· 2026ko martxoaren 31tik uztailaren 27ra bitartean Andaluzian, Aragoin, Balear Uharteetan, Asturiasko Printzerrian, Gaztela-Mantxan, Gaztela eta Leonen, Katalunian, Galizian, Errioxan, Madrilgo Erkidegoan, Euskal Autonomia Erkidegoan, Murtziako Eskualdean eta Valentzian izandako gertakari katastrofikoak, gehienak baso-suteek eragindakoak.
· Errege-dekretuak barne hartzen ditu Madrilgo Erkidegoan eta Avila eta Toledo probintzietan izandako suteak, uztailaren 23an interes nazionaleko larrialditzat jotzea eragin zutenak, bai eta duela gutxi Castellóko Vall d’Uixó udalerrian sortutakoa ere.
Gobernuak, Barne Ministerioak proposatuta, astearte honetan deklaratu du 2026ko martxoaren 31tik uztailaren 27ra bitartean gertatu diren eta hamalau autonomia-erkidegotako eskualdeetan kalteak eragin dituzten 211 gertakari katastrofiko jasan dituzten lurraldeak, gehienak baso-suteen ondoriozkoak.
Uztailaren 23an interes nazionaleko larrialditzat jo zituzten Madrilgo Erkidegoan eta Avila eta Toledo probintzietan izandako suteak jasotzen ditu deklarazioak, baso-suteen ondoriozko larrialdietan erabaki hori hartzen den lehen aldia, hain zuzen ere. Castelloko Vall d’Uixó herrian piztu berri den sutea ere jasota dago. Bi kasuetan, sua itzaltzeko lanek aurrera jarraitzen dute.
Ministroen Kontseiluaren akordioak, gainera, Los Gallardoseko suteak kaltetutako eremua jasotzen du, Almeriako probintzian, epealdiko gertakaririk larrienetakoa izan dena, ondorio pertsonal eta materialengatik, hamahiru pertsona hil baitira.
Apirilean, baso-suteak izan ziren Galizian eta Asturiasen. Horien artean, Ponteareas (Pontevedra) udalerrian deklaratutako baso-sutea nabarmendu behar da; izan ere, 2. eragiketa-egoerara iritsi zen, eta Estatuko bitartekoen laguntza behar izan zuen. Horrez gain, apirilean, Menorcako kostaldeko fenomeno bat eta Kataluniako eurite eta ekaitzen beste gertakari bat jakinarazi zituzten.
Maiatzean, ezegonkortasun meteorologikoak eurite eta ekaitz gehiago eragin zituen, eta Mallorcan, Murtzian eta Katalunian CENEMi jakinarazi zitzaizkion. Errioxan, Naldako horma bat eta San Vicente de la Sonsierra gazteluko harresiaren zati bat jausi ziren.
Hilaren bigarren erdian, baso-suteak ugaritu egin ziren, eta gertakari nabarmenak izan ziren Rugaten eta Benidormen (Valentziako Erkidegoa), Santa Eulària des Riun eta Can Anfosen (Eivissa) eta Òrriusen (Katalunia).
Ekainaren hasieran, eurite gehiago izan ziren Katalunian, eta baso-suteek gora egiten jarraitu zuten, hala nola Carrascoy-El Vallek (Murtziako Eskualdea), Villanueva de los Castillejosek (Huelva), Padronek (A Coruña) eta Boborásek (Ourense). Azken horiek 2. eragiketa-egoerara iritsi ziren.
Ekainaren bigarren hamabostaldian, Gaztela eta Leonen sute ugari izan ziren Bierzo eskualdean, eta Ezkabarteko, Alcampell-Tamarite de Literako eta Uncastilloko suteak ere egoera operatibora iritsi ziren 2. Katalunian, Talavera, Forallac, Sant Quirze Safaja, Tàrrega eta Tianako suteek beharrezkoa egin zuten prebentziozko konfinamendu neurriak hartzea hainbat herrigunetan.
Ekaineko azken egunetan, ekaitzak eta intentsitate handiko euriteak izan ziren Errioxan, Estatuko Meteorologia Agentziaren abisu laranja bati lotuta, eta horrek larrialdi-fasea aktibatzea eragin zuen, Errioxako Uholdeen aurrean Babes Zibileko Plan Bereziaren (INUNCAR) 1. egoera operatiboa. Haro izan zen herririk kaltetuena, 70 jarduera bildu baitzituen, prezipitazioen 54,9 l/m² erregistratu ondoren.
Ekainaren amaieran eta uztailean zehar, Los Gallardos-eko gertakari tragikoaz gain, 2. egoera operatibora iritsi ziren, besteak beste, Kaltzada Calatrava, Leziñena, La Fueva, Borox, La Bisbal d'Empordà, Loporzano, Soneja eta Tastavinseko Peñarroyako suteak.
Ondorengo egunetan, baso-suteen jarduera handiak jarraitu du, eta gertakari berriak izan dira hainbat autonomia-erkidegotan, batez ere Katalunian, Gaztela eta Leonen, Balear Uharteetan eta Madrilgo Erkidegoan. Gertakari horiek babes zibileko planak berriro aktibatzea eragin zuten, 1. eta 2. egoera operatiboan.
Azkenik, gertakari horiekin batera, Hitzarmen honek barne hartzen duen aldian babes zibileko bestelako larrialdi batzuk gertatu dira, hala nola industria-instalazioetako suteak, salgai arriskutsuak garraiatzean izandako istripuak eta instalazio kimiko edo industrialetako gorabeherak. Ondorioz, babes zibileko planak aktibatu dira eta prebentzio- eta babes-neurriak hartu dira herritarrentzat.
Akordioaren denbora-eremutik kanpo, «Marta» ekaitza dela-eta Katalunian izandako haize bortitzen gertakaria sartzen da. Otsailaren 9an eman zitzaion horren berri Larrialdietarako Zentro Nazionalari (CENEM), Katalunian haize-arriskuagatiko larrialdi-plan berezia aktibatu ondoren. Gertakari hau ez zen otsailaren 10ean eta apirilaren 7an babes zibileko larrialdi batean larri kaltetutako eremu izendatzeko onartutako bi akordioen artean sartu.
Barne Ministerioaren laguntzak
Babes Zibileko Sistema Nazionalari buruzko uztailaren 9ko 17/2015 Legearen 24. artikuluan xedatutakoari jarraituz, akordioak hainbat laguntza jasotzen ditu dagoeneko, eta kaltetuek larrialdia gertatu zen unetik eskatu ahal izango dituzte laguntza horiek; horien kudeaketa Barne Ministerioari dagokio.
Laguntza horiek helburu hauek dituzte: kalte pertsonalak arintzea; etxebizitzetan eta tresnetan izandako kalte materialak; tokiko korporazioen gastuak; industria-, merkataritza- eta zerbitzu-establezimenduak; eta larrialdiaren ondorioei erantzuteko prestazio pertsonalak eta ondasunen prestazioak egin dituzten pertsona fisiko edo juridikoei diru-laguntzak ematea.
Halaber, Trafikoko Buruzagitza Nagusia erakunde autonomoaren tasak (zirkulatzeko edo gidatzeko baimenak bikoiztea, baita ezbeharra izan duten ibilgailuen bajak ere) eta NANa jaulkitzeagatiko salbuespena onartzeko aukera ere aurreikusten da.
Babes zibileko larrialdi batek kaltetutako eremu izendatzeak, gainera, bidea irekitzen du Jaurlaritzako beste sail batzuek beren eskumen-eremuei dagozkien beste laguntza batzuk gaitzeko; honako hauek izan daitezke laguntza horiek:
· Onura fiskalak: Ogasun Ministerioak zehaztuko du Ondasun Higiezinen gaineko Zergaren kuotari dagokion salbuespena eta Jarduera Ekonomikoen gaineko Zergaren kuotari dagokion murrizketa. Ohi bezala, kalte pertsonalengatiko laguntzak Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergatik salbuetsita egongo dira.
· Lan-arloko eta Gizarte Segurantzako neurriak: Lan eta Gizarte Ekonomiako eta Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministerioek lan-arloko neurriak eta Gizarte Segurantzaren hobariak eta kuota-salbuespenak garatu ahal izango dituzte.
· Toki-korporazioentzako laguntzak: Lurralde Politikako eta Memoria Demokratikoko Ministerioak % 50erainoko laguntzak emango dizkie toki-erakundeek udal-azpiegiturak, -instalazioak eta -ekipamenduak konpontzeko gauzatzen dituzten proiektuei.
· Kalteak azpiegitura publikoetan eta jabari publikoan: ministerio guztiek, beren eskumenen eremuan, jarduketa bereziko eremu deklaratu ahal izango dute, baita obrak premiazkotzat deklaratu ere, titulartasun publikoko azpiegituretan eragindako kalteak konpontzeko.
· Kontratazioaren arloan, premiazko obra, zerbitzu edo horniketatzat hartu ahal izango dira, aurrez kontratazio-organoak Sektore Publikoko Kontratuen azaroaren 8ko 9/2017 Legearen 120. artikuluaren arabera hala adostuta, azpiegiturak, ekipamenduak edo zerbitzuak konpontzeko edo mantentzeko kontratuak, kaltetutako ondasunak birjartzeko obren kontratuak eta kalteen balorazioen kontratuak, edozein dela ere haien zenbatekoa.
· Obra hauek egiteak dakartzan desjabetzapenak ukitutako ondasunen okupazioa presazkotzat jo ahal izango da, Nahitaezko Desjabetzari buruzko 1954ko abenduaren 16ko Legearen arabera.