sentsibilizazio kanpainak indartuko direla, inguru horretan eragin handiagoa izango dutelako; biztanleria migratzailearen artean, egoera bereziak eta, kasu askotan, zaurgarritasun egoera direla eta; eta gizonei zuzendutako kanpainak bultzatuko direla, kulturarteko perspektibarekin eta hizkuntza ezberdinetan, jokabide matxistei aurre egiteko.
Azkenik, neurri judizialei dagokienez, legezko neurriak proposatzen dira elikadura-pentsioen ordainketa ez dadin erabili bisita-erregimena aldatzen saiatzeko edo hitzarmen arautzaileetan akordioak behartzeko, baita ez-ordaintzea biktimarioaren mendeku gisa erabili ahal izatea saihesteko ere.