- Ministroen Kontseiluak larrialdiak eragin larria duen eremuaren deklarazioa (urtarrilean onartu zuen Asturiasko Printzerria, Gaztela eta Leon, Gaztela-Mantxa, Andaluzia, Aragoi, Madril, Errioxa eta Nafarroako autonomia-erkidegoetarako) Kanarietara, Kantabriara, Kataluniara, Murtziako Eskualdera eta Valentziako Erkidegora zabaldu du
- Hitzarmenak laguntzak aurreikusten ditu kalte pertsonalak eta materialak arintzeko etxebizitzetan eta tresnetan, bai eta industria-, merkataritza-, nekazaritza-, itsas eta arrantza- eta turismo-establezimenduetan eta beste zerbitzu batzuetako establezimenduetan ere; halaber, Babes Zibileko Sistema Nazionalaren 17/2015 Legean aurreikusitako zerga- eta lan-neurriak aurreikusten ditu, denboraleak jarduera ekonomikoan eta lan-merkatuan duen eragina konpentsatzeko.
Ministroen Kontseiluak, astearte honetako bileran, errege lege-dekretu bat onartu du, 509,5 milioi eurorainoko aurrekontu-partidak gaitzen dituena Filomena ekaitzak eragindako kalteak ordaintzeko, baldin eta Babes Zibileko Sistema Nazionalaren uztailaren 9ko 17/2015 Legean aurreikusitako laguntzen bidez estali badaitezke.
Errege lege-dekretuak banatu beharreko laguntza-motak zehazten ditu ekaitzak eragindako kalteak konpentsatzeko, zerga- eta lan-arloko hobari batzuk gehitzen ditu, larrialdiak kaltetutako eremu izendatzeko eremua zabaltzen du, eta 2020ko apirilaren 1etik 2021eko ekainaren 31ra arte egongo da indarrean babes zibileko edozein larrialditan.
Ministroen Kontseiluak urtarrilaren 19an Babes Zibileko Larrialdi batek (ZAGEPC) Larriki Kaltetutako Eremu izendatzea onartu zuen Asturias, Gaztela eta Leon, Gaztela-Mantxa, Andaluzia, Aragoi, Madril, Errioxa eta Nafarroako autonomia-erkidegoentzat, eta ekaitzak eragindako kalteak ebaluatzeko prozesua abian jarri zuen, Babes Zibileko Sistema Nazionalaren Legean aurreikusitako laguntzak zehazte aldera.
Kalteen ebaluazio horren zatirik handiena Gobernuaren ordezkaritzek eta ordezkariordetzek egin dute; izan ere, Filomena gertakariak urtarrilaren 7tik 18ra bitartean eragindako 6.643 ezbeharren espedienteak berrikusi dituzte, partikularrei, tokiko korporazioei eta azpiegitura publikoei eragin ahal izan dizkieten kalteei buruzkoak soilik. 6.643 ezbehar horien artean, guztira izandako kalteak 493,6 milioi eurokoak izan dira, hautagarritasunaren lehen berrikuspen batean.
ERREGE LEGE-DEKRETUAREN EREMUA ZABALTZEA
Laburbilduz, Filomena gertakariaren ondorioz Estatuak zuzenean ordain ditzakeen kalteen kuantifikazioa 435,3 milioi eurokoa da gehienez. Baina ebaluazio prozesu horretan, Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agenda ministerioek eta Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura ministerioek kalteak dokumentatu dituzte urtarrilaren 19ko ZAGEPCen jasota ez dauden lurraldeetan.
Hori dela eta, astearte honetan onartutako errege lege-dekretuaren aplikazio-eremua Kanariar Uharteetako, Kantabriako, Kataluniako, Murtziako Eskualdeko eta Valentziako Erkidegoko autonomia-erkidegoetara zabalduko da, eta azpiegitura publikoetan eta interes pribatuetan ebaluatutako kalteak 44,3 milioi euroan handituko dira, guztira.
Horrez gain, hainbat ministerio sailen menpeko eraikin eta instalazioetan antzemandako kalteak gehitu ditu errege lege-dekretuak: 30 milioi euro.
Kontzeptu horien guztien baturak 509,5 milioi eurora igotzen du Gobernuak Filomena ekaitzak eragindako kalteak ordaintzeko gaitutako aurrekontu-erabilgarritasuna. Horietatik 435 milioi 2021eko urtarrilaren 19ko Ministroen Kontseiluaren akordioan jasotako autonomia-erkidegoetan eragindako kalteei dagozkie; beste 44 milioi, orduan sartzen ez ziren erkidegoetan, eta 30 milioi, ministerio-departamentuetako eraikinetan eta instalazioetan izandako kalteei, honela banatuta:
Hemendik aurrera, Gobernuaren ordezkariek eta ordezkariordeek, Babes Zibilaren eta Larrialdien Zuzendaritza Nagusiak aldez aurretik txostena eginda, Aseguruen Konpentsazio Partzuergoari eskatu ahalko diote errege lege-dekretu beraren 2. artikuluan definitutako kalte ez-pertsonalen balorazioak egin ditzan; horretarako, Administrazioak bere teknikarien ordainsariak estaliko ditu.
Industria-, merkataritza-, itsas eta arrantza- eta turismo-establezimenduetan eta beste zerbitzu batzuetako establezimenduetan izandako kalteen kasuan, Aseguruen Konpentsazio Partzuergoak frankizia aplikatuta kalte-ordaina eman dion pertsonak sortutako kalte ordaingarrien zenbatekoaren ehuneko 7ra arteko dirulaguntza jaso ahal izango du, 9.224 euroko gehieneko zenbatekora arte, baldin eta dirulaguntzaren eta kalte-ordainaren baturak kalteen balioa gainditzen ez badu.
BESTE LAGUNTZA BATZUK
ZAGEPCren deklarazioaren onuradun diren autonomia-erkidegoak handitzeaz gain, Lurralde Politikako eta Funtzio Publikoko Ministerioak eskaerak jaso ditu 2020ko apirilaren 1etik aurrera izandako beste gertaera katastrofiko batzuek eragindako kalteengatik.
Hori dela eta, astearte honetan onartutako errege-dekretuak klausula bat jasotzen du, non aurreikusten den Gobernuak 2020ko apirilaren 1etik gertatu diren edo 2021eko ekainaren 30era arte gerta daitezkeen antzeko beste gertakari batzuei ezarri ahal izango diela bertan jasotako edozein neurri.
Laguntza horiek martxoaren 18ko 307/2005 Errege Dekretuak arautzen ditu, larrialdi- edo hondamendi-egoeren ondoriozko premiei erantzuteko dirulaguntzak zehaztu eta dirulaguntza horiek emateko prozedura ezartzen duenak, eta pertsona fisikoen errentaren gaineko zergatik salbuetsita daude.
Gainera, errege-dekretuak beste neurri batzuk ere ezartzen ditu, hala nola ondasun higiezinen gaineko zergaren kuota salbuestea eta ekonomia-jardueren gaineko zergaren kuota murriztea, baldin eta etxebizitza, industria-, turismo-, merkataritza-, itsas- eta arrantza-establezimendu eta establezimendu profesional, nekazaritza- eta basogintza-ustiategi, lan-lokal eta antzekoei eragiten badiete eta denbora-tarte horretan gertatutako edozein ezbehar katastrofikotan kalteak jasan badituzte.
Beste neurri batzuk Gizarte Segurantzako kuoten salbuespenak eta hobariak izan daitezke, eta geroago zehaztuko dira, ministro-agindu baten bidez. Jarduera uzteagatiko prestazioak jasotzen dituzten langile autonomoei, baldin eta prestazioaren berehalako arrazoia Filomena depresioaren ondorioak badira, ez zaizkie zenbatuko prestazioa jasotzeko ezarritako gehieneko aldiak kontsumitzearen ondorioetarako prestazioa jasotzen duten lehen lau hilabeteak, eta betetzat joko da, jarduera uzteagatiko prestazioa jaso ahal izateko, jarduera uztearen legezko egoeraren aurreko segidako hamabi hilabeteren gutxieneko kotizazio-aldiaren betekizuna.
Gainera, Gizarte Segurantzako kuotetan hobariren bat edo murrizketaren bat duten autonomoek, borraskaren ondorioz baja eskatzen badute, ez dute hobari edo murrizketa horiek jasotzeko eskubidea galduko alta eskatzean geratzen zen denboragatik.
Errege lege-dekretuak toki-korporazio eta toki-erakundeentzako laguntzen araubidea ezartzen du ezbeharra jasan duten eremuak leheneratzeko, bai eta basoak eta ingurumena leheneratzeko jarduketak, eta jabari publiko hidraulikoa eta itsaso eta lehorraren artekoa leheneratzeko ere.
NEKAZARITZA- ETA ABELTZAINTZA-EKOIZPENAK
Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak (MAPA), bestalde, hainbat neurri ezarri ditu nekazaritza- eta abeltzaintza-produkzioetan izandako kalteak arintzeko, nekazaritza-jardueretarako zerga-murrizketak egiteko eta abalak finantzatzeko.
Lehenengo kasuan, produkzioaren % 30etik gorako galerak izan dituzten nekazaritza-ustiategien titularrei laguntzea da helburua. Hainbat kasu daude:
- Aseguru-polizak indarrean izanik, aseguratutako produkzioetan kalteak izan dituzten eta kalte horiek bermatuta ez dauden ustiategiak.
- Ezbeharra gertatu den egunean aseguruaren berme-aldia hasi gabe duten ustiategiak, baldin eta aurreko kanpainan lerro bererako kontratatu bazuten.
Nekazaritza-jardueretarako neurri fiskal bereziak pertsona fisikoen errentaren gaineko zergaren zenbatespen objektiboaren metodoaren etekin garbiaren indizeak murriztean dautza. Ogasun Ministerioak onartzen ditu, Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak proposatuta. Txosten bat egiten du xede horrekin, autonomia-erkidegoen nahitaezko informazioa jaso ondoren. Honek murrizketa justifikatzen duen heinean, ministerioak proposatuko du.
Abalen finantzaketari dagokionez, Nekazaritza Kauzioaren Estatu Sozietate Anonimoaren (SAECA) abalen kostua diruz laguntzeko finantzaketa-lerroak jarri ahal izango ditu MAPAk, baldin eta operadore ekonomiko horien jarduerak ohiko jarduera-baldintzak aldatzearen ondorioak jasan baditu. Lerro horietan, zuzeneko emakida araubidean diruz lagunduko du maileguak lortzeko beharrezkoak diren abalen kostua.
Azkenik, ministerio-sail guztiek, beren eskumenen esparruan, jarduketa bereziko eremu deklaratu ahal izango dute, bai eta obren larrialdia ere, titulartasun publikoko azpiegituretan eragindako kalteak konpontzeko.
Gobernuak ministerio arteko batzorde bat sortuko du errege lege-dekretu honetan ezarritako laguntza-neurriak aplikatzeko eta haien jarraipena egiteko. Batzorde hori Barne Ministerioko Babes Zibileko eta Larrialdietako Zuzendaritza Nagusiari atxikita egongo da, eta inplikatutako ministerio guztietako ordezkariek, kaltetutako autonomia-erkidegoetako gobernu-ordezkaritzek eta Aseguruen Konpentsazio Partzuergoko ordezkariek osatuko dute.
ZAGEPCren 2021eko urtarrilaren 19ko adierazpenean jasotakoen neurri osagarriak hartzeak, deklarazio horren aplikazio-eremua zabaltzeak eta deklarazioaren ondorioak denboran luzatzeak errege-dekretu berri bat onartzea eragin dute, Filomena gertakariaren ondorioei erantzuteko.