Zaragoza.- Industria eta Turismo Ministerioak, Turismoko Estatu Idazkaritzaren bitartez, Calatayud-eko San Roke Jaiak, Zaragozan, Interes Turistiko Nazionaleko Festa izendatu ditu, tradizioa, debozioa eta herritarren parte-hartzea uztartzen dituen eta herriaren kultura-nortasunaren adierazpen nagusietako bat den ospakizunaren berezitasuna aitortzeko.
Estatuko idazkaria, Rosario Sanchez, nabarmendu duenez, festek “Calatayuden sakon errotutako tradizioari eustea lortu dute eta, aldi berean, bertako bizilagunen parte-hartzea euren nortasun elementu nagusietako bat bilakatzea”. Sanchezek, gainera, adierazi duenez, “peñen eta hiri osoaren inplikazioari esker, San Roke Calatayud eta Aragoi proiektatzeko gaitasun handia duen ospakizuna da”.
Adierazpen horrekin, San Roke jaiak Aragoiko Interes Turistiko Nazionaleko hamabigarren Festa eta herrialdean 165.a bihurtzen dira.
Jaiak abuztuaren erdialdean ospatzen dira urtero, eta 15ean eta 16an dituzte egun nagusiak. Gaur egun XX. mendeko berrogeita hamarreko hamarkadan eratu bazen ere, badira XIX. mendetik San Rokeren omenezko herri-ekitaldiei buruzko aipamen dokumentalak.
Une nagusietako bat abuztuaren 15etik 16rako goizaldean izaten da, peñako kideek erromeria tradizionala egiten dutenean Armanteseko muinoan dagoen San Roke baselizaraino, non santuari egiten zaizkion gozamenak abesten diren. Jai-egitarauak peñei lotutako hainbat tradizio biltzen ditu, besteak beste, bigantxen eskaera eta kapeako panpinen lehiaketa, 1954tik egiten dena.
Hamar peña sanroqueren protagonismoa, horietako bat 16 urtetik beherakoei zuzendua, jai hauen bereizgarrietako bat da. Peña modernoak berrogeita hamarreko hamarkadan hasi ziren eratzen, 1958an Euqor eta 1959an Rouna sortu zirenean; 1978an, berriz, Peñen Arteko Batzordea eratu zen ekitaldi komunak antolatzeko. Ospakizunak gora egiten jarraitu du, 2025ean 6.024 peñakide errekorrera iritsi arte.
Peñekin batera, San Roke Kofradiak funtsezko zeregina mantentzen du santuari lotutako tradizioen ospakizunean eta kontserbazioan. Besteak beste, probestuaren irudiaren lekualdatzea, erromeria, meza eta Kofradiak prestatu eta auzokide eta bisitarien artean banatzen duen ohiko txokolate-jana nabarmentzen dira.
San Roke Jaiek Calatayud-en proiekzio turistikoa indartzen laguntzen dute. Calatayud-ek ondare historiko eta artistiko nabarmena eta bere lurraldeko produktu eta ardoekin lotutako eskaintza gastronomikoa ditu.
Adierazpen horren bidez, Turismoko Estatu Idazkaritzak aitortzen du belaunaldiz belaunaldi bere nortasunari eutsi dion eta, bere peñen, Kofradiaren eta hiri osoaren parte-hartzearen bidez, San Rokeren ospakizuna Calatayud-eko jai-ekitaldi nagusietakoa bihurtu duen jaiaren balioa.