Presidente del Foro Marítimo Vasco, director de Puertos del Gobierno vasco…
Bos días a todos. Esta que nos/nos brinda o Foro Marítimo Vasco, parece unha boa oportunidade para compartir unha serie de reflexións en relación co sector naval do País Vasco, un conxunto empresarial de variada tipoloxía que está contemplado dentro do Plan de Transformación Recuperación e Resiliencia.
Os fondos Next Generation cos que está confeccionado o Plan de Recuperación están destinados a cambiar o futuro da estrutura industrial do conxunto de Europa e tamén do noso país.
Dicho Plan, como saben, cuenta con una financiación cercana a los 70.000 millones de euros y establece un conjunto de inversiones y de reformas necesarias para conseguir una sólida recuperación económica tras el impacto de la pandemia. A la vez, debe permitirnos avanzar en la necesaria transición hacia una economía más sostenible y digital.
En concreto, o Plan destina 27.000 millóns de euros para a transición verde, abordando medidas para a descarbonización, a eficiencia enerxética, a mobilidade sustentable, a economía circular e a protección do medio ambiente. Isto supón aproximadamente un 37% do total do Plan de Transformación.
A Comisión Europea ha autorizado xa de maneira definitiva o terceiro desembolso dos fondos por un total de 6.000 millóns de euros. Desta forma, 21 meses despois da aprobación do Plan, o noso país recibiu xa 37.036 millóns de euros, o equivalente ao 53% do total do que nos/nos corresponde en forma de transferencias non reembolsables.
No conxunto do país están xa en marcha 400.000 proxectos liderados por empresas, centros de investigación ou administracións públicas. Contan cun financiamento por importe de 27.300 Millóns de euros para a execución dos estes proxectos.
O País Vasco ha recibido máis de 1.784 millóns de euros, dos que practicamente a metade transferíronse para xestión directa da comunidade a través da Conferencia Sectorial, convenios e concesións directas. Os outros preto de 900 millóns de euros (o 49,9%) executáronse directamente pola Administración Xeral do Estado e permitiron pór en marcha preto de 6.500 proxectos.
A pandemia fíxonos conscientes da necesidade de recuperar capacidades industriais, asunto fundamental para o desenvolvemento económico do país. Non podemos ser dependentes das importacións en determinados sectores estratéxicos xa que corremos o risco de sufrir interrupcións na subministración, de perder certa capacidade no control dos prezos e/ou a calidade dos produtos.
O sector marítimo formádelo un conxunto amplo de empresas cun papel moi significativo na economía vasca e tamén na industria marítima española e internacional. Euskadi conta cunha longa tradición marítima e naval, e a pesar dos problemas vividos durante a súa longa singradura, continúa sendo un sector altamente competitivo e especializado.
Un sector polo que o Goberno aposta de forma decidida: Para iso deseñou e implementou o Proxecto Estratéxico para a Recuperación e Transformación Económica (PERCHE) da Industria Naval.
A data prevista para a resolución da convocatoria en concorrencia competitiva é novembro de 2023. Presentáronse catro proxectos tractores cun orzamento total de 272 millóns de euros, que solicitan subvención por algo máis de 128 millóns e préstamos por 500.000 euros. Nestes proxectos participan 23empresas do País Vasco. Agora mesmo, atopámonos en fase de emenda. Unha primeira fase que terminou o 25 de maio e a seguir abriuse a segunda, que pechará a mediados do mes de xuño. A partir dese momento empezará a fase de avaliación final.
Tenemos el convencimiento de que la industria naval es un ámbito estratégico para el fortalecimiento industrial y la generación de empleo, tanto por su contribución directa a la economía, como por ser un pilar fundamental para el desarrollo de otras actividades como el transporte de mercancías, el aprovechamiento de recursos de origen marino, o el turismo.
É coñecido que o sector ten unha gran capacidade tractora e que dispón dunha alta especialización tecnolóxica na fabricación de equipos de alto valor engadido, así como que conta cunha industria auxiliar altamente especializada e complementaria.
O reto fundamental que se quere abordar co PERÉCHE a diversificación cara a novos produtos, a imprescindible dixitalización, a mellora da sustentabilidade ambiental e tamén a mellora na capacitación dos empregados.
Como saben para cumprir con estes obxectivos está prevista un investimento total de 1.460 millóns de euros, cunha contribución pública da orde dos 310 millóns de euros.
Unha industria naval que se distingue pola súa capacidade innovadora e o seu esforzo en investigación e desenvolvemento, buscando constantemente novas solucións e tecnoloxías para mellorar a eficiencia, a seguridade e a sustentabilidade dos buques. Un sector cunha forte orientación exportadora e recoñecido a nivel internacional pola calidade dos seus produtos.
Non podo deixar de sinalar que, a pesar da súa importancia, o sector naval vasco tamén se enfronta a unha serie de retos entre os que quero destacar o da sustentabilidade e a mellora medio ambiental.
Atopámonos cunha crecente demanda de solucións marítimas máis limpas e eficientes, en termos de consumo de enerxía e de emisións contaminantes. As empresas vascas deben adaptarse a estas demandas e desenvolver tecnoloxías máis sustentables. Estas dinámicas representan sen dúbida unha oportunidade xa que se van a desenvolver espazos de negocio moi importantes en ámbitos como a eólica mariña, a descarbonización, a renovación da frota pesqueira ou a necesidade de aumentar a frota mercante española. Necesitamos, como dicía, progresar de forma sostida na procura da soberanía tecnolóxica, alimentaria e enerxética.
De ahí que en la búsqueda de estos objetivos tengamos que considerar todas las alternativas tecnológicas:
· As tecnoloxías de pilas de combustible.
· A propulsión eléctrica mediante baterías, naqueles casos que sexa posible, ou mediante a conexión á rede en operacións nos portos.
· A enerxía eólica e a solar en determinado tipo de buques de propulsión híbrida que combinen motores eléctricos con outros elementos como as celas solares. Ámbito no que Euskadi conta xa con experiencia.
· Os combustibles con menores emisións como o gas natural, os biocombustibles, o hidróxeno verde ou o amoníaco.
· E, por suposto, continuar co traballo de melloras na eficiencia e deseño dos buques mediante a redución do peso, a mellora da aerodinámica, a optimización das rutas e a implementación de tecnoloxías máis eficientes, como os sistemas de recuperación de enerxía. Todo iso co obxectivo de reducir os consumos e diminuír as emisións.
A industria naval está en constante evolución. A adopción de tecnoloxías disruptivas como a intelixencia artificial, a automatización e a dixitalización están a transformar xa a forma en que se deseñan e operan os buques. Por iso, o sector vasco debe seguir investindo en I+D para manterse á vangarda destas tendencias e aproveitar as oportunidades que brindan.
A formación de profesionais altamente capacitados é tamén un elemento esencial para o desenvolvemento futuro. O desafío radica en reter aos talentos locais e atraer a novos profesionais cara á industria naval, nunha contorna onde existen outros sectores e empresas que compiten polo mesmo talento.
Pero o Plan de impulso ao sector non é só unha cuestión de tecnoloxía e economía. Tamén é unha cuestión de xustiza social e equidade cun espazo económico de gran importancia que mostrou a súa gran capacidade de xerar emprego, o seu enfoque na innovación e a exportación. Ata o punto de que o converteron nun alicerce fundamental do País Vasco.
Tenemos ante nosotros una iniciativa ambiciosa, perfectamente incardinada con otros PERTE, necesaria para garantizar un futuro sostenible para nuestro país.
Moitas grazas prol a súa atención.