Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agendako Ministerioak (Mitma) NextGenerationEU berreskuratzeko Europako funtsetatik 500 milioi euro eman dizkie behin-behinean Espainia osoko 120 udalerriri –18 milioi pertsona inguru bizi dira horietan–, garraioa deskarbonizatzeko eta hiriguneetan mugikortasun aktibo eta iraunkorra sustatzeko. Udalerri horien barruan Andaluziako 16 daude, eta 65,4 milioi euro izango dituzte euren proiektuetarako laguntzetan.
Laguntza horiei esker, Ministerioak 432 jarduera finantzatuko ditu guztira, besteak beste, hiriko autobus elektrikoak erosteko, bidegorriak zabaltzeko, kaleak oinezkoentzat jartzeko, mugikortasun-zerbitzuak digitalizatzeko eta emisio gutxiko eremuak ezartzeko.
Ministerioak behin-behinean hautatu ditu 432 proiektu horiek, programaren onuradun izan daitezkeen 188 lagunek aurkeztutako 679 eskaeren artean: 50.000 biztanletik gorako udalerriak, probintzia-hiriburuak eta 20.000 biztanletik gorako udalerrietako udalak, baldin eta barneko hiri-garraio kolektibo publikoaren zerbitzua badute eta Mugikortasun Iraunkorrerako Plana badute. Lehiaketa bidez egin da deialdia, eta, beraz, heldutasun-, inpaktu-, kalitate- eta adierazgarritasun-irizpideen arabera puntuazio handiena lortu duten jarduerak hautatu dira.
Behin-behineko ebazpen hori emisio gutxiko eremuak ezartzeko eta hiri-garraioaren transformazio digital eta jasangarria bultzatzeko udalerrientzako laguntza-programaren bigarren deialdiari dagokio. Laguntza horiek Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren (PRTR) 1. osagaian sartuta daude. Hala, bigarren ebazpen horretan esleitutako 500 milioi euroak 2022an lehen deialdian banatutako 1.000 milioi euroei gehituko zaizkie.
Horrez gain, 2022ko uztailaren 21eko Ministerio Aginduaren 4. artikuluan aurreikusita dagoenez, Mitmak laguntza horien aurrekontua 50 milioi euroraino zabal dezake, kreditu erabilgarrien arabera. Egoera horren aurrean, behin-behineko ebazpenak zerrenda bat jasotzen du I.2 eranskinean, kreditua agortuta egoteagatik ezetsitako eskabideena, hain zuzen ere, azkenean aurrekontu-gehikuntza hori gertatuko balitz onuradun izan litezkeen eskabideena. Egoera horretan, udalerri onuradunen zerrenda handitu egingo litzateke, esleitutako puntuazioaren arabera ezarritako lehentasun-hurrenkerari jarraituz. Horrek Andaluziako beste hiru proiektu sartzea ekarriko luke, eta horiek 6,9 milioi euro izango lituzkete.
Gaur argitaratu den onuradunen zerrenda Mitmaren egoitza elektronikoan kontsulta daiteke:
Bigarren deialdiaren behin-behineko ebazpena
Horrenbestez, erakundeek bost egun balioduneko epea dute alegazioak aurkezteko, bihartik hasita, behin-behineko ebazpenaren laburpena Estatuko Aldizkari Ofizialean (BOE) gaur argitaratu eta gero. Horiek aztertu ondoren, behin betiko ebazpena emango da.
Diruz lagundutako jarduerak
Laguntza-programaren helburua hirietako airearen kalitatea hobetzen eta mugikortasuna deskarbonizatzen laguntzea da. Helburu horrekin, aukeratutako ekimenek hiri-garraio publikoko sistema fidagarriak, eskuragarriak, erakargarriak eta emisio nulukoak bultzatzen dituzte, eta mugikortasun aktiboa sustatzen dute (bizikleta, oinez joatea) ibilgailu motordun partikularren erabilera murrizteko. Funtsak jarduera-motaren arabera honela banatzen dira behin-behinean:
- Deialdiaren aurrekontuaren %47,4 mugikortasun aktiboa garatzera bideratzen da, hala nola, bidegorriak eraikitzera, kaleak oinezkoentzat jartzera edo bizikletak alokatzeko guneak ezartzera. Adibidez:
o Funtsen 61 milioi baino gehiago bideratuko dira 212 kilometro bidegorri eraikitzeko edo egokitzeko.
o Bizikletak eta mugikortasun pertsonaleko beste ibilgailu batzuk alokatzeko sistema publikoak ezartzea finantzatuko da, 29 milioi eurorekin, eta intermodalitatea sustatuko da.
o Hirietan oinezkoentzako espazioa handitzeko 149 milioi euro eman dira.
- Funtsen %20 (100 milioi euro) zero igorpeneko hondakinak biltzeko autobusen eta ibilgailuen flotak bultzatzeko inbertituko dira, baita horiek funtzionatzeko karga azpiegitura bultzatzeko ere. Hala, zero igorpeneko 423 hiri-autobusen erosketa edo 8 ibilgailu elektriko astun baino gehiagoren erosketa finantzatzen da, hala nola hondakinak biltzeko gaitutako ibilgailuena.
- Laguntzen % 21,2k garraio publikoaren eraginkortasunaren hobekuntzak finantzatuko ditu, besteak beste, hiriko trenbide-zerbitzuak, azken miliako salgaien banaketa eta ibilgailuen zirkulazioa arintzea. Proiektu-mota horretan, besteak beste, jarduera hauek sartzen dira:
o Merkantzien trafikoa eta banaketa baretzeko neurriak ezartzea. (53 milioi euro).
o Material ibiltaria erostea eta trenbideko garraioa hobetzea (19 milioi euro).
o Udalaren eskumenekoak diren disuasio-aparkalekuak garatzea edo indartzea (15 milioi euro).
o Emisio gutxiko eremuetatik kanpo aparkatze-eremu arautuak ezartzea (milioi bat euro).
o Mugikortasun murriztua duten pertsonen eta kolektibo berezien garraio publikorako irisgarritasuna hobetzea (9 milioi euro).
o Garraio publikoa lehenesteko plataformak eta errailak gaitzea (8 milioi euro).
- Deialdiko 500 milioien (16 milioi euro) %3,3 mugikortasuna digitalizatzeko proiektuetara bideratzen da, garraio zerbitzu publikoak (denbora errealeko informazioa, ibilbideen plangintza, ordainketa digitala…) eta administrazioen kudeaketa hobetzeko.
- Azkenik, laguntzen %8,1ek (40 milioi euro) Emisio Gutxiko Eremua ezartzeko 25 proiektu finantzatuko dituzte (26 milioi euro) eta 18 jarduera osagarri martxan jartzeko edo daudenak indartzeko (14 milioi euro). Kontuan izan behar da 50.000 biztanletik gorako udalerriek eta airearen kalitate-maila betetzen ez duten 20.000 biztanletik gorakoek soilik eska zezaketela finantzaketa horrelako jardueretarako, ZBE bat ezartzera behartuta zeudelako.
PRTR programaren helburua da ingurumena eta osasuna errespetatuko dituen mugikortasuna bultzatzea airearen kalitate-arazo gehien dituzten eta hiri-garraioko zerbitzua duten hirietan. Klima Aldaketaren Legeak behartu egiten ditu 50.000 biztanle edo gehiago dituzten udalerriak eta probintziako hiriburuak emisio gutxiko eremuak ezartzera 2023a baino lehen; Ibilgailu Garbien Zuzentarauak, berriz, aurreikusten du garraio publikoko flotak berritu behar direla emisio gutxiko edo zero isuriko ibilgailuengatik datozen urteetan, eta bi helburu horiek lortzen lagundu nahi da funts horiekin.
Testuinguru horretan, Madril, Katalunia eta Andaluziako udalerriak dira modu agregatuan laguntza gehien lortu dutenak 265,9 milioi eurorekin, guztizkoaren %53,2. Izan ere, autonomia-erkidego horietako herri onuradunek ia 13,6 milioi biztanle biltzen dituzte, bigarren deialdi honetan behin-behinean onuradun izango diren udalerri guztiak biltzen dituzten 18 milioi biztanleetatik.
Ordainketak eta segimendua
Udalerri onuradunek diru-laguntzaren xedea bete dela justifikatu beharko diote Ministerioari, proiektuen egoerari buruzko sei hilean behingo txostenak aurkeztuz.
Behin-behineko ebazpenean jasotzen denez, ekintzek 2025eko ekainean burututa eta martxan jarrita egon behar dute. Hala ere, Ministeriotik laguntzak aurretiazko ordainketa bakarrean ordainduko dira.
Diru-sarrera jasotzeko, udalerriek, laguntzak emateko behin betiko agindua argitaratu eta bi hilabeteko epean, ziurtatu beharko dute diru-laguntzaren xede diren jarduketa guztien edo jarduera-azpimultzo baten lizitazio-prozesuak hasi dituztela, eta haien zenbateko metatua, gutxienez, emandako diru-laguntza osoaren % 80 dela.