Genero indarkeriari erantzun poliziala emateko eredu berria aurkeztu du gaur goizean Alicia Echeverria Gobernuak Nafarroan duen ordezkariak. Berarekin izan dira Estrella Lamadrid, Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko zuzendaria; Jesús González García, polizia judizialaren probintzia-brigadako inspektore burua eta UFAM, Polizia Nazionaleko Familia eta Adingabe Unitateko burua; eta Óscar Silva, EMUMEko burua, Nafarroako Guardia Zibileko Emakume-Adingabe Taldeko burua.
Eredu berriak bi tresna ditu oinarri: Eusko Jaurlaritzaren 2. Sistema, diseinu berriko plataforma digitala, arlo horretako teknologiarik aurreratuena duena, eta 2025 Protokoloa, Segurtasuneko Estatu Idazkaritzak 2018tik emandako jarraibideek ekarritako berrikuntza guztiak biltzen eta eguneratzen dituena.
Barne Ministerioak Genero Indarkeriaren Kasuen Jarraipen Integraleko Sistema sortu eta abiarazi zuen 2007ko uztailean, eta tresna teknologiko berritzaileen multzo bat eman zion, biktima diren emakumeen arrisku-ebaluazioak praktikatu eta administratzeko, bai eta kasu bakoitzaren jarraipena egiteko eta ondoriozko arrisku-mailekin bat datozen polizia-segurtasun eta -babeseko neurriak inplementatzeko beharrezkoak diren funtzionaltasunak ere.
Denbora horretan guztian, Eusko Jaurlaritzaren Sistema hainbat aldiz aldatu da eraginkortasuna eta emaitzak hobetzeko, baina, 2023an, Segurtasuneko Estatu Idazkaritzako Genero Indarkeriaren Arloko arduradunek ondorioztatu zuten plataforma informatikoak ez zuela aldaketa gehiago onartzen, eta berri bat diseinatzea erabaki zuten; zazpi hilabetez egon dira probak egiten Polizia Nazionaleko eta Guardia Zibileko polizia-etxe desberdinetan.
Eusko Jaurlaritzaren 2. Sistema berriak hainbat hobekuntza tekniko eta funtzional dakartza, kudeaketa praktikoa areagotzeko, beste erakunde batzuekiko lankidetza-kanalak hobetzeko eta genero-indarkeriaren aurkako borrokarekin lotutako datu-baseak elkarrekin konektatzeko. Berrikuntza horien artean, honako hauek nabarmentzen dira:
• Arriskua baloratzeko formularioetan adierazle berriak sartzen ditu, bai eta maila horiek zehazten dituzten algoritmoen kalibrazio hobea ere, eta horrek egindako balorazioan akatsak egiteko arriskua murrizten du.
• Interkonexioa eta elkarreragingarritasuna hobetzen ditu, eta sistemari informazioa ematen dioten datu-baseak eta beste polizia-aplikazio batzuk handitzen ditu. Eusko Jaurlaritzak datu-base hauek ditu orain:
o Seinalamendu Nazionalen Datu Basea (BDSN)
o Polizia Salaketen Sistema (SIDENPOL)
o Guardia Zibilaren Kudeaketa Operatibo, Analisi eta Herritarren Segurtasunerako Sistema Integratua (SEGUI)
o Sistema Informatiko Penitentziarioa (SIP)
o Espetxeetako Gizarte Informazioko Sistema (SISPE)
o Sistema Judiziala (SIRAJ)
o Kataluniako Biktimen Arretarako Sistema Integrala (SIAV)
o Euskal Herriko Emakumeak Babesteko Sistema (EBA)
o COMETA jarraipen telematikoko sistema
o Emakumeen aurkako indarkeriaren biktimentzako arretarako eta babeserako telefono zerbitzua (ATEMPRO)
o ALERTCOPS
o Sexu Indarkerien Aurkako Bulego Nazionala (ONVIOS)
• Sistemak etorkizunean sor daitezkeen eboluzio-, zuzenketa- edo egokitzapen-behar berriei erantzuteko duen gaitasuna hobetzen du, software eta aplikazio berriak sartzeko diseinatuta baitago.
• Sistemaren erabiltzaileen hazkundeari egokitzeko eta erantzuteko gaitasuna hobetzen du, eta erabiltzaileen eta plataforman jarduten duten erakundeen arteko interkonexioaren abiadura handitzen du.
• Sistemaren segurtasuna handitzen du eta segurtasunean arrakalak sortzeko arriskua murrizten du.
• Jakinarazpen automatizatuen kudeaketa aurreratua eskaintzen du, eta, horri esker, sisteman jarduten duten erabiltzaileek eta erakundeek berehalako informazioa jaso dezakete beren ardurapeko kasu irekietan gertatzen diren berrikuntzei buruz.
2025 Protokoloa
Genero-indarkeriaren Arrisku Mailaren Balorazio eta Kudeaketa Polizialerako Protokolo berriaren eta BeiGén 2 Sistemaren (2025 Protokoloa) bidez kasuen Jarraipenerako Protokolo berriaren funtzionamendu bereizezina da. Protokolo hori Segurtasuneko Estatu Idazkaritzak onartu zuen, 2018az geroztik gaiari buruz emandako araudi eta jarraibide guztiak integratzeko, bateratzeko eta eguneratzeko.
2025 Protokoloak genero-indarkeriako zenbait kasuren tratamendu espezifikoan polizia-unitateek egunero egiten duten lanari eragiten dioten gaiak jorratzen ditu, eta, horretarako, sailkatu eta egituratu egiten ditu bai arrisku-maila bakoitzaren arabera nahitaez bete beharreko babes-neurri polizialak, bai Babeserako Segurtasun Plan Pertsonalizatua egitea.
Hauek dira 2025 Protokoloaren berrikuntza nagusiak:
• Jarraibide espezifikoak zehazten ditu langileek eta polizia-unitateek Gén-2 Begi Sisteman genero-indarkeriako kasuak behar bezala sortzeko, eguneratzeko eta kudeatzeko, datu pertsonalak babesteko araudiak ezarritako estandarrekin bat etorrita; izan ere, tratatutako datuetako asko kategoria berezietakoak dira, eta konfidentzialtasun- eta segurtasun-printzipioak zorrotz betetzea eskatzen dute.
• ‘Ez Preziatua’ arrisku-maila desagertu egiten da, eta, beraz, kasuak lau arrisku-mailatan banatzen dira: ‘Baxua’, ‘Ertaina’, ‘Altua’ eta ‘Muturra’.
o Maila ‘Baxua’, arriskuaren kudeaketari dagokionez, bi mailatan banatzen da, indarrean dauden neurri judizialak dauden edo ez kontuan hartuta.
• Arriskuaren eboluzioari buruzko balioespen polizialetan (VPER), salaketa berri baten ondoren hura egiteko denbora murrizten da, eta arriskuaren aldizkako berrikuspenak gauzatzeko jarduerak sinplifikatzen dira.
• Sistemak biktimarentzat arrisku handienekotzat jotzen dituen kasuetan, epe luzeagoa ezarriko da babes-neurriak ezartzeaz arduratzen den agenteak ebaluazio sistematikoa egin dezan, arrisku-mailaren beherakada nabarmena eta akutua saihesteko eta babes eraginkorragoa bermatzeko.
• Polizia-unitateen jokabidea zehazten du, eta, bereziki, genero-indarkeria garrantzi berezikoa, adingabeekin, erasotzaile iraunkorrekin edo poliziaren esku-hartzearen kontrako biktimekin edo oso zaurgarriekin. Kasu horietan:
o Uneren batean arrisku kualifikatu horrekin identifikatutako biktimen babesaren jarraipen zorrotzagoa eta eraginkorragoa finkatzen du.
o Etxean bizi diren adingabeen aurrean hartu beharreko babes-neurriei buruzko atal espezifiko bat jasotzen du, eta estrategia espezifikoak hartzeko beharra jasotzen du.
o Zibersegurtasun neurriak ezartzen ditu, gailu elektronikoen eta sare sozialen erabilerak arrisku gehigarria ekar dezakeen testuinguru batean.
Nafarroako zifrak
Otsailaren 7ko datarekin, 1.956 kasu aktibo daude Foru Erkidegoan, 1.897 biktimari eta 1.912 biktimariori eragiten dietenak.
Horietatik guztietatik, 29 kasu arrisku handikoak dira, 355 kasu arrisku ertainekoak, 781 kasu arrisku txikikoak eta 791, arrisku ez hautematekoak.
Kasu horietako 1.626tan urruntze agindua dago indarrean.
Gainera, kasu aktiboetatik 1.025 garrantzi berezikoak dira, kasu aktiboetatik 319tan zaurgarritasun egoeran dauden adingabeak daude eta 118 kasutan arrisku egoeran dauden adingabeak daude.