Oscar Puente Garraio eta Mugikortasun Jasangarriko ministroak berretsi egin du Extremaduran modernizazioarekin eta aukerak sortzearekin duen konpromisoa. Izan ere, azpiegituretan egindako inbertsioak laukoiztu egin dira, eta azken bost urteetan proiektuen lizitazioa hirukoiztu egin da. Horrela, erkidegoak orain arte izan duen utzikeria-egoera irauli egin da.
“Justifikaezinak diren desinbertsio urteak jasan ditu Extremadurak. Egoera horri buelta eman diogu eta aurrera jarraitzeko konpromisoa dugu. Erabakiak hartzen ditugu, inbertsioak egiten ditugu eta ekintzak desblokeatzen ditugu”, azaldu du Óscar Puentek gaur Extremadurako Juntako presidente María Guardiolarekin bildu ostean, eta Meridako baiparen obrak bisitatu aurretik.
Izan ere, 2016an eskualdean 96 milioi euro inbertitu ziren arren, Gobernu honek 430 milioi euro baino gehiagoko jarduerak gauzatu zituen 2022an.
Ministroak topaketa baliatu du eskualdeko Garraio Ministerioaren Inbertsio Agenda aurkezteko. Agenda horrek modernitatearen eta jasangarritasunaren alde egiten du, eta aurten dagoeneko martxan dauden 600 milioi euro baino gehiago ditu trenbide-loturak eta bide-sarea bultzatzen jarraitzeko. “Ez gara etorkizunera begirako planez ari, ezta dokumentuez ere, dagoeneko obretan dagoen agenda erreal eta ukigarri batez ari gara”, baieztatu du Óscar Puentek.
Trenbidea
Dagoeneko martxan dauden edo aurten martxan egongo diren proiektuetako 600 milioi euroetatik, 400 milioi euro inguru trenbide-jarduketei dagozkie, eta gainerakoa errepide-sareko inbertsioei.
Zehazki, trenbide arloan, Talayuela eta Plasencia arteko plataformaren zenbait zatitan ari dira lanean, Meridako baipasa amaitzeko lanetan eta Plasentzia-Badajoz abiadura handiko linea osoan ERTMS seinaleztapen eta segurtasun sistema hedatzeko lanetan; 2022an jarri zen martxan, lehen fasean, 1.700 milioiko inbertsioa egin ondoren, eta urte amaieran amaitu zen elektrifikazioa.
Ildo horretan, urtebete pasatxoan ERTMS ezarrita izatea eta Meridako baipasa amaituta izatea espero da. Bi jarduketa horiei esker, 15 minutura arteko bidaia-denborak hobetuko dira; beraz, 2025ean, Madril eta Badajoz 4 ordutan konektatuko dira trenez. Hala, ministroak iragarri duenez, aurtengo bigarren hiruhilekoan hasiko dira ERTMSren probak tarte horretan.
Talaiagilana-Plasencia lineari dagokionez, obrek gurutzaldi-abiaduran egiten dute aurrera, plataformaren zati guztiak obretan edo amaituta daudela. Inbertsioaren erdia (690 milioi euro inguru) egina dago dagoeneko, eta urtea bukatzerako tarte guztien %70 inguru amaituta egotea aurreikusten da. 2018an, zati gehienak proiektu fasean zeuden oraindik.
Adibidez, Adif Dehesa del Terzueloko tunela zulatzen ari da (1,5 km), Talaiona-Plasencia ibilbideko tunelik luzeenetakoa.
Bestalde, trenbidea muntatzeko proiektua lizitazioan dago jada, zati batzuetako materialen hornidura esleitu da eta Madril-Plasentzia loturako adarraren plataforma lanak esleitu berri dira.
Halaber, Merida, Aljucén eta Cáceresko geltokietako trenbideak, nasak eta beste elementu batzuk berritzeko lanen azken etapari heldu zaio, Badajozeko geltokian amaitu ondoren, eta Mérida eta Aljucén arteko trenbidea bikoizteko proiektua onartu berri denez, obrak lizitatzeari ekingo zaio. Proiektua Madril-Extremadura abiadura handiko linea martxan jartzeari jarraipena emateko garatu beharreko jardueren barruan dago.
Hala, Ministerioak aurrera jarraitzen du Madrilerako linearen eraikuntzan, eta, Óscar Puentek aurreratu duenez, “laster izango ditugu aurrerapenak Gaztela-Mantxako zatian”. Alde horretatik, Madril-Oropesa zatiaren ingurumen-ebaluaziorako informazio-azterlana Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioan dago jada, ingurumen-izapideetarako.
Toledo eta Talaverako pasabidearen konponbideei dagokienez, lanean ari dira bi udalekin eta Gaztela-Mantxako Juntarekin, trenbidea hirian integratzeko irtenbiderik onena garatzeko. “Toledoko pasabidearen egoera laster desblokeatzea espero dugu”, ziurtatu du ministroak.
Bestalde, trenbide zerbitzuaren hobekuntzari dagokionez, ministroak baieztatu du udan egungo Intercityren ordez S/730 materiala duen Alvia zerbitzu bat jarriko dutela Madrilekiko loturan.
Abiadura handiaz harago, Ministerioa ere, Adifen bitartez, ohiko zabalerako sarean inbertsioak egiten ari da. Adibidez, 2023ko uztailaren 1etik, Zafra – Huelva linean trenbidea berritzeko eta azpiegitura hobetzeko lanak egiten ari dira.
Errepideak
Extremaduran 200 milioi euro inguruko lanak daude martxan, errepideen garapena bultzatzeko, bide-segurtasuna hobetzeko eta mugikortasun jasangarria eta oinezko eta bizikletazaleentzako irisgarritasuna sustatzeko. Zehazki, Zafrako saihesbidea, Malpartidako saihesbidea, Cabezuela del Valleko zubia, Cáceres-Badajoz autobiaren lehen zatia (13 kilometro pasatxo A-66 eta Ayuela ibaiaren artean), eta Badajozeko hegoaldeko sarbidea egiten ari dira, kontserbazio lanez gain.
“Erkidego honetan ez da inoiz hainbeste bide-obra martxan egon, eta, gainera, azterlan eta proiektu ugari ditugu bide-sarea artikulatzen jarraitzeko”, ziurtatu du ministroak.
Gobernuak konpromiso argia du Extremadurako Estatuko errepide-sarearekin; izan ere, egiten duen kudeaketari esker, azken postuetan egotetik errepideen lizitazioen rankingetan nagusi izatera pasatu da. Izan ere, 2018ko ekainetik 2023ko abendura bitartean 400 milioi euro inguru lizitatu dira jarduketetan, eta horrek esan nahi du aurreko gobernuaren lizitazio-zifrak 2,5 aldiz biderkatu direla.
Hala, biztanleko lizitazioei dagokienez, batez bestekoaren oso gainetik dago, biztanleko 365 eurorekin, batez besteko nazionaleko 200 euroen aldean, eta Berreskuratze Planari dagokionez, Estatuko Errepide Sarean inbertsio handiena egiten duen hirugarren tokian dago.
Azpiegituren aldeko ituna
Ministroak ziurtatu duenez, Gobernuaren helburua aurrera egiten eta Extremadurako azpiegiturak indartzen jarraitzea da, gizarte eta lurralde kohesioa indartzeko, Extremadura eta Madril arteko abiadura handiko linea lehenbailehen amaitzea eta Portugalekiko loturetan lanean jarraitzea barne.
Erkidegoko gobernuarekin koordinatuta lortu nahi da helburu hori. Hala, Extremaduran azpiegituren aldeko Ituna sortzea proposatu dio ministroak Maria Guardiolari, trenbidearen aldeko Ituna berreskuratzeko ideiatik pauso bat harago joanez. “Hemen egiten ari garen guztia partekatzeko gunea izango da, gardentasunaren eta mugikortasun iraunkorraren alde eta guztiontzako aukeren alde”, azaldu du Garraio Saileko titularrak.
Méridako Baipás bisita
Extremadurako Juntako presidentearekin bildu ostean, Meridako baiparen lanak bisitatu ditu ministroak. 31,2 km-ko azpiegitura du Iberiar Penintsulako zabaleran, 14,2 km trenbide bakarrean eta 17 km trenbide bikoitzean. Azpiegitura berriak hiru bide gailu ditu (desbideratzeak), 300 km/h-ko abiadura eta 100 km/h-ko desbideratzea ahalbidetzen dutenak.
Trenbidea muntatu ondoren, Adif AV katenariaren instalazioan ari da lanean, abiadura handiko parametroekin; eta zerbitzu-bideekin konexioak egiten jarraituko du, energia- eta kontrol-azpisistemekin, agintearekin eta seinalizazioarekin (CMS) koordinatuta.