- Kultura Ministerioak eta Alcalako Unibertsitateak (eraikinaren titularra da) akordioa lortu dute Estatuak eraikinaren jabetza berreskuratzeko.
- Garai bateko Emakumeen Kartzela Administrazioaren Artxibo Orokorraren ondoan dago, eta 8.000 m-tik gorako azalera eraikia du.2 bost solairutan banatuta
Kultura ministro Ernest Urtasunek eta Alcalako Unibertsitateko errektore Carmelo Garciak akordioa iragarri dute gaur, Alcalá de Henareseko Emakumeen Kartzela izandakoa, gaur egun unibertsitatearen jabetzakoa dena, berriz ere Estatuarena izan dadin, Kultura Ministerioak erabil dezan. Alcalá de Henares herrian dagoen gune hau Gizarte Mugimenduen Artxibo Historikoaren (AHMS) egoitza bihurtuko da. Gaur goizean eraikina bisitatzen ari zirela egin dute iragarpena.
Emakumeen Kartzela zaharrak, La Galera edo San Cirilo ikastetxea bezala ere ezaguna, 8.000 m2 baino gehiago ditu eraikita, eta Administrazioaren Artxibo Nagusiaren (AGA) ondoan dago, Santo Tomás, Carmen Descalzo eta Luis Gómez el Alumno kaleen artean.
Ernest Urtasun Kultura ministroak adierazi duenez, “hamarkadetan zehar, itxialdi, zigor eta min gune bat izan zen hau, eta orain memoria, ezagutza eta demokrazia gune bihurtu nahi dugu. Isiltasuna egon zen tokian, memoria egotea nahi dugu; itxialdia egon zen tokian, ikerketa, sarbide publikoa eta kultura demokratikoa egotea nahi dugu”. Eta gaineratu duenez, “indar sinboliko oso indartsua dago espetxeratze leku bat herritarrei irekitako leku bihurtzen”.
Bestalde, Alcaláko Unibertsitateko errektore Carmelo Garcíak nabarmendu duenez, “oso albiste positiboa da Alcaláko Unibertsitatearentzat, gure hiriarentzat eta Espainiako gizarte osoarentzat”, eta gaineratu du akordioa garrantzitsua dela ondarearen eta arkitekturaren ikuspegitik ere, “urrats erabakigarria baita La Galerak berriz ere bizitza, jarduera eta funtzio publikoa izan dezan, bere garrantzi historikoarekin guztiz bat datorrena”.
Gaur egun Kultura Ministerioaren Gizarte Mugimenduen Artxibo Historikoa AGAren eraikinean dago eta bere bilduma etengabe hazi da 2021ean sortu zenetik. Gaur bertan jakinarazi dute Ekologistak Martxan konfederazioaren artxibo historikoa, 50 urtez erakunde horrek bildu eta zaindutakoa, AHMSren funtsetan sartzen hasi dela.
Estatuak eraikinaren jabetza modu eraginkorrean berreskuratu ondoren, Kultura Ministerioak eraberritu egingo du, artxibo baten berezko beharretara eta erabileretara egokitzeko.
Alcalako Emakumeen Kartzela izandakoaz
Emakumeen Kartzela ohiak XVI. mendearen amaieran du jatorria, Alcalá de Henares hiriko harresietatik kanpo eraikitako ikastetxe batean; XIX. mendean eraitsi egin zuten, haren ordez 1852tik kartzela gisa erabilitako eraikin bat altxatzeko. Izan ere, hori zen garai hartan Espainian zegoen emakumeentzako kartzela bakarra eta mende oso batez, 1978ra arte, tarteka kartzela gisa funtzionatu zuen.
Espetxe arkitekturaren adibidea da eraikina, modulu erradialetan antolatua: gorputz zentral bat eta “T” itxurako hiru hormarte. Erantsitako zati batzuk eraitsi egin ziren, hala nola, gerora Dokumentazio Fakultatea eraiki zen tailerren eraikinak. Duela gutxi, Alcalako Unibertsitateak obrak egin ditu inguratzailean, estalkien eta eraikinaren beraren egonkortasuna bermatzeko. Eraikinak 8.000 m2 baino gehiagoko azalera hartzen du guztira, bost solairutan banatuta.
Gizarte mugimenduen artxibo historikoa
2021ean sortua, Kultura Ministerioko Gizarte Mugimenduen Artxibo Historikoa funtsezko erakundea da Espainiako gizarteak azken hamarkadetan izan dituen aldaketak aztertzeko.
Artxiboa ondare dokumental eta bibliografikoak osatzen du, Espainia garaikideko hainbat erakunde eta mugimendu sozialek sortu eta kontserbatu dutena, bai eta haien militanteek eurek ere, batzuetan erbestean zeudenak. Funtsak Estatuak egindako erosketetatik eta jabeek borondatez gordailuan utzitako edo dohaintzan emandako artxiboetatik datoz.
Artxibo hori Kultura Ministerioak zuzenean kudeatzen duen Estatuko Artxiboen sarearen parte da, eta haren helburua da gure historiaren eta kulturaren eta herritarren botere eraldatzailearen isla den Espainiako dokumentu-ondarearen funtsezko zati hori berreskuratzea, biltzea, hedatzea eta haren sarbidea eta ikerketa ahalbidetzea.
Gainera, Gizarte Mugimenduen Artxibo Historikoak partaidetzarako, jakintzen trukerako eta elkarte, komunitate eta herritarren topaketarako gune publikoa ere izan nahi du, gizarte kohesioa sustatu eta bultzatuko duena, aniztasuna ikusarazi eta sustatuko duena.