Euskal Herriko Itsas Foroaren lehendakaria, Eusko Jaurlaritzako Portuen zuzendaria…
Egun on guztioi. Euskal Herriko Itsas Foroak eskaintzen digun hau aukera ona da Euskal Herriko ontzigintzari buruzko zenbait hausnarketa partekatzeko, Suspertze eta Erresilientzia Eraldaketarako Planean jasota dagoen mota askotako enpresa-multzoa baita.
Berreskuratze Plana egiteko erabili diren Next Generation funtsak Europa osoko eta gure herrialdeko industria-egituraren etorkizuna aldatzeko erabili dira.
Plan horrek, dakizuen bezala, 70.000 milioi euro inguruko finantzaketa du, eta beharrezko inbertsio eta erreforma multzo bat ezartzen du pandemiaren eraginaren ondoren susperraldi ekonomiko sendoa lortzeko. Aldi berean, ekonomia jasangarriago eta digitalago baterako beharrezko trantsizioan aurrera egiteko aukera eman behar digu.
Zehazki, Planak 27.000 milioi euro bideratzen ditu trantsizio berderako, deskarbonizazioa, efizientzia energetikoa, mugikortasun jasangarria, ekonomia zirkularra eta ingurumenaren babeserako neurriak jorratuz. Hau da, Transformazio Plan osoaren% 37 inguru.
Europako Batzordeak behin betiko onartu du dagoeneko funtsak hirugarrenez ordaintzea, 6.000 milioi euro guztira. Hala, Plana onartu eta 21 hilabetera, gure herrialdeak 37.036 milioi euro jaso ditu, hau da, dagokigun guztiaren % 53, itzuli ezin diren transferentzien bidez.
Herrialde osoan, 400.000 proiektu jarri dira martxan, enpresak, ikerketa-zentroak edo administrazio publikoak buru direla. 27.300 milioi euroko finantzaketa dute proiektu horiek gauzatzeko.
Euskadik 1.784 milioi euro baino gehiago jaso ditu, eta horietatik ia erdia erkidegoaren zuzeneko kudeaketarako transferitu dira, Konferentzia Sektorialaren, hitzarmenen eta zuzeneko emakiden bitartez. Gainerako 900 milioi euroak (% 49,9) Estatuko Administrazio Orokorrak gauzatu ditu zuzenean, eta 6.500 proiektu inguru martxan jartzeko aukera eman dute.
Pandemiak jabearazi gintuen gaitasun industrialak berreskuratzeko beharraz, eta hori ezinbestekoa da herrialdearen garapen ekonomikorako. Ezin gara sektore estrategiko jakin batzuetako inportazioen mende egon; izan ere, horniduran etenak izateko arriskua dugu, eta prezioak edo produktuen kalitatea kontrolatzeko gaitasuna galtzeko arriskua ere bai.
Itsas sektorea euskal ekonomian eta Espainiako eta nazioarteko itsas industrian oso paper garrantzitsua duen enpresa-multzo zabal batek osatzen duzue. Euskadik itsas eta itsas tradizio luzea du, eta bere ibilbide luzean izandako arazoak gorabehera, oso sektore lehiakorra eta espezializatua izaten jarraitzen du.
Gobernuak apustu irmoa egiten du sektore horren alde: Horretarako, Ontzigintza Industriaren Suspertze eta Transformazio Ekonomikorako Proiektu Estrategikoa (PERTE) diseinatu eta ezarri du.
Deialdia norgehiagoka bidez ebazteko aurreikusitako data 2023ko azaroa da. Guztira 272 milioi euroko aurrekontua duten lau proiektu eragile aurkeztu dira, 128 milioi pasatxoko diru-laguntza eta 500.000 euroko maileguak eskatzen dituztenak. Proiektu horietan Euskal Herriko 23 enpresak hartzen dute parte. Oraintxe bertan, zuzentze-fasean gaude. Lehen fasea maiatzaren 25ean amaitu da, eta, ondoren, bigarrena ireki zen. Ekainaren erdialdera itxiko da. Une horretatik aurrera, azken ebaluazioaren fasea hasiko da.
Ziur gaude ontzigintza industria sendotzeko eta enplegua sortzeko eremu estrategikoa dela, bai ekonomiari zuzenean egiten dion ekarpenagatik, bai beste jarduera batzuk garatzeko funtsezko zutabea delako, hala nola salgaien garraioa, itsas jatorriko baliabideen aprobetxamendua, edo turismoa.
Ezaguna da sektoreak trakzio-ahalmen handia duela eta espezializazio teknologiko handia duela balio erantsi handiko ekipamenduen fabrikazioan, baita industria laguntzaile espezializatu eta osagarria ere.
PERTEren erronka nagusia da produktu berrietarantz dibertsifikatzea, ezinbesteko digitalizazioa, ingurumen-jasangarritasuna hobetzea eta langileen trebakuntza hobetzea.
Dakizuenez, helburu horiek betetzeko, guztira 1.460 milioi euroko inbertsioa egitea aurreikusi da, eta ekarpen publikoa 310 milioi euro ingurukoa izango da.
Berrikuntza-gaitasunagatik eta ikerketan eta garapenean egiten duen ahaleginagatik bereizten den ontzi-industria, itsasontzien eraginkortasuna, segurtasuna eta jasangarritasuna hobetzeko irtenbide eta teknologia berriak etengabe bilatzen dituena. Esportatzeko joera handia duen sektorea da, eta nazioartean bere produktuen kalitateagatik da ezaguna.
Ezin dut esan gabe utzi, garrantzitsua izan arren, euskal ontzigintza sektoreak ere hainbat erronkari aurre egin behar diola, eta horien artean azpimarratu nahi dut iraunkortasuna eta ingurumena hobetzea.
Gero eta itsas irtenbide garbiagoak eta eraginkorragoak eskatzen ari gara, energia-kontsumoari eta emisio poluitzaileei dagokienez. Euskal enpresek eskaera horietara egokitu eta teknologia jasangarriagoak garatu behar dituzte. Dinamika horiek aukera bat dira, zalantzarik gabe, negozio-gune garrantzitsuak garatuko baitira itsas energia eolikoaren, deskarbonizazioaren, arrantza-flotaren berrikuntzaren edo Espainiako merkataritza-ontzidia handitzeko beharraren alorretan. Esan bezala, etengabe egin behar dugu aurrera burujabetza teknologikoaren, elikadurakoaren eta energetikoaren bilaketan.
Horregatik, helburu horiek lortzeko, aukera teknologiko guztiak hartu behar ditugu kontuan:
· Erregai-pilen teknologiak.
· Propultsio elektrikoa bateria bidez, ahal denean, edo sarera konektatuta portuetako eragiketetan.
· Haize- eta eguzki-energia, motor elektrikoak eguzki-gelaxkekin eta antzeko beste elementu batzuekin konbinatzen dituzten propultsio hibridoko ontzi mota jakin batzuetan. Euskal Autonomia Erkidegoak dagoeneko badu esperientzia esparru horretan.
· Emisio gutxien egiten dituzten erregaiak, hala nola gas naturala, bioerregaiak, hidrogeno berdea edo amoniakoa.
· Eta, jakina, itsasontzien eraginkortasuna eta diseinua hobetzeko lanean jarraitzea, pisua murriztuz, aerodinamika hobetuz, ibilbideak optimizatuz eta teknologia eraginkorragoak inplementatuz, hala nola energia berreskuratzeko sistemak. Hori guztia kontsumoak gutxitzeko eta emisioak gutxitzeko helburuarekin.
Ontzigintza etengabeko bilakaeran dago. Adimen artifiziala, automatizazioa eta digitalizazioa bezalako teknologia disruptiboen eraginez, itsasontziak diseinatzeko eta funtzionatzeko modua aldatzen ari da dagoeneko. Hori dela eta, euskal sektoreak I+Gn inbertitzen jarraitu behar du, joera horien abangoardian egoteko eta ematen dituzten aukerak aprobetxatzeko.
Gaitasun handiko profesionalen prestakuntza ere funtsezko elementua da etorkizuneko garapenerako. Erronka tokiko talentuak atxikitzea eta profesional berriak ontzigintzara erakartzea da, talentu beragatik lehiatzen diren beste sektore eta enpresa batzuk dauden ingurune batean.
Baina sektorea bultzatzeko plana ez da teknologia eta ekonomia kontua bakarrik. Justizia sozialaren eta ekitatearen auzia ere bada, garrantzi handiko espazio ekonomiko batekin, zeinak erakutsi baitu enplegua sortzeko ahalmen handia duela, berrikuntzan eta esportazioan duen ikuspegia. Euskal Herriaren funtsezko zutabe bihurtu duten punturaino.
Anbizio handiko ekimena dugu aurrean, beste PERTE batzuekin ezin hobeto lotuta dagoena, eta beharrezkoa dena gure herrialdearentzat etorkizun jasangarria bermatzeko.
Eskerrik asko zure arretagatik.