Ministroen Kontseiluak Kantabriako 1/2024 Legea Konstituzio Auzitegian aurkaratzea onartu du gaur, Estatu Kontseiluaren aldeko irizpenarekin. Lege horrek 8/2021 Legea, Kantabriako Memoria Historikoarena eta Demokratikoarena, indargabetzen du.
Nabarmendu behar da Kantabriako Autonomia Erkidegoak uko egin ziola Estatuak Konstituzio Auzitegiaren Lege Organikoaren 33.2 artikuluko prozedura irekitzeko egindako gonbidapenari, elkarrizketaren bidez Aldebiko Lankidetza Batzordean akordioa lortzen saiatzeko.
Oinarri juridikoak
Kantabriako Legeak ez du memoria demokratikoaren legedi autonomikoaren indargabetze tekniko edo aseptikorik egiten, baizik eta Memoria Demokratiko autonomikoaren legearen aurreikuspen guztiak ezabatzen ditu, biktimen estatutu juridikoa erabat indargabetzen du, baita Estatuko Legea eraginkortasunez aplikatzea ahalbidetzen zuten elkarlanerako aurreikuspenak ere. Ondorioz, indargabetze honek Memoria Demokratikoaren Legea (LMD) betetzea kaltetzen du.
Gure Zuzenbidean argi eta garbi dago memoria-betebeharra Memoria Demokratikoari buruzko Legearen 34. artikuluan ezarrita dagoela. Espainiako Konstituzioaren 149.1.1 artikuluaren arabera, Estatuak eskumen esklusiboa du konstituzio-eskubideak egikaritzean eta konstituzio-eginbeharrak betetzean espainiar guztien berdintasuna bermatzen duten oinarrizko baldintzak arautzeko.
Betebehar horrek herri-administrazio guztiei eragiten die, Memoria Demokratikoari buruzko Legearen 14. artikuluak ezartzen duen bezala, zeinak lege honi lotutako lankidetza- eta subsidiariotasun-printzipioak jasotzen baititu bereziki.
Bestalde, gogoratu behar da Memoria Demokratikoaren Legea Espainiako Konstituzioaren 149. artikuluan oinarritzen dela. Artikulu horrek Estatuari esleitzen dio Konstituzioaren 27. artikulua garatzeko oinarrizko arauen gaineko eskumen esklusiboa, botere publikoek alor horretan dituzten betebeharrak bermatzeko.
Era berean, Memoria Demokratikoari dagokionez, curriculuma eguneratzearekin eta irakasleak prestatzeko jarduerekin lotutako aurreikuspenak indargabetzeak –Autonomia Erkidegoaren eskumen esklusiboko jarduerak baitira– berriz ere planteatzen du ez dela bideragarria Estatuko Legearen aurreikuspenak praktikan aplikatzea hezkuntza-arloari dagokionez, Espainiako Konstituzioaren 149. artikuluaren babesean ezarrita baitaude.
Estatu Kontseiluaren gehiengoaren irizpenak, gainera, “lege osoa inpugnatzea bidezkoa” dela ikusten du.
Beraz, aurkaratzea bidezkoa da, bai Konstituzioan ezarritako lankidetza-betebeharra soilik urratzen dela ikusten bada, bai Estatuko araudian eta, bereziki, Memoria Demokratikoari buruzko Legearen 14. artikuluan ezarritako lankidetza-betebeharra urratzen dela ikusten bada, bai urratze horrek nahitaez berekin dakarrela konstituzio-eskubideak urratzea, zeinak lankidetza-betebehar horren ondoriozko betebeharrak ezartzen dituzten arau juridikoen oinarri baitira, Espainiako Konstituzioaren 10.2 artikuluan ezarritako giza eskubideen urraketa larrien biktimei administrazio publiko guztiek arreta eman diezaieten bermatzeko, Espainiako Memoria Demokratikoari buruzko Legearen arabera, Espainiako Konstituzioak berretsitako giza Eskubideen Legearen 10. artikuluan ezarritakoaren arabera.
Azken batean, bi argudio desberdin dira, baina elkarri lotuak, eta ondorio berera garamatzate, hau da, arau autonomikoa, oro har, Konstituzioaren aurkakoa izatea.