Raquel Sánchez Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agendako ministroak nabarmendu du Gobernuak eta Ministerioak konpromiso sendoa dutela Errioxako azpiegituren garapenarekin eta hobekuntzarekin. Ministroak berretsi duenez, lurralde horretan aurrerapauso sendoak ematen ari dira Sailak mugikortasun iraunkorraren alde eta udalerri eta ingurune gizatiarragoak eta osasungarriagoak lortzeko egiten duen apustu argiaren esparruan aurreikusitako obra eta proiektuetan.
“Gehiago inbertitzen dugu, gehiago gauzatzen dugu, ahaztuta zeuden proiektuak bultzatzen ditugu, haien trenbide-loturak bultzatzen ditugu, mugikortasun jasangarria bultzatzen dugu, industria-jarduera garatzen dugu, errioxarrek etxebizitza duin bat eskuratzeko aukerak izaten dituzte, haien etxeak eta auzoak birgaitzen ditugu, eta errepide bidezko loturak eta lehendik zeuden ibilbideetarako herrien sarbidea bultzatzen ditugu”, adierazi du Raquel Sánchezek, Errioxako presidentearekin, Concha Andreurekin, Nafarroako Autobidearen hasierarekin (Lodosa, 68) eta Loesako lotunearekin (Nafarroa) batera egin dituen birmoldaketetan.
“Autobidea erabiltzen ari den 40 urte baino gehiagoan, beste gobernurik ez da ausartu” obra horiek egiten, eta funtsezkoak dira El Villar de Arnedo, Lodosa edo Pradejóngo erabiltzaileek Agoncilloraino 20 km egin ez ditzaten, betiere Logroñorako noranzkoan sartu behar badute”. “Anomalia hori guk baino ez dugu zuzendu”, esan du ministroak, obrak –4 milioi euro baino gehiagoko inbertsioa eskatzen dutenak– udazkenean amaituko direla esan aurretik, seguruenik, eta, beraz, lotura aurten egongo dela martxan.
Lodosako lotunea eskualdeak mugikortasunarekin duen konpromiso handiaren adibide bat baino ez da. Horren harira, ministroak zenbait iragarpen garrantzitsu egin ditu, hala nola Hegoaldeko Ingurabideko aurrerapenak, datorren urtearen amaieran martxan jarri ahal izango dena, eta trenbide-zerbitzuak indartzea, urtean zehar lanegunetan Renferen joan-etorriak areagotuz Logroño eta Miranda edo Zaragoza artean, hortik Bartzelona, Valladolid, Bilbo edo Valladolidekin lotzen diren AVE/Alvia zerbitzuekiko loturak hobetzeko.
Logroñoko hegoaldeko ingurabidearen eta AP-68aren garapena
Hala, Raquel Sánchezek balioan jarri du Gobernuak “izapideak arintzeko, kontzesionarioarekin konpentsatzeko eta Hegoaldeko Ingurabideko obrak hasteko egindako lana, Logroñori bere mugikortasuna, segurtasuna eta konektibitatea hobetzea ahalbidetuko diona”.
Hegoaldeko ingurabideko lanek 30 km hartzen dituzte, horietatik 5 autobia berrikoak, eta 133 milioi euroko inbertsioa eskatzen dute. Ministroaren arabera, datorren urtearen amaieran martxan jarri ahal izatea espero da, “horrek hiria hobetuko baitu; izan ere, ibilbide luzeko egunean 40.000 ibilgailu erakarriko ditu Arrubal eta Navarrete arteko ibilbide horretara, Via T izan edo ez”.
AP-68 autobidearen eta haren inguruaren hobekuntzen barruan, ministroak berretsi du Ministeriotik Ebroko Korridorean lanean jarraitzen dutela eta aurrera doazela 2026ko azaroan autobidearen kontzesioa amaitzean azpiegitura behar berrietara egokitzeko jardueren azterketaren idazketan. Azterketa amaitzeko, jarduera-programa bat egingo da, hala nola AP-2 eta AP-7 errepideetarako aurkeztutakoak, 1.000 milioi eurotik gorako inbertsio programatuekin (iaz aurkeztu zen), edo AP-1 autobiderako aurreikusitako guztizko inbertsioa, ia 400 milioi eurokoa (azken hori joan den astean aurkeztu zen, Burgosen), Estatuko Errepide Sarea errealitate berrira egokitzeko.
Ministroak adierazi du, halaber, N-232 errepideari dagokionez, Brioneseko eta Fuenmayorreko saihesbideen proiektuak idazten jarraitzen dutela, eta Villar de Arnedokoa datozen asteetan aterako dela informazio publikora. Hiru proiektu horiek 130 milioi eurotik gorako inbertsioa ekarriko dute.
Horrek guztiak ez du ezertan eragozten beste obra batzuk bultzatzea; izan ere, aurrekontuan eragin txikiagoa izan arren, asko laguntzen dute erabiltzaileen (ibilgailuak, oinezkoak, txirrindulariak...) bide-segurtasuna eta eguneroko mugikortasuna hobetzen, hala nola N-232 errepidean, Ausejo, Casalarreina eta Tirgotik igarotzen den zatian, zorua birgaitzeko egiten ari diren lanak, APLARD-68 errepidea gurutzatzeko ziklo-oinezkoentzako errei bat eraikitzeko berriki hasitako lanak, edo Tirlard-Tirgo hirian sartzeko berriki lizitatutako obrak.
A-12 autobidea Errioxan osatzea
Saileko arduradunak baieztatu duenez, Gobernua lanean ari da Errioxan A-12 autobia osatzeko, Logroño eta Burgos artekoa, Leon eta Iruñea aldera ahalmen handiko ardatz bat osatuko duena.
Batetik, Santo Domingo de la Calzada eta Villamayor del Río artean egiten ari diren lanekin; 32 milioi euro baino gehiago egin dira, eta, horiekin, behin eginda, autobia amaituta geratuko litzateke Errioxako lurraldean.
Bestalde, Ibeas de Juarroseraino jarraituko du, proiektu berriak aurten lizitatzen direnean, eta Burgoserainoko azken zatia, aurten ere jendaurrean jarriko dena, ministroak bere hitzaldian iragarri duenez. Hala, 2023 honetan autobia berri horren zati guztiak zehazte bidean egongo dira.
Errioxako tren-garapena
Lodosako lotuneko obrak bisitatu aurretik, Raquel Sánchezek Logroñoko Vara de Reyko biribilguneko obrak bisitatu ditu. Trenbidea integratzeko 1. faseko azken lanetako bat da biribilgunea, eta, Felipe VI.a parkean egindakoekin batera, hiriko bizi-kalitatea eta mugikortasuna hobetuko dituzte.
Trenbidearen testuinguru horretan, ministroak gogorarazi du joan den otsailean Miranda de Ebroraino jarraituko duen tartearen bideragarritasun azterketaren idazketa lizitatu zuela Ministerioak, eta bi berrikuntza garrantzitsu iragarri ditu:
1. Ingalaterra Hil honetan jarriko dute jendaurrean Zaragoza eta Castejonen arteko informazio azterketa berria.
2. Ingalaterra Gaur bertan bidali da ingurumen-ebaluaziora Castejon-Logroño zatikoa.
Rincón de Sotoko saihesbideari dagokionez, ingurumen-alderdiak kontuan hartuta, egungo linea hobetzeko eta haren eragina minimizatzeko, ministroak aurreratu du apirilean 74 milioi euro baino gehiagoren truke aterako dela obra lizitaziora.
Industriaren eta etxebizitzen garapena Errioxan
Mugikortasun-aukeren igoera horri gehitu behar zaio Ministerioak, Sepesen bidez, Errioxari eskaintzen dion industria-garapena.
Zehazki, Saileko arduradunak Errioxako Gobernuarekiko lankidetza aipatu du, Calahorran Ontzi eta Enbalajeen Hiria garatzeko, Sepes en El Recuenco lursailean, baita Ontziaren Teknologien Zentro Nazionalaren eraikina zehazteko ere, erreferente bat izan dadin.
Baita El Seceron (Arrúbal) ere, Sepes-eko lurrari esker hidrogeno berdearen ekoizpena sustatzeko, edo La Senda herrian (Alfaro), non Raquel Sánchezek nabarmendu duen urte honetarako jada hornidura elektrikoa izatea aurreikusten dela, jada hori egiteko interesa erakutsi duten enpresen instalazioa ahalbidetzeko.
Azkenik, etxebizitzaren arloan, ministroak adierazi du “hirukoiztu egin dugula eskualde honetan etxebizitzarako inbertsioa”, alokairu-bonua eskatu duten 1.800 gazteei eta Ministeriotik etxebizitza sozialak sortzeko egindako bultzadari erreferentzia eginez: 60 martxan Estatuko Planari esker eta 70 baino gehiago dagoeneko adostuta Berreskuratze Planari esker.
Lodosako lotuneko obren ezaugarriak
Obren helburua da AP-68 autobidearen eta NA-123 errepidearen artean dagoen erdilotura osatzea, Logroño eta Bilbo norabidean doazen ibilgailuei autobidera sartzea errazteko. Jarduketa honek AP-68 autobideak eta N-232 errepideak osatzen duten bide-korridorearen funtzionaltasuna eta mugikortasuna hobetuko ditu.
Egungo lotunea AP-68 autobideko 164. kilometroaren inguruan dago. Noranzko bakarreko lotunea da, eta Zaragozarako noranzkoan bakarrik mugitzeko aukera ematen du. Zaragozarako eta Zaragozatik El Villar de Arnedorako LR-123 errepide autonomikoarekin eta Sartagudako eta Lodosarako NA-123 errepide autonomikoarekin lotzen diren bi adar ditu.
Konfigurazio hori duenez, lotunearen inguruko herrietatik (El Villar de Arnedo, Lodosa edo Pradejón) AP-68 autobidera, Logroño/Bilborantz, Agoncilloren dagoen beste lotune batetik sartzen da gaur egun, Lodosako lotunetik 20 kilometrora.
Egoera hori konponduko da obrak eginda, ingurua AP-68arekin hobeto lotzeko aukera emango baitu.