- Funtsen erdia komunitateak zuzenean kudeatzeko transferitu dira, eta beste erdia Gobernu zentralak gauzatu du
- Denis Itxaso Gobernuaren ordezkaria: “Europako funtsen dirua iristen ari da, enpresei transferitzen ari zaie eta proiektuetan gauzatzen ari da”
- Europako funtsek % 1,6 eta % 2,3 arteko hazkunde erantsia ekarriko diote EAEko urteko BPGari 2021-2026ko aldian
- Auto elektrikoaren aldeko apustuak 235 milioi euro utzi ditu euskal enpresetan PERTEren bidez, 20 milioi ibilgailuak erosteko eta 16,7 milioi kargatzeko azpiegiturak instalatzeko
- 2018ko ekainetik 2022ko abendura, Gobernuak ia 900 milioi euro exekutatu ditu abiadura handiko trenbideko lanetan
- 5.400 ETEk atera diote etekina Kit Digital programa-bonuari, digitalizazio-prozesua bizkortzeko
- Pentsioak handitu egin dira, eta, dagoeneko, 2018an baino 308 euro gehiago dira hilean
Euskadik 1.784 milioi euro jaso ditu dagoeneko Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren Europako funtsetatik, eta horietatik ia erdia (% 50,1, hau da, 895 milioi) erkidegoaren zuzeneko kudeaketarako transferitu dira, Konferentzia Sektorialaren, hitzarmenen eta zuzeneko emakiden bitartez. Gainerako 889 milioi euroak (% 49,9) Estatuko Administrazio Orokorrak (EAO) gauzatu ditu zuzenean, eta 6.480 proiektu baino gehiago garatzea ahalbidetu dute. Denis Itxaso Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan duen ordezkariak Bilbon eman duen prentsaurrekoan aurkeztu ditu datuok. Bertan, Europako funtsak autonomia-erkidegoan duen hedapenaren errepasoa egin du, eta Gobernuak erkidegoarekin hainbat arlotan duen konpromisoa ere nabarmendu du (pentsioak, gutxieneko soldata, Gizarte Segurantzako afiliazioa, garraioetako abonuak…). ). “Azken hilabeteetan”, azpimarratu du Itxasok, “Estatuko Administrazio Orokorrak funts horiek azkarrago zabaldu ditu. Dirua iristen ari da eta enpresei transferitzen ari zaie”. Europako funtsek EAEko urteko BPGaren % 1,6 eta % 2,3 arteko hazkunde erantsia ekarriko dute 2021-2026ko aldian.
Zehazki, Euskal Herriak 235 milioi euro baino gehiago jaso ditu Ibilgailu Elektriko eta Konektatuaren PERTE deialdian, Mercedes, Fagor, Irizar eta SAPA buru dituzten lau trakzio-proiekturentzat. “Proiektu horiek ziurtatuko dute ekoizpen eredua eraldatzea mugikortasunaren elektrifikaziorantz eta garapen industrialerantz eta inbertsioak erakartzerantz”, nabarmendu du Itxasok. Ibilgailu elektrikoaren aldeko apustua osatzeko, Jaurlaritzak beste 20 milioi jarriko ditu autoak erosteko, eta 16,7 milioi berriz kargatzeko azpiegiturak instalatzeko.
Beste 74 milioi euro energia berriztagarriak eta autokontsumoa produkzio-sektoreetan eta etxeetan hedatzeko erabili dira, eta oso harrera ona izan dutenez, hasieran esleitutako funtsak handitu behar izan dira.
Bestalde, “gure erkidegoa deskarbonizazio industrialaren prozesuaren protagonista izaten ari da, hidrogeno berriztagarriaren balio-katea garatzeko 15 proiektu baino gehiagorekin eta 18 milioi euro baino gehiagoko finantzaketarekin”, adierazi du Gobernuaren ordezkariak. Itxasok SENERen proiektua nabarmendu du, elektrolizatzaileen fabrika bat ezartzeko, Espainiako merkatua teknologia lehiakorraz eta tokiko fabrikaziokoaz hornitzeko, 10 milioi eurorekin finantzatuta.
Euskal Herriko enpresa-ehuna berrikuntza-maila altuengatik nabarmentzen da, eta unibertsitateek eta parke zientifiko eta teknologikoek babesten dute. Esparru horretan, dagoeneko 44 milioi euro baino gehiago inbertitu dira, besteak beste, aeronautikako eta automobilgintza jasangarriko programa teknologikoetarako, ikerketarako laguntzetarako eta I+Gko misioetarako. Guztira, Euskadiko 69 erakundek hartzen dute parte enpresa-berrikuntzako proiektuetan.
Euskal ETEen dinamismoa
Gaur egun, 6.750 ETE baino gehiago daude horrelako erakundeei laguntzeko programen onuradun. Zehazki, 5.400 ETEk baino gehiagok lortu dute dagoeneko KIT digital programa digitalizatzeko bonua (35 milioi euroko ekarpena egin dute guztira), eta 1.300ek baino gehiagok 100 milioi euro inguruko finantza-bermeak lortu dituzte inbertsio- eta modernizazio-proiektuei ekiteko.
Euskal Herriko berrikuntzaren aldeko apustua osasun sektorean ere islatzen da. Abangoardiako Osasunaren eta Medikuntza Pertsonalizatuaren PERTEren esparruan, Euskal Herriko hainbat erakundek 10 milioi euro inguru jaso dituzte, eta horien artean nabarmentzekoak dira I+Gko Plan Osagarrien 4,5 milioi euroak, medikuntza pertsonalizatua inplementatzeko Akribea eta Brem proiektuak finantzatzeko, zeinetan hainbat enpresa eta ikerketa-zentrok parte hartzen baitute, hala nola CIC Biogunek, Mondragon Unibertsitateak edo Bioeuskal Bankuak. Terapia aurreratuen arloan, CAR-NK "off the shelf" proiektua finantzatu da: hobekuntza berriak eta immunoterapia-aukerak berrerortze-uneko minbizi hematologikoen edo errefraktarioen aurka, 1 M€-rekin finantzatuta. Bestalde, EAEko ospitale nagusiek 25 milioi euro baino gehiago jaso dituzte teknologia handiko osasun-ekipamenduetarako.
Zientziari eta teknologiari dagokienez, Espainiako Gobernuak abangoardiaren eta teknologia berrien aldeko apustua egin du Euskal Autonomia Erkidegoan. Horren isla da ESS Bilbaori emandako laguntza. Izan ere, zentro estrategiko hori nazioartean erreferentzia da teknologia neutronikoen arloan, eta ezagutza eta balio erantsia ematen dizkio, Europako Espalazio Iturriaren (ESS) proiektuari espezietan egindako ekarpenaren bidez. 2022tik 2025era bitartean 'Miracles' izeneko tresna eraikitzeko erabiliko diren 16M€-etatik 3,3 milioi euro inbertitu dira dagoeneko –Europako Espalazio bidezko Neutroien Iturriaren (ESS) parte izango da tresna hori–, eta polimeroekin, energiarekin, material berriekin eta osasunarekin lotutako zientzia egiteko saiakuntzak egin ahal izango dira horrekin. Miraclesek minbizia, Parkinsona edo Alzheimerra bezalako gaixotasunak tratatzeko sendagai berrien garapenean lagunduko du.
Lanbide Heziketa indartzea.
Halaber, Lanbide Heziketa bultzatzearen aldeko apustua nabarmendu du, 9.000 plaza berri baino gehiago sortzea aurreikusten baita. Gainera, dagoeneko Euskal Autonomia Erkidegoko 97 erakundek 3,8 milioi eurorekin parte hartzen dute 2021eko deialdian finantzatutako proiektuetan. Deialdi horren bidez, Lanbide Heziketako ikastetxeen eta enpresen arteko lankidetza bultzatu nahi da, klima-aldaketa bikoitzera eta eraldaketa digitalera bideratutako gaiak lantzeko. Nabarmentzekoak dira ekoizpen-kateetan hidrogenoa sartzeko proiektuak eta Gasteizko Eraikuntzako Lanbide Heziketako Ikastetxe Integratuetako eta Mendizabalako mugikortasuna.
Horrez gain, ikasgeletan sistema digital interaktiboak inplementatzeko inbertsioak finantzatu dira, gaitasun digitalak garatzeko, Adimen Artifizialeko I+G misioetarako (hautatutako 7 enpresarekin: Iberdrola, Basque Center for Applied Mathematics, Tecnalia Fundazioa, Vicomtech Ikus-Interakzio eta Komunikazio Teknologien Zentroa Fundazioa, Barbara IoT, Ariadna Instruments eta Acexible Impacto), eta Euskadiko 551 udalerritan banda zabala hedatuz konektibitatea hobetzeko. 5G eta 6G teknologia aurreratuak hedatzeko proiektu berritzaileei ere eman zaizkie laguntzak, eta parte-hartzaileen artean dago Euskal Herriko Unibertsitatea.
Europako funtsek ia beste 30 milioi euro bideratu dituzte Gasteizen eta Donostian babes ofizialeko etxebizitzak eraikitzera.
Azpiegiturak
Europako funtsetako inbertsioak alde batera utzita, Espainiako Gobernuak Euskadirekin duen konpromisoaren isla da erkidegoaren azpiegituren aldeko apustua egitea. Euskal Herriaren abantailetako bat”, adierazi du Itxasok, “bere kokapen estrategikoa da, bere garraio-korridoreek Europara eta penintsulara egiten duten joan-etorrietan islatzen den bezala. Kokapen estrategiko horrek eta komunitateko barne-mugikortasun biziak ezinbesteko egiten dute haren konektibitatea hobetzea”. 2018ko ekainetik 2022ko abendura, ia 900 milioi euro exekutatu ditu Gobernu zentralak trenbide abiadura handiko linea eraikitzeko. Bilbo-Gasteiz adarreko zati guztiak martxa onean doaz aurrera eta dagoeneko beste proiektu batzuk lizitatu eta esleitu dira, hala nola Irungo abiadura handiko geltokia (65 milioi euro), Astigarraga eta Irun arteko hirugarren haria (53 milioi euro eta dagoeneko obretan dago) edo Gasteiz eta Burgos arteko eraikuntza proiektuaren idazketa (21 milioi euro).
Azpiegiturei dagokienez, Gasteizko plataforma intermodala eta logistikoa eraikitzeko eta Atlantikoko korridorera zabalera estandarrean konektatzeko 28,5 milioi euro ere aipatu behar dira.
Gizarte-kohesioa
Bestalde, legegintzaldi honetan zehar, Espainiako Gobernuak gizarte-kohesioan oinarritu ditu bere politikak. Horretarako, hainbat neurri hartu ditu, pertsonak eta klase ertainaren eta langilearen babesa ardatz hartuta, azken urteetan aurre egin behar izan zaien egoera konplexuei aurre egiteko.
Hala, pentsiodunen erosteko ahalmenari lege bidez eustea bermatzean pentsioak duintzeko konpromisoan aurrera egin da. Euskal Autonomia Erkidegoari dagokionez, batez besteko erretiro-pentsioa hilean 1.676,68 eurokoa da, 2018an baino 308 euro gehiago. EAEko 23.346 etxetara iritsi da Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera, eta 48.171 pertsona bizi dira bertan. Izaera sozialeko beste neurri batzuk bonu elektrikoa (55.581 hartzaile) eta doako garraio-abonua (103.488 abonu) dira.
Enpleguaren egoera aztertzeko, Itxasok hainbat adierazle aipatu ditu, besteak beste, Gizarte Segurantzako afiliazioa. Datuek erakusten dutenez, hazkunde positibo handia izan da azken bost urteetan, 49.302 landun gehiagorekin, joan den otsailean milioia izan arte (988.149 landun afiliatu). Kontratu mugagabeei dagokienez, 2019tik 2023ko urtarrilera bitartean, mota horretako kontratuen kopuruak % 138 egin du gora autonomia-erkidegoan. Eta langileen enpleguaren kalitatean pentsatuz, Gobernu zentralak 1.080 euroraino igo du hilero 2023rako Lanbidearteko Gutxieneko Soldata, eta, beraz, % 47 igo da azken 5 urteetan. Gutxieneko soldata horrek 50.600 langileri egiten die mesede Euskadin.