Gobernuak Kantabrian duen ordezkari Ainoa Quiñonesek jendarteari altxatzeko deia egin dio, genero indarkeriak dakarren “emakumeen sarraskia gelditzeko”, 2023 honetan gure herrian astean hilketa bat utzi duen gaitz sozial bat.
Urtean bataz beste 60 emakume erail dituzte Espainian 2003tik hona, eta Quiñonesen iritziz “errealitate ikaragarri” hori “premiazko zeregin publiko” gisa inposatzen da, non “ikusgarritasun handiagoa eman behar den, indarkeriak parekatu nahi dituen ororen aurka borrokatu, konparatibak egin eta borroka feministari zilegitasuna kendu, guztia nahastuz, zertaz ari garen jakin ez dadin”.
Quiñonesek hala adierazi du astelehen honetan, 2022an Kantabrian izandako genero indarkeriaren egoeraren balantzearen aurkezpenean; bertan zehaztu duenez, Barne Ministerioaren Genero Indarkeria kasuetan Jarraipen Integraleko Sisteman (Eusko Jaurlaritza) aktibo dauden 983 kasurekin itxi zuen Erkidegoak iaz.
Ordezkaritzako Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Koordinazio Unitateko buru Diana Mironesek; Kantabriako Poliziaren buru Carmen Martinezek; eta Kantabriako Guardia Zibilaren buru Antonio Orantosek prentsaurrekoan lagundu diote ordezkariari, eta hark gogorarazi du 2022a “urte oso beltza” izan dela genero indarkeriaren alorrean 49 emakume erailekin eta 2023an jada beste 10 hilketa baieztatu direla.
“Emakume horiek guztiak gure ondoan hil dituzte”, nabarmendu du, eta 016 telefonora deituz salatzearen garrantzia nabarmendu du, “erantzukizun eta defentsa ekintza bat delako, emakume bat “horrore hori isilean bizitzen” egon daitekeelako “susmorik txikienaren aurrean”. Gogoratu duenez, 016ak “ez du arrastorik uzten”, eta iaz 1.238 dei egin ziren Kantabriatik; 2021ean, berriz, 883 izan ziren, %40 gehiago.
983 KASU AKTIBO 2022KO ITXIERAN
2022ko datuei dagokienez, Quiñonesek zehaztu du urtea genero-indarkeriako 983 kasu aktiborekin itxi zela Eusko Jaurlaritzan, 2021ean baino %9,3 gehiago, 899rekin itxi baitzen. Guztira, 585ek zuten epaileek ezarritako poliziaren babes aginduren bat. Gainera, nabarmendu duenez, guztira 20 kasutan biktimak adingabeak ziren (2021ean 14 izan ziren), hau da, %70eko igoera izan da.
Puntu horretan, Gobernuaren ordezkariak ohartarazi du “gizarte osoak parte hartu behar duela genero-indarkerian amaitzen duten gazteen jokabideak desagerrarazteko; izan ere, jokabide horiek asko sare sozialen bidez kontsumitzen dute, eta, azkenean, normalizatu egiten dira”. Gaur egun, adin txikiko 15 biktima daude Kantabrian, eta horietako 9k Poliziaren babesa dute.
Gainera, 2022aren amaieran aktibo zeuden 983 kasuetatik 27k erasotzaileei jarritako jarraipen-gailu elektronikoak zeuzkaten lotuta (2021ean baino 4 gehiago), eta 240 emakume (2021ean baino 11 gehiago) Genero Indarkeriaren Biktimentzako Arretarako eta Babeserako Telefono Zerbitzuaren (ATENPRO) erabiltzaileak ziren. Zerbitzu horrek berehalako arreta eskaintzen die biktimei gerta dakizkiekeen gertakarien aurrean, eguneko 24 orduetan, urteko 365 egunetan.
Puntu horretan, Gobernuaren ordezkariak martxoko datu eguneratuak ere zehaztu ditu, eta adierazi du une honetan 1.006 genero-indarkeriaren kasu aktibo daudela Kantabrian; horietatik 15 biktima adingabeak dira, 160k ATENPRO gailua dute eta 30ek bitarteko telematikoak.
“Genero indarkeriarekin amaitzeko egiten den guztia gutxi da eta hori lortzeko administrazioen eta inplikatutako erakunde ezberdinen arteko elkarlana ezinbestekoa da eta, horregatik, Polizia Nazionalaren, Guardia Zibilaren, udaltzaingoen, gobernu autonomikoaren, udalen eta gaitz honekin amaitzeko lan egiten duten elkarteen lana nabarmendu nahi dut”, goraipatu du.
ESTATUKO ERAKUNDEEK ELKARREKIN EGINDAKO LANA
Quiñonesek azaldu duenez, Estatua Gobernuko ordezkaritzetako Emakumeen aurkako Indarkeria Koordinatzeko Unitateen bidez ari da lanean, Berdintasun Ministerioarekin eta Genero Indarkeriaren Aurkako Gobernu Ordezkaritzarekin batera, kasuen jarraipena egiteko eta biktimei arreta eta laguntza emateko baliabideak koordinatzeko, baina baita beste erakunde eta entitate batzuekin elkarlanean ere, segurtasun behar guztiei erantzuteko, biktimei laguntza psikosoziala emateko eta horien mendeko adingabeei laguntza emateko.
Bestalde, bai Polizia Nazionalak, bai Guardia Zibilak, udaltzaingoekin elkarlanean, genero-indarkeriaren salaketak izapidetzen dituzte, eta judizialki dekretatutako babes-agindua duten biktimen segurtasunaz arduratzen dira.
Puntu horretan, zehaztu du Kantabrian, 2022an, 1.639 salaketa jarri zirela genero indarkeriagatik.
UFAM Polizia Nazionalaren Familia eta Emakume Unitatearen kasuan, 2022an 482 salaketa izapidetu zituen bere eskumenen esparruan eta horietatik 235 genero-indarkeriarekin lotutako atestatuak izan ziren eta 85 etxeko indarkeriarekin lotutakoak.
2021ekoak baino zifra handiagoak genero-indarkeriaren arlo espezifikoan (208), eta horrek “herritarrak salatzeko kontzientzia hartzearen garrantzia erakusten digu berriz ere”, esan du.
Guardia Zibilaren Emakume eta Adingabeen Taldearen (EMUME) kasuan, genero-indarkeriarekin lotutako gaien 603 jarduera egin ditu guztira 2022an; horietatik 330, biktimek berek jarritako salaketen ondorioz.
IKUSPEN HANDIAGOA BAINA KASU KONPLEXUAGOAK
Bestalde, Mironesek nabarmendu du “gero eta kasu gehiago ikusaraztea” lortzen ari dela, nahiz eta, aitortu duenez, “oraindik ere oso kasu zailak aurkitzen ditugun, poliziaren esku-hartzeari aurre egiten diotenak; izan ere, genero-indarkeria beste indarkeria-mota batzuetatik egituraz desberdina den indarkeria bat da, hainbat fase edo ziklo igaro ohi dituena, eta aldagai psikologiko eta emozional oso konplexuak elkartzen dituena”.
Gobernuaren ordezkariak bezala, Mironesek azpimarratu du adingabeen artean kasuak “nabarmen ugaritu” direla, eta “askotan sare sozialen bidez erabilitako indarkeria psikologiko baten ondorioz hasten dela, erasotzaileen tresna boteretsu bihurtzen ari baitira euren kontrola gauzatu ahal izateko”.
“Haien ordutegiak kontrolatzen dituzte, haien posizionamenduak kontrolatzen dituzte, haien familia- eta gizarte-harremanak kontrolatzen dituzte, umiliatu egiten dituzte, jazartzen dituzte, mehatxatu egiten dituzte… guztia haiek isolatzeko, kontrolatzeko, menderatzeko eta haien borondatearen mende jartzeko helburuarekin. Gaur egun indarkeria matxista gure gazteen mugikorretan ezkutatzen dela esan dezakegu”, adierazi du.
Horren aurrean, Gobernu Ordezkaritzako Genero Indarkeriaren Aurkako Unitatea kolektibo horri zuzendutako sentsibilizazio jarduerak bultzatzen ari dela adierazi du, eta “inoiz gainditu behar ez diren marra gorriak identifikatzen” ikas dezatela.
Jarduera horiek ikastetxeetako segurtasunerako Plan Zuzentzailearen barruan sartzen dira. Plan hori Gobernuaren Ordezkaritzak koordinatzen du, eta, haren bidez, Poliziak eta Guardia Zibilak prestakuntza ematen diete gazteenei institutuetan, genero-indarkeria saihesteko sare sozialak behar bezala erabiltzeko moduari buruz.
Bestalde, Mironesek zehaztu du Segurtasun Indar eta Kidegoetako profesionalen prestakuntzan ere laguntzen duela Unitateak, “biktimei erantzun arin eta eraginkorra eman ahal izateko sentsibilizatuta eta espezializatuta egon daitezen”, eta erakundeen arteko koordinazioa ez ezik, elkarteekiko koordinazioa ere bultzatzen dela, “sarean” lan egiteko, gaitz horren aurrean “funtsezkoa” delako.
Horren harira, Barne Ministerioarekin BeiGeneko hitzarmena duten 28 udalekin Genero Indarkeriari buruzko Koordinazio Mahaiak bultzatu direla nabarmendu du. Bertan, polizia- eta laguntza-mekanismo eta -baliabide guztiak koordinatzen dira, biktimentzako erantzun arinagoa eta eraginkorragoa lortzeko, bai emakumeentzat, bai haien seme-alabentzat”.