Espainiako Gobernuak Melillan duen Ordezkaritzako Emakumearen Aurkako Indarkeriaren Aurkako Koordinazio Unitateko buru Laura Segurak ohartarazi du genero indarkeriaren biktima diren emakumeek udan –bereziki uztailean eta abuztuan– aurre egin beharreko arriskua handitu dela, urteko garai “arriskutsuena” dela iritzita.
“Urtero, udako data hurbiltzen denean, udan batez ere, ekainean, uztailean eta abuztuan, gizarteari dei egiten diogu. Ez bakarrik biktimei, herritarrei dei egiten diegu, genero indarkeriaren biktima diren emakumeek duten arriskuaz ohartaraziz, argi eta garbi, beti baitaude arriskuan”, adierazi du Segurak Onda Cero irratiari eskainitako elkarrizketan.
Azaldu duenez, garai honetan biktimen egoera larriagotzen duten inguruabarrak ematen dira. “Batez ere, bizikidetza handitu egiten delako, oporraldiak iristen direlako eta emakumeak batzuetan babesguneak ere diren espazioetan egoteari uzten diotelako, hala nola lan-eremukoetan, non segurtasun-zirkuluak izan ditzaketen”, adierazi du. Gaineratu duenez, “emakumeok askatasun handiagoa dugu oporretan, erabakiak hartzen ditugulako, eta erabaki hartze horiek guztiak erasotzaileek boterea galtzea ere badira”.
Segurak azpimarratu duenez, “urte bakoitzean, beti, eraildako emakume kopuru handiena dugun garaia da”. Izan ere, gogorarazi du 2024an “eraildako biktimen %61 uda garai honetan izan zirela, eta zehazki maximoa, uztailean”. Ohartarazi duenez, joera hori 2025ean ere errepikatuko da: “Ekaina hau ikaragarri hasi dugu, oso hilabete tragikoarekin”.
Aurten, oraingoz, 22 emakume hil dituzte euren bikotekideek edo bikotekide ohiek Espainian. “Baina haratago joan behar dugu. 22 erasotzaile dira, 22 erasotzaile, euren emazteak hiltzea erabaki dutenak. Eta urtetik urtera erasotzaile berriak izaten ari gara. Hori da gure herrian dugun batez bestekoa: Urtean 60 emakume erailda”, esan du, “gure herrian emakume bakar bat tratu txarrak jasotzearekin, jarduten jarraitu behar dugula” azpimarratuz.
Datuak datu, politika publikoen eragina ere nabarmendu nahi izan du Segurak: “Mezu bat zabaldu behar dugu berdintasun politikak, genero indarkeriaren aurkako politikak, bizitzak salbatzen ari direla esanez”. Onartu du “ez garela iritsi beharko litzatekeen tokira iristen”, baina nabarmendu du “eraildako emakumeen kopuruak murrizten direla ikusten dugula, nahiz eta beldurgarriak izaten jarraitu”, eta aldi berean “salaketa kopuruak gora egiten duela” eta kontzientzia soziala.
Melillan ere, udako hilabeteek gorakada hori islatzen dute. “Udako hilabeteak, hain zuzen ere uztaila eta abuztua, dira salaketa gehien jasotzen ditugun hilabeteak”, ziurtatu du eta gogorarazi duenez, “joan den abuztuan 31 salaketa izan ziren. Ia eguneroko salaketa batez ari gara”.
Unitateko buruak adierazi duenez, “gizartea hunkitu egiten da biktima bat erailda dagoenean, baina herritarrei helarazi behar diegu hori dela izebergaren punta”. “Matxismo itsaso oso bat dago, indarkeria itsaso bat, eta ezin dugu indarkeriaren iceberg hori mailukadaka amaitu. Matxismo itsaso hori urtu behar dugu, azkenean muturreko indarkerian eragin dezaketen desberdintasun egoerekin amaitzeko”, ohartarazi du.
Soilik % 25ek salatzen dute
Segurak ohartarazi duenez, oso emakume gutxik salatzen dituzte genero-indarkeria egoerak, eta, ondorioz, emakume askok ezin dituzte babes- eta laguntza-baliabideak eskuratu. Adierazi duenez, aurten eraildako 22 emakumeetatik hiruk bakarrik zuten aurretiazko salaketa bat, “biktimak berak bi, eta senideek edo polizia-atestatuak beste bat”.
“Hau da genero indarkeriaren errealitatea: %20-25 salatzen da”, esan du. Oso kezkagarria iruditzen zaio zifra hori, eta “genero indarkeria ez dela salatzen” islatzen du. Horrek, nabarmendu duenez, ondorio zuzenak ditu babes-mekanismoen eraginkortasunean: “Salaketarik gabe ez dago justiziaren aldetik neurriak hartzeko aukerarik”.
Segurak azpimarratu du administrazio publikoek beren ikuspegia egokitu behar dutela: “Administrazioetatik begirada jartzen ari gara zer egin behar dugun salatzen ari ez diren emakume haiengana iristeko. Izan ere, akonpainamenduko ate guztiak, biktimei laguntzekoak, irekitzen dira batez ere salaketa jarri denean”.
Horren harira, mekanismo alternatiboak aldarrikatu ditu, hala nola genero-indarkeriaren egiaztatze administratiboa, biktimei laguntza sozialak eskuratzeko aukera ematen dien tresna, aurretik salaketarik aurkeztu behar izan gabe. “Emakumeak soilik salaketa jarri ahal izateko azaltzen baditugu eta soilik modu horretan eskaintzen badugu laguntza, oso argi izan behar dugu ez dugula lortuko haiengana heltzea, denek ez dutelako salaketa jarri nahi edo denek ezin dutelako salaketa jarri”, adierazi du.
Emakume askok ez salatzeko arrazoiak askotarikoak dira. “Beldurra, noski, horietako bat da”, azaldu du Segurak, baina 2019ko makro-inkestan agertutako beste arrazoi kezkagarri bat ere nabarmendu du, hau da, biktimak haien arazoa dela eta konpon dezaketela pentsatzea. “Eta horrek kezkatu egin behar gaitu gizarte bezala”, aitortu du.
Indarkeria ezereztea
Koordinazio Unitateko arduradunak arazo erantsi bati jarri dio arreta: genero-indarkeria gero eta hutsalagoa dela gizartean. “Gizarteak ez badu genero indarkeria arazo gisa ikusten, biktimek, bistan denez, bakarrik konpondu beharreko arazoa delako sentimendu hori berresten dute. Mezuak beste bat izan behar du: hau gizarte osoaren arazoa dela eta gizarte bezala suntsitzen gaituela”.
Ildo horretan, Ikerketa Soziologikoen Zentroaren (CIS) 2025eko azken datuak aipatu ditu; horien arabera, Espainiako emakumeen % 0,1 eta gizonen % 0,2 baino ez ditu kezkatzen genero-indarkeriak. “Hau da, gizarteari ez zaio genero-indarkeria kezkatzen ari”, deitoratu du.
Gazteriaren pertzepzioan izandako atzerakadaz ere ohartarazi du: “Mutil gehiago daude, baina baita genero indarkeria ez dela existitzen pentsatzen duten neska gazteak ere. Hori benetan kezkagarria da”.
Babes sistemari dagokionez, Eusko Jaurlaritzak gaur egun Melillan 240 emakume ingururen jarraipena egiten duela nabarmendu du, eta horietatik %80k adin txikikoak dituzte ardurapean. “Soilik %25 salatzen badugu, zenbat emakume daude gure hirian oraintxe bertan genero indarkeria jasaten? Eta zenbat neska-mutilek bizi dute indarkeria euren etxeetan?”, galdetu dio bere buruari.
Datuak larriak izan arren, Melillak azken urteetan genero indarkeriagatik hildakorik erregistratu ez duela adierazi du Segurak. 2003az geroztik, bikote edo bikotekide ohiaren eremuan eraildako bost emakume zenbatzen ditu hiriak, Espainiako batez bestekoa baino kopuru txikiagoa. Hala ere, gogora ekarri du eremu horretatik kanpo egindako feminizidioak duela gutxi arte ez zirela datuetan sartzen, eta horrek guztiak gora egin lezakeela.
Espainia osoan, 1.316 emakume hil dituzte genero indarkeriagatik 2003tik. “Gure herrian bost futbolari edo bost guardia zibil hilko balira, alerta nazionalean egongo ginateke. Eta hala ere, emakumeak hiltzea normalizatzen dugu”, amaitu du.