El ministro de Cultura, Ernest Urtasun, presidiu hoxe a reunión do Padroado do Museo Nacional e Centro de Investigación de Altamira, que se celebrou en Santillana del Mar. Durante a reunión abordáronse as principais liñas de actuación e investimentos da institución. Así, o Ministerio de Cultura informou que, tras investir preto de 2 millóns de euros en 2024 no museo, os novos investimentos previstos para 2025 serán de máis de 1,1 millóns, e destinaranse a mellorar o acceso ao museo, renovar a iluminación da Neocueva, ao sistema de modelado dixital BIM da cova e a compra dun terreo para reforzar a conservación.
Previamente á reunión do Padroado, a delegada do Goberno en Cantabria, Eugenia Gómez de Diego, acompañou ao ministro, xunto a outras autoridades, nunha visita á Neocueva que foi guiada pola directora do Museo, Pilar Fatás.
De entre os acordos aos que se chegou na reunión, aprobouse por unanimidade que os mozos de Santillana del Mar que cumpran 18 anos poidan acceder á cova orixinal de Altamira ese ano. Desta forma, das 250 visitas que se permiten cada ano por cuestións de conservación preventiva, 20 estarán reservadas aos mozos empadroados en Santillana del Mar. La medida busca favorecer o sentimento de pertenza da cova de Altamira e reforzar a identidade patrimonial dos mozos do municipio. Empezarase a aplicar coas persoas que cumpran 18 anos este ano 2025, que poderán visitar a cova en 2026. O sistema de selección determinarao o Concello de Santillana del Mar, sempre baixo criterio de transparencia na selección.
A respecto do réxime de visitas xeral á cova orixinal, o Padroado decidiu mantelo, para garantir a súa conservación preventiva. Actualmente, as persoas que visitan a cova son citadas por orde cronolóxica de solicitude da lista de espera, que contén solicitudes desde o 1999 ata xuño de 2002, cando se pechou a cova á visita pública por cuestións de conservación. Tras o peche, renováronse as visitas en 2014 limitadas a cinco persoas á semana seleccionadas por sorteo público. Este sistema foi modificado tras a pandemia do COVID 19, momento no que se volveu a retomar a lista de espera anterior, da que se xestionaron ata o momento as 720 primeiras solicitudes.
Tal como declarou o ministro ao termo da reunión, “Altamira non é só un patrimonio do noso país, senón da humanidade, e iso exhórtanos/exhótanos a protexer con máis dedicación, sabendo que preservamos o legado do mundo”, por isto, engadiu, “desde o Ministerio de Cultura seguiremos protexendo, investigando e difundindo este patrimonio único, para que as xeracións futuras poidan seguir admirar como nós facer hoxe”.
Tecnología para a conservación
La conservación da cova está sometida a un estrito sistema de seguimento e control establecido no Plan de Conservación Preventiva. Las condicións ambientais da cova están monitoreadas continuamente a través de tecnoloxía punteira.
En este sentido, o Instituto do Patrimonio Cultural de España presentou no Padroado unha nova ferramenta de xestión, pioneira na aplicación da tecnoloxía BIM ao patrimonio cultural, que permitirá xerar un xemelgo dixital da cova. Con este sistema todos os axentes implicados na conservación de Altamira, puntos os técnicos do museo como investigadores da Universidade de Cantabria e outras institucións, que deben traballar tamén respectando os protocolos de acceso, poderán dispor de todos os datos dunha forma máis áxil e inmediata.
Ademais, esta metodoloxía de traballo colaborativa poderá realizar predicións en función dos distintos datos do ben e da súa contorna de influencia, e facilitar así a toma de decisións en cuestións de conservación.
Os traballos para aplicar esta nova tecnoloxía, desenvolvidos pola empresa pública INECO e cun investimento por parte do Ministerio de Cultura de 370.000 euros, comezaron en abril deste ano/este ano e está prevista a súa implementación total a partir de maio de 2026.
Un novo espazo de acollida
Ademais dos labores de conservación preventiva, o ministerio traballa de forma activa na actualización e mellora das súas instalacións. Por iso, no último ano acometéronse distintos investimentos para mellorar a estanqueidad do edificio, e así mesmo traballouse no deseño dun novo espazo de acollida cuxo proxecto realizou o estudo de Juan Navarro Baldeweg, que foi tamén encargado de deseñar a sede do museo no ano 2000 e cuxa licitación está prevista para o próximo ano.
También está a traballarse activamente na mellora da xestión sustentable do museo. Neste sentido proxectouse a instalación no parking de nove puntos de recarga para vehículos eléctricos e estase estudando a renovación do sistema de iluminación da Neocueva, que será actualizado nos próximos meses. Doutra banda, e en relación coa accesibilidade, instalouse un sistema de alarma nos baños especialmente acondicionados para persoas con discapacidade motora.
Pola súa banda, o Goberno de Cantabria informou ao pleno do Padroado da cesión de dous terreos próximos ao Museo de Altamira que permitirán incrementar a contorna de protección da cova. Pola súa banda, o Ministerio de Cultura adquirirá un terreo anexo ao recinto do museo, baixo o que discorre o último tramo da cova, e que permitirá garantir a conservación integral da mesma.
Os investimentos previstos para 2025 por parte do Ministerio de Cultura, por un valor superior a 1,1 millóns de euros, súmanse ás realizadas ao longo de 2024, que supuxeron un investimento de preto de 2 millóns. Así, ao longo do pasado ano impermeabilizouse a cuberta da biblioteca do museo, reparáronse os interiores afectados por humidades e mellorouse a accesibilidade dos baños adaptados. Ademais, tamén en 2024 realizouse o deseño do novo espazo de acollida do museo, así como a redacción do proxecto de melloras no aparcadoiro.
Centro Internacional de Arte Rupestre
Entre o 4 e o 6 de xuño, o Museo Nacional e Centro de Investigación de Altamira é, ademais, sede do II Encontro Iberoamericano de xestores de sitios con arte rupestre Patrimonio Mundial.
Este encontro, que reúne a representantes de máis de 10 países de América Latina, está organizado polo Centro Internacional de Arte Rupestre (ICRART), un proxecto creado entre o Ministerio de Cultura, a través do Museo de Altamira, e o Goberno de Cantabria. O seu obxectivo é brindar asistencia técnica no desenvolvemento da investigación, conservación, formación, difusión e xestión da arte rupestre a nivel internacional, con especial atención a aqueles sitios incluídos na Lista de Patrimonio Mundial de UNESCO. Este centro é unha plataforma de traballo en rede e facilitador de conexións entre axentes implicados na xestión dun patrimonio tan fráxil como excepcional.
Altamira e a arte contemporánea
A liña de traballo do Museo de Altamira desenvólvese tamén no seu compromiso coa arte contemporánea tanto nos proxectos expositivos como nas novas adquisicións de fondos.
De entre as 13 exposicións desenvolves no museo desde 2023 ata hoxe algunhas das que desenvolveron artistas contemporáneos foron ‘Rockstar’, de Miguel Tornero; ‘Pi©A$$ou’, de Rogelio López Cuenca ou ‘Cartografías Efímeras’ de Mendía Echeverría. Ademais, nestes días, pódese visitar a mostra ‘Unha nova historia’, do Premio Nacional de Fotografía, Isabel Muñoz.
Esta vinculación pon de manifesto a actualidade dunha cova que representa a creatividade na orixe do ser humano e que hoxe en día segue sendo fonte de inspiración para a creación contemporánea.