- Eusko Jaurlaritzak eta Eusko Jaurlaritzak elkarrekin finantzatzen eta gobernatzen dituzte planak, eta guztira 32,8 milioi euro mobilizatzen dituzte
- Denis Itxaso: “Plan Osagarriek autonomia-erkidegoen arteko lankidetza eta sareko lana ahalbidetzen dute; hala, lurralde bakoitzaren ekarpenak herrialdearen erronka komunei laguntzen die”
- Planek Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren finantziazioa dute, eta Euskadi oso aurreratuta dagoen ikerketa-lerroetako inbertsioak indartzen dituzte
Espainiako Gobernuak 18,8 milioi euro bideratu ditu dagoeneko Euskadira bost Plan Osagarritara, hainbat jakintza-arlotako I+G+B programak bultzatzeko. Zientzia eta Berrikuntza Ministerioaren eta Eusko Jaurlaritzaren artean kofinantzatutako planak dira. Bost plan osagarriek Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren finantziazioa dute, eta espezializazio adimendunaren estrategiarekin (RISTRES) lotutako ikerketa-lerroetan egindako inbertsioak indartzen dituzte. Guztira, 32,8 milioi euro mugiarazten dituzte bost planek: 18,8 milioi euro Espainiako Gobernuarenak dira eta beste 13,9 milioi Eusko Jaurlaritzarenak. Denis Itxaso Gobernuko ordezkariak Jokin Bildarratz Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailburuarekin batera bisitatu du gaur Materialen Fisikako Zentroa (Donostia), bi Plan garatzen dituena. Hezkuntza Sailak hiru plan babesten ditu, eta beste biak Ekonomiaren Garapen, Jasangarritasun eta Ingurumen Sailaren mende daude.
Plan Osagarriak Gobernuak sortutako tresna bat dira, arlo estrategikoetan, autonomia-erkidegoekin batera gobernatutako eta kofinantzatutako ikerketa-programak abian jartzeko. “Plan Osagarriek”, adierazi du Itxasok, “autonomia-erkidegoen arteko lankidetza eta sareko lana ahalbidetzen dute, eta, hala, lurralde bakoitzaren ekarpenak herrialdearen erronka komunei laguntzen die, bai eta gure ekonomiarako neurri eraldatzaileak martxan jartzeko prozesua bizkortzen ere”. Gainera, “plan horiei esker, administrazio zentralaren, komunitateen eta Europako funtsen ahaleginak lerrokatu daitezke herrialde eta gizarte gisa datozkigun erronka gakoen aurrean”.
Guztira, zortzi plan osagarri aurreikusi dira, 2025era arte 444,8 milioi euro mugiaraziko dituztenak; horietatik, Zientzia eta Berrikuntza Ministerioak 285,4 milioi euro finantzatuko ditu, aurrekontu osoaren % 64, eta autonomia-erkidegoek gainerako % 36, 159,4 milioi eurorekin. Euskadiren kasuan, Eusko Jaurlaritzak bost planetan parte hartzen du: Biodibertsitatea (395.650 euro ematen ditu eta Gobernu zentralak 734.779 euro); Osasunari aplikatutako bioteknologia (4,5 milioi euro eta Gobernu zentralaren beste 4,5 milioi); Komunikazio Kuantikoa (3.189.383 milioi euro eta Espainiako Gobernuaren beste 5.810.617); Energia eta Hidrogeno Berriztagarria (1.269.460 euro eta Gobernu zentralaren beste 2.279.000) eta Material Aurreratuak (4.641.000 milioi euro eta Espainiako Gobernuaren beste 5.555.9.000 euro).
Osasunari Aplikatutako Bioteknologiaren Plan Osagarria
Diagnostiko, pronostiko eta terapia aurreratuetarako edo medikuntza pertsonalizatuan zuzendutako tresnak garatzera bideratzen da programa hau. Euskadik ikerketa-gaitasun handiak ditu arlo horietan, hala nola Basque Resource for Electron Microscopy (BREM), kriomikroskopia elektronikoko plataforma bat (crioME), medikuntza pertsonalizatuari aplikatutako biologia estrukturalerako teknologia berezi eta disruptiboa duena.
Euskal sistemaren beste indargune batzuk hauek dira: Biocruces Osasun Ikerketa Institutua, BIOEFen; EHUko Biofisika Unitatea; Mondragon Eskola; AZTI, TECNALIA, TEKNIKER Zentro Teknologikoak eta VICOMTECH, baita CIC Biogune ere.
Komunikazio Kuantikoko Plan Osagarria
Programa honek teknologia digital kuantikoen garapena eta inplementazioa bultzatu nahi ditu. Helburua da Espainian segurtasun handiko komunikazio-azpiegitura bat sortzea, Europako industria kuantikoa babestea eta industria-sektore berri bat bultzatzea, enpresa berriekin arlo digitalean eta zibersegurtasunean. Teknologia kuantikoa gaur egun oso presente dagoen fisika kuantikoaren adar bat da, hala nola telefono mugikorrean, GPSetan, erlojuetan, barra-kodeen irakurgailuan edo eskaner medikoan.
Eusko Jaurlaritzak 2021ean jarri zuen martxan Ikur 2030 Estrategia. Estrategia horretan, teknologia kuantikoak lau nitxo edo eremu estrategikoetako bat dira, neurozientziekin, neutrionikarekin edo superkonputazioarekin eta adimen artifizialarekin batera. Datorren urtean Donostian egongo da IBMren seigarren ordenagailu kuantikoa
Energia eta Hidrogeno Berriztagarrien Plan Osagarria
Energia eta Hidrogeno Berdearen Plan Osagarriak ekintza estrategikoak proposatzen ditu, eta Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenarekin (CSIC) koordinatuta egingo dira, hidrogeno berdea energia-sistemaren elektrifikaziorako eta garraioaren eta industriaren deskarbonizaziorako irtenbide gisa ezartzeko, gehitzeko eta sendotzeko. Besteak beste, hauek dira ekintza-ildoak: energia berriztagarriaren eta off-shore energia eolikoaren bidez, tenperatura baxuko hidrogeno berdea sortzea; hidrogeno berdea presioan biltegiratzeko eta hornitzeko sistemak garatzea, eta Energia Biltegiratzeko Ikerketa Zentro Nazionala martxan jartzea.
Biodibertsitaterako Plan Osagarria
Programa honek ‘Biodibertsitatearen esplorazioa, analisia eta prospektiba: Garapen jasangarrirako 2030eko estrategiari erantzun posibleak, aldaketa globaleko egoera batean” lelopean, naturan oinarritutako irtenbideak garatzea du helburu, jarduera antropikoek naturan nola eragiten duten kontuan hartuko dutenak, biodibertsitatearen krisia geldiarazteko eta sistema naturalak klima-aldaketara egokitzeko.
Material Aurreratuen Plan Osagarria
Programa honek ikerketa-sareak garatu nahi ditu material jasangarriagoak aurkitzeko, besteak beste, baterietan, ibilgailu elektrikoetan eta eguzki-plaketan erabiliko direnak. Hau da, eraldaketa teknologiko berrirako funtzionalitate aurreratuak dituzten materialei buruzko ikerketa bultzatzen du. Adibidez, 2D mugan sortzen den fisika berria, bere aplikazioetarako edo energiarako materialen ikerketarako, ekonomia berde eta erresiliente baterako trantsizio energetikorako funtsezko material eta prozesu berritzaileak garatuz eta integratuz.
Euskadiren parte-hartzea Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologietan oinarrituko da (osagai elektronikoak modu eraginkorrean fabrikatzeko materialak, informazioa biltegiratzeko eta prozesatzeko kontzeptu berriak, detekzio optimizatua, etab.). ), Mugikortasuna; eta Habitata eta Ingurumena.