- Lurralde Politikako eta Funtzio Publikoko ministroak kooperatzeko eta itunak lortzeko borondatea nabarmendu du Goi Ganberako lehen agerraldian, eta elkarrizketarako “etengabeko eskaintza” egin die legebiltzar-talde guztiei eta administrazioei
- Tokiko legerian erreforma bat bultzatzeko beharra nabarmendu du. Erreforma horrek “Toki Administrazioaren Arrazionalizazio eta Iraunkortasun Legeak (TAOL) ekarri zuen eskumen-murrizketa lehengoratzea” eta Biztanle Gutxiagoko Udalerrien Oinarrizko Estatutua sartzea dakar.
- Tokiko autonomiari “berezkoak dituzten eskumenak gauzatzeko baliabide ekonomiko nahikoak, egokiak eta iraunkorrak” emateko beharra ere aipatu du.
- “Gehiegizko denborazkotasunari irtenbideak bilatzeko lanak abian dira”
Miquel Iceta Lurralde Politikako eta Funtzio Publikoko ministroak gaur goizean adierazi du, Senatuko Toki Erakundeen Batzordean egindako lehen agerraldian, udalgintza bultzatu nahi duela Ministerioaren jardunaren “funtsezko ardatzetako bat” delako.
Ministroak berretsi du Lurralde Politikako eta Funtzio Publikoko Ministerioa dela “lankidetzaren eta itunen ministerioa”, eta berretsi du Gobernuak “elkarrizketarako etengabeko eskaintza” egiten diela talde parlamentario guztiei eta Administrazioei, “haien Gobernuen kolore politikoa edozein dela ere”.
“Lankidetzarako teknika federalak arazoak konpontzeko gida onena” direla defendatu du Icetak. Zentzu horretan, “bere garapenean sakontzeko hobetzeko tartea” dagoela ziurtatu du.
Ministroak tokiko gobernuek herrialdearen modernizazioan eta aurrerapenean duten “zeregin erabakigarria” defendatu du, sortu zenetik: “Berdintasunerako, zerbitzuak emateko eta eskubideak bermatzeko tresnak dira. Gizarte eta lurralde kohesiorako funtsezko rola izan dute eta dute”.
Osasun-krisian, nabarmendu du “protagonista” dela, “herritarrengandik hurbilen dagoen administrazioa delako eta funtsezkoa delako pandemia egoki kudeatzeko, inor atzean utzi gabe”. Hori dela eta, “merezi duten errekonozimendu instituzionalaren” alde egin du, baita “bultzada politiko irmo baten” alde ere, egungo eta etorkizuneko erronkei aurre egin ahal izateko.
Ministroak azaldu duenez, Lurralde Politikako eta Funtzio Publikoko Ministerioaren proiektu munizipalista Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planean islatzen da. Hala, Ministerioak 1.000 milioi euro inbertituko ditu autonomia-erkidegoen eta toki-erakundeen eraldaketa digitalerako eta modernizaziorako neurriak sustatzea helburu duen Gobernu Planaren (Administrazio Publikoen Modernizazioa) 11. osagaian. Horiek funtsezko zeregina izango dute funtsen kudeaketan. Tokiko eremuan, 391,4 milioi euro exekutatuko dituzte hiru urtean, kopuru osoaren ia %40.
Erreformen helburua da, halaber, administrazio guztien arteko lankidetza indartzea, udalei “arreta berezia” emanez. Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioak (FEMP) Gobernuarentzat “udal esparruan erreferentzia” gisa duen papera azpimarratu du ministroak.
Hala, nabarmendu du Ministerioaren aurtengo Estatuko Aurrekontu Orokorrek (PGE) FEMPri ematen zaion diru-laguntza %5 igotzea jasotzen dutela. FEMPren parte-hartzea Konferentzia Sektorialetan gero eta ohikoagoa dela ere nabarmendu du. “Zalantzarik gabe, bultzada politiko argia ematen ari zaio, eta hori da jarraituko dugun bidea”, berretsi du.
Horrez gain, toki eremuan legediaren erreforma bat bultzatzeko beharra nabarmendu du ministroak, “Toki Administrazioaren Arrazionalizazio eta Iraunkortasun Legeak (LRSAL) ekarri zuen eskumenen murrizketa lehengoratzea” eta Biztanle Gutxiagoko Udalerrien Oinarrizko Estatutua barneratzea dakarrena.
Helburua, justifikatu duenez, tokiko erakundeek eskumen eraginkorrak izatea bermatzea da, “herritarren beharrei gertutasunetik erantzuteko eta udalerri inklusiboagoak eta bidezkoagoak lortzeko”.
Biztanle gutxiko udalerrien oinarrizko estatutua
Bestalde, Icetak biztanle gutxiagoko udalerrien “berezitasun propioa” defendatu du, eta horrek “haien errealitate espezifikora egokitutako araudia izatera behartzen du”. Azaldu duenez, “euren funtzioak betetzeko erraztasun gehiago” ematea da helburua, erronka demografikoari aurre egiteko estrategiaren esparruan.
Horren harira, uste du posible izan behar dela baliabide gehien dituzten udalerrien eta haien Autonomia Erkidegoen lankidetza eta babesa, “horrek eskumen galerarik ekarri gabe” eta aldi berean “kalitate demokratikoa eta zerbitzu publikoen kalitatea” bermatuz.
Horretarako, azaldu duenez, Estatutuak administrazio-egoitza komuna duten langile-taldeak sustatzeari ekingo dio, hainbat udalerriri zerbitzuak emateko. Praktikan, horrek esan nahiko luke hainbat udalerrik Udal Idazkari edo Arkitekto postuak partekatu ahal izango lituzketela.
Gainera, udalerri txikiek eskura izango dituzte beste administrazio publiko batzuen laguntza-mekanismoak. Autonomia-erkidegoek edo aldundiek, adibidez, udal-zerbitzu publikoen ohiko kudeaketa beren gain har lezakete, udalerri horien aldez aurretiko baimenarekin.
Udalek ere langileak hautatzeko ardura eman ahal izango diete aldundiei. Horrela hautatutako funtzionarioak sistema honetan parte hartzen duten udal guztien artean mugitu ahal izango dira.
Zuzkidura ekonomikoa
Bestalde, tokiko autonomiari baliabide ekonomiko “nahikoak, egokiak eta denboran sostengatuak” eman behar zaizkiola aipatu du, “berezkoak dituzten eskumenak gauzatzeko”.
Ogasun Ministerioaren eskumena bada ere, 2020an eta 2021ean arau fiskalen aplikazioa bertan behera uzteko Gobernuak hartutako erabakia aipatu du Icetak, ezohiko neurri gisa. Horri esker, udalek beren diruzaintzako gerakinak erabil ditzakete COVID-19ak sortutako krisi sozioekonomikoaren aurrean berreraikuntza ekonomiko eta sozialean laguntzeko, eta horrek esan nahi du 15.000 milioi euro inguru askatu behar dituztela.
Halaber, 2021erako Estatuko Aurrekontu Orokorrek aurreko ekitaldian baino %9,7 baliabide gehiago eman behar dizkietela toki-erakundeei defendatu du. Estatuaren Diru-sarreretan duten parte hartzea %3 handitzeaz gain, udalek 1.852 milioi euro izango dituzte transferentzietan, gastu politikak finantzatzeko. Horrez gain, tokiko finantziazio sistemaren erreformaren alde egin du, “finantziazio autonomikoarenarekin batera”.
Bestalde, parlamentariei jakinarazi die Toki Administrazioko Batzorde Nazionalaren hurrengo deialdia lehen aldiz egingo dela Senatuan. “Horren bidez, Ganbera honi eman nahi diogu erakunde-arkitekturan merezi duen garrantzia, lurralde-mailen arteko akordioak bultzatzeko foro gisa, lurralde-ordezkaritzako ganbera den aldetik”.
Publikoaren balioa
Ministerioaren lana markatuko duten balio nagusien artean, zerbitzu publikoak nabarmendu ditu Icetak, eta horien garrantziak, nabarmendu duenez, agerian utzi du osasun-larrialdia: “Egiaren orduan, hondamenditik bereizten gaituen gauza bakarra publikoa da”.
Administrazio publikoetako langileen garrantzia azpimarratu du ministroak, “beren betebeharretatik harago erakutsi baitute beren lan konprometituarekin zergatik den beharrezkoa zerbitzu publiko nahikoa hornituak eta eraginkorrak izatea”.
Funtzio publikoaren behin-behinekotasun “handia” “drastikoki” murrizteko konpromisoa hartu du Icetak, baita Toki Administrazioan ere: “Gure konpromisoa da Administrazio Publiko guztietan % 8tik beherako behin-behinekotasun tasa lortzeko lan egitea”.
Horren harira, gogora ekarri du martxoaren 25ean Enplegu Publikoa Koordinatzeko Batzordea bildu zela, eta bertan Enplegatu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren Testu Bateginaren 10. artikulua erreformatzeari heldu ziola. “Gehiegizko behin-behinekotasunari irtenbideak bilatzeko lanak martxan daude dagoeneko”, errepikatu du.