Tras a renovación do Pacto de Estado contra a Violencia de Xénero, a delegada do Goberno nA Rioxa, Beatriz Arraiz Nalda, manifestou que nos/nos atopamos ante “un avance en dous aspectos fundamentais para a nosa sociedade, como son a igualdade e a liberdade para as mulleres”.
Arraiz Nalda sinalou que o propósito do Goberno de España é avanzar en “novos mecanismos para combater todas as formas de violencia machista, pero tamén xerar un cordón sanitario fronte ao negacionismo de Vox, un partido claramente retrógrado, tal e como o demostrou ao ser o único que votou en contra desta renovación”.
Por iso, agradeceu aos partidos políticos que apoiaron este gran e ambicioso acordo pola súa responsabilidade e altura de miras para aparcar diferenzas. “Os grandes consensos foron imprescindibles para transformar a sociedade machista nunha democrática, igualitaria e xusta”, engadiu.
Tal e como explicou a delegada do Goberno na comunidade autónoma, este novo Pacto de Estado, mellorado e ampliado, contén 461 medidas fronte ás 290 que se incluían no anterior de 2017. Para desenvolvelas, dotouse dun financiamento adecuado e no novo texto contémplase un 50% máis de dotación económica, o que supón un compromiso de 1.500 millóns de euros para os próximos 5 anos.
Deste financiamento previsto, 160 millóns anuais destinaranse ás comunidades autónomas, un 60% máis que en 2017; 100 millóns anuais destinaranse á Administración Xeral do Estado, 20 millóns máis que en 2017; 40 millóns anuais para os concellos, un 50% máis que en 2017; e establécense novas medidas para reforzar a rastrexabilidade e o control dos fondos.
Incorporación de importantes novidades
A delegada explicou que este novo texto presenta importantes novidades, como son as incorporadas en materia de violencia vicaria, económica e dixital.
Respecto da violencia vicaria, un dos puntos máis importantes é a reforma da Lei Orgánica 1/2004, do 28 de decembro, de Medidas de Protección Integral contra a Violencia de Xénero para incluír como vítimas de violencia de xénero a aqueles menores que son vítimas de violencia vicaria tras a ruptura da convivencia familiar, con ocasión dos réximes de visitas.
Ademais, perfeccionaranse os sistemas de valoración do risco da violencia de xénero para adaptarse ás vítimas menores de idade, elaborando indicadores específicos sobre a violencia vicaria, como a existencia de denuncias previas de violencia contra a nai, a intervención anterior dos servizos sociais en situacións de conflito familiar, o alcoholismo ou a drogadicción do pai, as incidencias previas no cumprimento do réxime de visitas, o carácter violento do pai, no caso de que existan denuncias por agresións do pai a terceiros, ou o uso ou posesión de armas, entre outras.
Tamén se desenvolverá legalmente o recoñecemento de fillas e fillos vítimas de violencia de xénero como vítimas directas a través do título habilitante, durante o tempo que sexa necesario, que permita acreditar ante a administración a consideración de vítimas de violencia de xénero, permitindo o acceso aos recursos destinados para estas vítimas.
Outra das novidades é a incorporación de maneira específica a violencia económica no ordenamento xurídico. Deste xeito, recoñecerase, regulará e definirá a violencia económica no noso dereito como forma de violencia de xénero, entendendo como tal a acción de limitar, suprimir ou controlar, de maneira inxustificada e intencionada, o acceso das mulleres aos recursos económicos da familia, da parella ou propios, así como de reducir ou anular a súa capacidade económica presente ou futura para manterse a si mesmas, ás súas fillas e fillos, ou para continuar cos seus hábitos anteriores, co obxectivo de que a muller dependa economicamente do agresor, minguando as súas opcións de escapar da violencia e, por tanto, incrementando a posibilidade de que a situación derive en privacións, danos psicolóxicos, trastornos do desenvolvemento, lesións ou morte.
Debe terse en conta que a violencia económica de xénero non é só o delito de falta de pagamento de pensións, senón tamén outros tipos penais como o delito de alzamento de bens, estafas, apropiacións indebidas ou administración desleal.
Con respecto á violencia dixital, tamén se incorpora de maneira específica este tipo de violencia no noso ordenamento xurídico. Entenderase por violencia dixital de xénero todo acto de violencia contra as mulleres cometido coa asistencia, en parte ou na súa totalidade, do uso das tecnoloxías da información e as comunicacións, ou agravado por este, como os teléfonos móbiles, Internet, plataformas de medios sociais ou correo electrónico, dirixida contra unha muller polo feito de ser.
Para iso, aprobarase unha lei para a protección das persoas menores de idade nas contornas dixitais, con especial atención á prevención da violencia de xénero en todas as súas manifestacións.
Este Pacto de Estado renovado prevé sancionar a quen, sen autorización da persoa afectada e con ánimo de menoscabar a súa integridade moral, difundan, exhiban ou cedan a súa imaxe corporal ou audio de voz xerada, modificada ou recreada mediante sistemas automatizados, softwares, algoritmos, intelixencia artificial ou calquera outra tecnoloxía, de modo que pareza real, simulando situacións de contido sexual ou gravemente vejatorias (deep fakes).
Entre outras medidas, fomentarase adoptar e realizar o seguimento de sistemas que permitan detectar e eliminar comentarios e fíos de incitación á violencia contra as mulleres en calquera das súas formas nas redes sociais, a través do uso de intelixencia artificial.
Así mesmo, prevese a realización de campañas de sensibilización sobre os tipos de violencia sexual que se manifestan no ámbito dixital, incluíndo o uso da intelixencia artificial para crear imaxes modificadas, mostrando de maneira pedagóxica ás persoas menores de idade as formas de violencia sexual para previla, e as súas consecuencias sobre as vítimas, incluída a súa saúde mental, e a súa vida sexual e afectiva.
Vítimas no mundo rural
Doutra banda, incorpóranse con maior énfase as perspectivas de infancia, mocidade, mulleres maiores, migrantes, e pon especial atención, tamén, nas mulleres rurais e as mulleres con discapacidade.
En canto ao mundo rural, incrementaranse, en coordinación coas comunidades autónomas, a atención ás vítimas nas zonas rurais, cun maior número de centros de acollida e/ou de información de carácter comarcal ou con recursos itinerantes que cubran máis dunha comarca.
Ademais, continuarase reforzando a presenza policial e promoveranse equipos especializados itinerantes de actuación no ámbito rural para a adecuada atención ás vítimas.
Dentro deste ámbito rural, brindarase ás vítimas unha atención e acompañamento efectivos e de calidade, adaptados ás condicións e especificidades da contorna da vítima, así como facilitarase o acceso a recursos fóra do municipio de residencia das mulleres vítimas de violencia para conservar o anonimato e o desprazamento para garantir a atención por parte de servizos especializados.
Tamén se fortalecerá a colaboración entre administracións para mellorar a rede de recursos habitacionales destinados ás vítimas de violencia de xénero e ás súas fillas e fillos e impulsarase que comunidades autónomas e entidades locais poidan prestar unha atención máis próxima, eficaz e accesible para as vítimas con discapacidade, así como para as que se atopan noutras situacións de especial vulnerabilidade, talles como as relacionadas con adiccións, saúde mental, idade ou procedencia, entre outras.
Outro aspecto a destacar é que se reforzarán as campañas de sensibilización contra a violencia cara ás mulleres no ámbito rural, pola maior incidencia nesta contorna; entre a poboación migrante, dadas as súas especiais circunstancias e, en moitos casos, a súa situación de vulnerabilidade; e impulsaranse campañas dirixidas aos homes, con perspectiva intercultural e en diferentes idiomas, para combater condutas machistas.
Por último, en canto ás medidas xudiciais, proponse medidas legais para impedir que o pago das pensións alimenticias utilícese para tentar modificar o réxime de visitas ou para forzar acordos nos convenios reguladores, así como para evitar que poida utilizarse a falta de pagamento como forma de vinganza do victimario.