La UNESCO declara la trashumancia y la técnica del vidrio soplado Patrimonio Cultural Inmaterial de la Humanidad

Espainia zen transhumantziaren nazioarteko hautagaitzaren buru, eta orain Europako 10 herrialdek osatzen dute

Transhumantzia eta Espainian puztutako beiraren teknika Gizateriaren Ondare Kultural Immateriala dira gaurtik aurrera. Hala erabaki du aste honetan Kasenen (Botswana) bildutako UNESCOren batzordeak.

Transhumantziaren nazioarteko hautagaitzak, Espainia buru duela, artzaintza modalitate hau Albanian, Andorran, Kroazian, Frantzian, Luxenburgon eta Errumanian ere aitortzen du eta, horrela, Austrian, Grezian eta Italian zuen aintzatespenari gehitzen zaio.

Zehazki, Espainiak penintsulako lurralde osoa eta uharteak estaltzen dituzten 125.000 kilometro abelbide ditu, eta horiek agerian uzten dute transhumantzia autonomia erkidego guztietan zabalduta dagoen praktika dela. Gaur egun, artaldeen urtaroko joan-etorriak ondare bizia izaten jarraitzen du, eta ondare kultural eta etnografiko aberatsa sortu du, festa eta tradizioetan, toponimian, gastronomian eta jarduera horrekin lotutako arkitekturan islatua.

Ahozko tradizioaren adierazpenak, artisautza eta artzaintza tradizionaleko teknikak, eta ohiturazko zuzenbidearen esparruko larreen antolamendua ere kultura transhumanteak lagundu zuen elementu horiek transmititzen, penintsulako lurralde desberdin eta urrunetatik igarotzean.

Bestalde, Espainian puztutako beiraren teknika UNESCOren Kultur Ondare Immaterialaren Adierazpen Adierazgarrien Zerrendan inskribatu da, Txekiarekin, Finlandiarekin, Frantziarekin, Alemaniarekin eta Hungariarekin partekatutako nazioarteko hautagaitzaren parte gisa, zeinak beiraren fabrikazioko ezagutzak, artisau-teknikak eta trebetasunak aitortzen baititu.

Zehazki, beira puztuaren teknika Espainiako kulturari lotutako jakintza da, hiru mendetik gorako indarraldiko ekoizpen-zentro handiekin, hala nola Segoviako Granjako Beiraren Zentro Nazionalarekin edo Mallorcako Gordiola Beirekin.

Gainera, artisauen eta artisten 140 tailer inguru daude lurralde osoan, eta, batzuetan, museoei lotuta, dagoeneko desagertuta dauden zentroen ekoizpen bereizgarriak suspertzea eta ikusaraztea bilatzen dute. Horrela, ekoizpen-aukera handia sortzen da, eredu historikoen mantentze-lanak diseinu berriekin eta tipologia zabalarekin uztartzen dituena.

Beira puztuaren teknikaren prozesuek, haren ezagutzek, produktuek, tresnek eta hari lotutako makineriak, bai eta espazio arkitektonikoek ere, babestea merezi duten balio historiko, ez-material, teknologiko eta artistikoak dituzte.

Ondare ez-materialeko 21 adierazpen

Inskripzio horiekin, Espainiak dagoeneko hogeita bat kultura-adierazpen ditu Gizateriaren Ondare Kultural Ez-material izendatuta.

Gainera, Kultur Ondare Immaterialaren Babeserako Jardunbide Egokien Erregistroan jasotako lau adibide ditu. Tresna horrek kultura-ondare ez-materiala babesteko programa, proiektu eta jardueretan izandako esperientzia nabarmenak aitortzen ditu, beste herrialde batzuetara transmititu ahal izateko.

Datorren urtean UNESCOk ‘Cultura Sidrera Asturiana’ hautagaitza ebaluatzea espero da; baita Madrilgo, Kanarietako eta Murtziako autonomia erkidegoentzat ‘El arte de la piedra en seco’ delakoa zabaltzea ere, 2018an Ondare Kultural Inmaterial izendatu zutena.

Espainia, UNESCOren Komiteko kide izateko hautagaia

UNESCOren Estatu Kideen hurrengo Batzar Orokorrean, 2024. urtearen erdialdean, Gizateriaren Kultura Ondare Immaterialaren hautagaitzen ebaluazio-batzordea osatuko duten herrialdeak erabakiko dira. Espainiak batzorde horretako kide izan nahi du 2009tik 2013ra, eta kultura-ondare ez-materialari buruzko erabakietan parte aktiboa izan, haren kudeaketan herrialde erreferentea baita.

Espainiak UNESCOren zerrendan jasotzen dituen adierazpen adierazgarri ugariez gain, inplikazio handia du kultura-ondare immaterialaren zaintzan eta kontserbazioan, ez soilik bere legediaren eta plan estrategikoen bidez (Kultur Ondare Immaterialaren Legea eta Kultur Ondare Immateriala Babesteko Plan Nazionala), baita UNESCOren Kultur Ondare Materiagabea Babesteko Konbentzioa indarrean egon den hogei urteetan egin dituen hedapen eta laguntza ekonomikoko jardueren bidez ere.

Espainiako kultur ondare immaterialari buruzko informazio gehiago: https://www.portalinmaterial.cultura.gob.es/portada.html