Santillana del Mar-en egin den Altamirako Museo Nazional eta Ikerketa Zentroko Patronatuaren bileraren buru izan da gaur Ernest Urtasun Kultura ministroa. Bileran erakundearen jardun-ildo eta inbertsio nagusiak aztertu dira. Hala, Kultura Ministerioak jakinarazi duenez, 2024an 2 milioi euro inguru inbertitu ostean museoan, 2025erako aurreikusitako inbertsio berriak 1,1 milioi baino gehiagokoak izango dira, eta museorako sarbidea hobetzeko, Neocuevako argiztapena berritzeko, kobaren BIM modelatu digitaleko sistemarako eta kontserbazioa indartzeko lursail bat erosteko erabiliko dira.
Patronatuaren bilera baino lehen, Gobernuak Kantabrian duen ordezkari Eugenia Gómez de Diego ministroarekin izan da, beste agintari batzuekin batera, Neocuevara egindako bisitan, eta Museoko zuzendari Pilar Fatásek gidatu du.
Bileran adostutako akordioen artean, aho batez onartu dute 18 urte betetzen dituzten Santillana del Marreko gazteak urte horretan Altamirako jatorrizko kobazulora sartu ahal izatea. Horrela, prebentziozko kontserbazio kontuengatik urtero baimentzen diren 250 bisitatik 20 Santillana del Marren erroldatutako gazteentzat gordeta egongo dira. Altamirako kobazuloko kide izatearen sentimendua indartzea eta herriko gazteen ondare nortasuna indartzea bilatzen du neurriak. 2025ean 18 urte beteko dituztenekin hasiko dira aplikatzen, eta 2026an koba bisitatu ahal izango dute. Hautapen sistema Santillana del Mar-eko Udalak zehaztuko du, betiere gardentasun irizpideari jarraikiz hautaketan.
Jatorrizko haitzuloaren bisita-erregimen orokorrari dagokionez, Patronatuak mantentzea erabaki du, prebentziozko kontserbazioa bermatzeko. Gaur egun, itxarote-zerrendaren eskaera-ordena kronologikoaren arabera aipatzen dira haitzuloa bisitatzen duten pertsonak. Zerrenda horretan 1999tik 2002ko ekainera arteko eskaerak daude, orduan itxi baitzen haitzuloa bisita publikora, kontserbazio-arrazoiengatik. Itxi ondoren, 2014an hasi ziren berriro bisitak egiten, zozketa publiko bidez hautatutako bost pertsonara mugatuta. Sistema hori aldatu egin zen COVID 19aren pandemiaren ondoren, eta une horretan berriro ekin zitzaion aurreko itxarote-zerrendari; orain arte, lehenengo 720 eskaerak kudeatu dira zerrenda horretatik.
Ministroak bileraren amaieran adierazi duen bezala, “Altamira ez da gure herriaren ondarea bakarrik, gizateriarena baizik, eta horrek aholkatzen gaitu hura arduratsuago babesteko, jakinik munduaren ondarea zaintzen dugula”, horregatik, gaineratu du, “Kultura Ministeriotik ondare paregabe hori babesten, ikertzen eta zabaltzen jarraituko dugu, etorkizuneko belaunaldiek guk gaur egiten dugun bezala miresten jarraitu ahal izan dezaten”.
Kontserbatzeko teknologia
Haitzuloaren kontserbazioa Prebentziozko Kontserbazio Planean ezarritako jarraipen eta kontrol sistema zorrotz baten menpe dago. Haitzuloaren ingurumen-baldintzak etengabe kontrolatzen dira puntako teknologiaren bidez.
Horren harira, Espainiako Kultur Ondarearen Institutuak kudeaketa tresna berri bat aurkeztu du Patronatuan, BIM teknologia ondare kulturalari aplikatzen aitzindaria, kobaren biki digital bat sortzea ahalbidetuko duena. Sistema horrekin, Altamiraren kontserbazioan parte hartzen duten eragile guztiek, museoko teknikariek zein Kantabriako Unibertsitateko eta beste erakunde batzuetako ikertzaileek –horiek ere sarbide-protokoloak errespetatuz lan egin behar dute– datu guztiak azkarrago eta azkarrago eskuratu ahal izango dituzte.
Gainera, elkarlanerako metodologia horrek iragarpenak egin ahal izango ditu, ondasunari eta haren eragin-inguruneari buruzko datuen arabera, eta, hala, errazago hartu ahal izango dira erabakiak kontserbazio-gaietan.
Teknologia berri hori aplikatzeko lanak, INECO enpresa publikoak garatuak eta Kultura Ministerioak 370.000 euroko inbertsioarekin, aurtengo apirilean hasi ziren, eta 2026ko maiatzetik aurrera guztiz ezartzea aurreikusten da.
Harrera-eremu berri bat
Prebentziozko kontserbazio lanez gain, ministerioak modu aktiboan lan egiten du bere instalazioak eguneratzeko eta hobetzeko. Hori dela eta, azken urtean, hainbat inbertsio egin dira eraikinaren estankotasuna hobetzeko, eta, era berean, harrera-gune berri bat diseinatzeko lan egin da. Juan Navarro Baldewegek egin du gune horren proiektua, eta museoaren egoitza diseinatzeko ardura ere izan zuen 2000. urtean. Aurreikuspenen arabera, datorren urtean esleituko da.
Museoaren kudeaketa jasangarria hobetzeko lan aktiboa ere egiten ari dira. Horren harira, aparkalekuan ibilgailu elektrikoak kargatzeko bederatzi gune jartzeko asmoa dute, eta Neocuevako argiztapen-sistema berritzea aztertzen ari dira; datozen hilabeteetan eguneratuko dute. Bestalde, irisgarritasunari dagokionez, alarma-sistema bat jarri da desgaitasun motorra duten pertsonentzat bereziki egokitutako komunetan.
Bestalde, Kantabriako Gobernuak Patronatuko osoko bilkurari jakinarazi dio Altamirako Museotik gertu dauden bi lur lagako dituela, eta horiek kobazuloaren babes-ingurunea handitzea ahalbidetuko dutela. Bestalde, Kultura Ministerioak lur-eremu bat erosiko du museoaren barrutiaren ondoan, zeinaren azpitik igarotzen den kobaren azken zatia, eta haren kontserbazio integrala bermatzea ahalbidetuko du.
Kultura Ministerioak 2025erako aurreikusitako inbertsioak, 1,1 milioi eurotik gorakoak, 2024an egindakoei gehitzen zaizkie, 2 milioi inguruko inbertsioa ekarri zutenak. Hala, iaz, museoko liburutegiaren estalkia iragazgaiztu zen, hezetasunek kaltetutako barrualdeak konpondu ziren eta bainugela egokituen irisgarritasuna hobetu zen. Gainera, 2024an ere museoaren harrera-gune berriaren diseinua egin zen, baita aparkalekuaren hobekuntza-proiektuaren idazketa ere.
Labar-artearen nazioarteko zentroa
Ekainaren 4tik 6ra, Altamirako Museo Nazionala eta Ikerketa Zentroa, gainera, Munduko Ondareko labar-artea duten guneen kudeatzaileen II. Topaketa Iberoamerikarraren egoitza izango da.
Topaketa honek Latinoamerikako 10 herrialde baino gehiagotako ordezkariak biltzen ditu, eta Labar Artearen Nazioarteko Zentroak (ICRART) antolatzen du, Kultura Ministerioaren –Altamirako Museoaren bitartez– eta Kantabriako Gobernuaren artean sortutako proiektua. Labar-artea nazioartean ikertu, kontserbatu, prestatu, zabaldu eta kudeatzeko laguntza teknikoa ematea du helburu, UNESCOren Munduko Ondarearen Zerrendan dauden lekuetan arreta berezia jarriz. Zentro hau sarean lan egiteko plataforma bat da, eta ondare hauskor bezain ezohikoaren kudeaketan parte hartzen duten eragileen arteko loturak errazten ditu.
Altamira eta arte garaikidea
Altamirako Museoaren lan-ildoa arte garaikidearekiko konpromisoan ere garatzen da, bai erakusketa-proiektuetan, bai funtsen eskuratze berrietan.
2023tik gaur arte museoan egin diren 13 erakusketen artean, artista garaikideek garatu dituzten batzuk hauek izan dira: Miguel Tornero-ren ‘Rockstar’, Rogelio López Cuencaren ‘Pi A$$o’ eta Mendía Echeverríaren ‘Kartografia Efimeroak’. Gainera, egun hauetan, Isabel Muñoz Argazkilaritza Sari Nazionaleko ‘Una nueva historia’ erakusketa bisita daiteke.
Lotura horrek agerian uzten du gizakiaren jatorrian sormena irudikatzen duen eta gaur egun oraindik ere sorkuntza garaikiderako inspirazio iturri den haitzuloaren gaurkotasuna.