Melillako Gobernu Ordezkaritzak Munduko Medikuen ‘Migration In Mind’ proiektuaren Espainiako aurkezpena hartu du, migratzaileentzako osasun mentalarekin eta laguntza psikosozialarekin lotutako zerbitzuen esparru iraunkorra ezartzea helburu duen ekimena.
Proiektuaren aurkezpenean Eslovakiako, Belgikako, Kroaziako Munduko Medikuek parte hartu dute, eta haien ordezkariak Gobernuaren Ordezkaritzaren egoitzan izan dira gaur goizean, esperientziak trukatzeko eta garatzen ari diren proiektuan aurrera egiten jarraitzeko.
Espainiako Gobernuak Melillan duen Ordezkaritzako Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko buru Laura Segura Sarompasek azaldu duenez, Munduko Medikuek genero-ikuspegia planteatzeko proposamena egin zuten, eta, hiritik lan egiten denez, erakunde eta entitate migratzaileekin eta, zehazki, emakumeekin elkarlanean, “esperientziak trukatu eta lan hori guztia nola garatzen den azaldu ahal izango genuke, migratzaileei laguntzeko erakunde ezberdinekin”.
“Argi dugu, migrazioaren kontzeptuan feminizazio bat gertatzen denetik, funtsezkoa dela begirada hori izatea eta argi ulertzea migratzaileak, beren bizi-esperientziagatik, egoera nahiko zailen eraginpean daudela, konplikatuak eta euren osasun mentalean eragin zuzena izan dezaketenak, baina, noski, emakumeei are gehiago”, adierazi du.
Hala, Segurak adierazi duenez, “diskriminazioen, estereotipoen, presio kultural eta sozialen eta, batez ere, indarkerien eraginpean daude, bai jatorrian –migrazio-mugimendu horren arrazoia ere izan daiteke–, bai ibilbidean eta baita helmugan bertan ere”.
Unitateko buruak ziurtatu duenez, “beti saiatu gara begirada hori edukitzen indarkerian lan egiten dugunean, eta saiatu gara, baita ere, gizartean kontzientzia hartzen indarkeriaren kontzeptua zabaltzeak duen garrantziari buruz, emakumeek emakume izateagatik jasaten dituzten indarkerietatik harago, genero-indarkeriaren lege gisa ulertzen dugunaren barruan”. Horrela, emakumeen genitalen mutilazioa, sexu-esplotazioa, sexu-esplotazioa, sexu-esplotazioa helburu duten emakumeen eta neskatoen salerosketa, ezkontza behartuak.... Horiek, gainera, “bortxakeria asko dira, osasun mentalaren proiektu honetan eragin handia dutenak, eta osasun mentalean eragina dutenak”.
Osasun mentalerako eskubidea
Bestalde, Eva Gallegok, Espainiako Munduko Medikuen Osasun Mentaleko eta Laguntza Psikosozialeko erreferentzia teknikoak, azaldu du proiektuaren izenak —buruan migratzea— bi eskubide aipatzen dituela: “migratzearena, eskubide unibertsala dena, eta osasunerako eta osasun mentalerako eskubidea, osasun mentalik gabe ezin baitugu osasunaz hitz egin”.
Hala, gogoratu du Espainiako Munduko Medikuak erakundeak urte asko daramatzala kolektibo zaurgarriekin lanean, migratutako pertsonak barne, eta baita osasun mentalaren arloan ere, eta, azken urteotan, “esku hartzeko moduak pixka bat harmonizatzen saiatu gara, ikusteko zer jardunbide egokik laguntzen diguten pertsona horien integrazio-prozesua errazten eta osasun mentaleko baliabideak eskuratzen”.
Kontatu duen bezala, duela pare bat urte Medicos del Mundo Belgikako bazkideekin harremanetan jarri ziren, Europako deialdi baten bidez, “hain zuzen ere, truke hori egiten saiatzea eta ikustea zer praktika diren interesgarriak, nola hobetu dezakegun arreta osasun mentalean eta laguntza psikosozialean desplazatu edo migratu zaurgarrienekin, nazioarteko babesaren eskatzaileekin, une honetan dokumentatu gabe dauden pertsonekin, pertsonen trafiko-sareetatik bizirik atera direnekin…”.
Gallegok helarazi duenez, proiektu hau irailean abiatu da, Zagreben, eta ikasketa-bidaiak ditu “hainbat migrazio-testuinguru ezagutzeko eta ikusteko zer egiten ari diren migratutako pertsonei osasun mentaleko baliabideak eskuratzeko aukera errazteko hainbat testuingurutan, saiatzeko praktika egokienak zein diren eta nola egokitu ditzakegun testuinguruetara”.
Hala, Espainiaren kasuan, “proiektua Melillan egitea erabaki genuen, migrazio-igarotze gisa funtsezko lekua dela uste dugulako, bai eta kulturen arteko bizikidetza-gune gisa ere, testuinguruaren berezitasunagatik”.
Hedabideen aurrean egin duen agerraldian argi utzi du giza eskubideen aldeko erakundeek “gure asmoa ez dela osasun sistema publikoa ordezkatzea, indartzea baizik, eta, batzuetan, beharrezkoa dela kulturarteko konpetentzia bat osasun baliabideetan”.
Izan ere, aurreratu duenez, “prestakuntzak, materialak, topaketak… erraztuko ditugu osasun eta osasun mentaleko profesionalekin, kulturartekotasun handiagoko ikuspegia izan dezagun, osasunaren kosmobisioa kontuan hartuko duena testuinguru ezberdinetan bizi garen pertsonen kultura ezberdinetatik”.
Emakume migratzaileentzako laguntza
Silvia Madejón Munduko Medikuen koordinatzaileak gogorarazi du bere erakundeak apustu bat egin duela 2021. urteaz geroztik, “psikologoaren figura proiektuaren barruan txertatuz, uste genuelako osasun mental horren zati bat estaltzeko beharra zegoela hirian”.
Hala, azaldu duenez, “emakume migratzaileentzako laguntza taldeekin hasi ginen lanean, hirian bizi direnak, eta ordutik jada funtzionatu dutenak”. Zentzu horretan, migrazioaren barruan bizi diren egoeren aurrean babes hori balioan jarri du, emakume izatearekin eta aurkitzen diren indarkeria ezberdinekin batera, “indarra ematen die guzti honi aurre egin ahal izateko, izan ere, psikologikoki ondo ez dagoenean, askoz zailtasun gehiago ditu egiten denari aurre egin ahal izateko”.
Are gehiago, jakinarazi duenez, hilabete hauetan CETIn jardun dute jatorri latinoko pertsonekin, osasun mentalaren gaia eskatzen ari zirenekin, eta migrazio hegaldiarekin lotutako guztia landu dute haiekin. “Askotan, eurek berez dakartzaten egoera horiek, sinesmen-sistema, nola integratzen den eta, beste hizkuntza batzuen kasuan, adibidez, emozioak adieraztea oso zaila da ez baduzu zure ama hizkuntzan adierazten; beraz, egoera horiek guztiak bizi dugun prozesu konplexu horren barruan gehitu behar ditugu, eta tresnak eman behar dizkiegu”, azaldu du.
Hori bai, adierazi du egiten den esku-hartzea “oso desberdina dela iragaitzazko pertsonekin Melillan bizi diren pertsonekin alderatuta, iragaitzazko pertsonek zerbait askoz azkarragoa behar baitute gero prozesu horretan jarraitu ahal izateko. Hala ere, hemen bizi diren pertsonak, askoz denbora eta espazio gehiago dago haiekin esku hartzeko”.