“Oso argi izan behar dugu premisa hau: salerosketa eta sexu-esplotazioa amaitzeko modu bakarra negozioa desagerraraztea da. Eta modurik irmoena gizartea eraldatzeko prozesu bat sustatzea da. Inork kontsumitzen ez badu, zertarako ekoiztuko da?”. Miriam Benterrak, Garapenerako Nazioarteko Lankidetzaren Espainiako Agentziaren (AECID) Kabinete Teknikoko Bokal Aholkulariak, Sexu Salerosketari eta Ustiapenari buruzko III. Jardunaldietan eman zuen hitzaldian egin zuen hausnarketa.
Adituak, bere hitzaldian, edizio honetako gaiari heldu dio: gizakien salerosketaren eta sexu-esplotazioaren aurkako borrokaren lanketa integraleko errealitate berriak. Gai horren inguruan, lankidetzaren arloan bilakaera bat egon dela esan du, baina oraindik egiteko asko dagoela onartu du.
Hala, gai hau barne eta kanpo mailan jorratu behar dela adierazi du: “Ezin dugu galdu nazioz gaindiko arazo baten aurrean gauden ideia hori, non sistema oso desberdinak dituzten herrialde asko inplikatzen diren”.
Hizlariaren ustez, garrantzitsua da Europan gai horri buruzko ezagutza izatea, lankidetzarako formula eraginkorrago bat bilatuz. “Lankidetzan aritzea ez da soilik bildutako datuak edo aurkitutako egoerak komunean jartzea, baizik eta datu alderagarriak biltzeko sistema bat ere ezarri behar da, emakumeen egoera zaurgarriak biltzeko; hala nola, haien familia-egoera, egoera ekonomikoa edo jatorria”, adierazi du.
Benterrak adierazi du ez dela erraza gai honen inguruan lan bateratua egitea, eta azpimarratu du garrantzitsua dela erakunde espezializatuek ez ezik, ez direnek ere laguntzea biktimei, haien eskubideak bermatzeko. “Legeria ‘epela’ den tokian ‘azentua jartzen’ hasi behar dugu, ezin diogu bizkarra eman profil horien prostituzio testuinguruari, eta gaitz hori prebenitu behar da”.
Prostituzioa Melillan
Melillako Guardia Zibilaren Komandantziako Polizia Judizialaren Unitate Organikoko Pertsonen Aurkako Delituen Arloko buru Salvador Vargas izan da ‘Emakumeen errealitatea Melillan prostituzio egoeran’ mahai-inguruan parte hartzen lehena, adieraziz “hirian prostituzioa arazo konplexua dela, eta arazo ekonomiko, sozial eta generokoak inplikatzen dituela”.
Benterrak bezala, ezinbestekotzat jotzen du erakunde guztien koordinazioa eta errefortzuak batzea, sexu salerosketa eta esplotazioaren biktima diren emakumeen eskubideak eta duintasuna babesteko.
“Pandemiak eragin zuenetik, mugak itxi eta prostituzio eredua aldatu zen. Kaleko prostituzioa eta alterneko klubak desagertu eta prostituzio-etxebizitzen eredu berri bat agertu da”, azaldu du Antonio Jose Alonso Melillako Poliziaren Goi Buruzagitzako Atzerritarren eta Mugen Brigada Probintzialeko UCRIFeko buruak. Covid-19ak iraun duen bitartean, gehienak Marokoko emakumeak, Melillan harrapatuta geratzen zirela ziurtatu du. “Gehienek egoera irregularrak bizi zituzten eta proxenetek euren egoera delikatua aprobetxatzen zuten eurekin lan egin zezaten”, adierazi du.
Bestalde, Fiet Gratia Detektatzeko Proiektuaren Koordinatzaile Noelia Jimenezek, Jardunaldietako beste parte-hartzaile batzuen harira, berretsi du Melillan gaur egun dagoen prostituzioa “ezkutatu egiten dela eta, ondorioz, zailagoa dela sexu salerosketa eta esplotazio arriskuan dauden emakumeekin harremanetan jartzea”.
Gero eta gehiago hesi bat sustatzen ari direla zehaztu du, eta horren ondorioz biktimek ez dutela euren egoerez hitz egiten eta ez dutela sufritu dutena salatzen. “Eskaerarik gabe ez litzateke salerosketarik egongo, ez sexu esplotaziorik, ezta prostituziorik ere”, amaitu du.
Hakima Bachir Cruz Blanca Melilla Fundazioko abokatu eta koordinatzaileak sexu-salerosketaren eta -esplotazioaren biktimei lagun diezaieketen funtsezko funtzioak azaldu ditu: “Adin txikikoen zentroetan egon daitezkeen prostituzio kasuak edota kaptazio saiakerak kontzientziatu, prebenitu eta antzematea”. Gainera, zehaztu du bere erakundea administrazio publikoarentzako laguntza izaten saiatzen dela, eta ez dauden lekuetan begiak jartzen saiatzen dela, salerosketa eta sexu-esplotazioa prebenitzeko.
Biktimen babes juridikoa
Hanna San Justo Kumin Fiet Gratiako Bulego Solidarioko abokatuak hasi du gizakien salerosketaren biktimei eta emakume prostituituituituei babes juridikoa emateari buruzko azken mahaia, eta bertan, erantzukizun penalaren eta administratiboaren salbuespenaren irizpideak salerosketa delituen errealitatera egokitzeko zailtasunaz mintzatu da. “Garrantzitsua da biktimek euren eskubideak ezagutzea prozeduraren aurretik, prozeduran zehar eta ondoren”, gaineratu du gai honen inguruan.
“Prozesu eta prozedura judizialean ikuspegi biktimozentrikoa izateko gai izan behar dugu, biktimaren babesa balio bat dela eta ekintza prozesalaren beraren helburua izan behar duela ulertuz”, adierazi du Laura Santa Pau Melillako Area Fiskaltzako fiskalburuak, eta, gainera, neurri espezifikoen balioespen judiziala, biktimaren adierazpenak eta beste erakunde eta operadore juridiko batzuen laguntza nabarmendu ditu.
Laura Ribera ACNUReko oinarri komunitarioko babeserako senior laguntzaileak beharrezkotzat ikusten du tokiko protokolo bat egotea sexu salerosketa eta esplotazioaren biktimen babesari ekiteko. “Horretarako, beharrezkoa da gizonak, emakumeak, haurrak diren jakiteko adierazle batzuk izatea; Melillaren testuinguru geografikoa kontuan hartzea; identifikazioan zein erakundek parte hartzen duten jakitea; haurren biktimen identifikazioan fokua jartzea, adingabearen interes gorena lehenetsi dezaten; eta nazioarteko babesaren eta gizakien salerosketaren arteko lotura”, azaldu du.
“Abokatuok gara iristen lehenak eta alde egiten azkenak”, esan du Francisca Mª Gomez Melillako Abokatuen Elkargoko Gobernu Batzordeko idazkariak eta Abokatutzaren Kontseilu Nagusiko Emakumeen aurkako Indarkeriaren Azpibatzordeko kideak. Abokatuak III. jardunaldiak amaitu ditu biktimek dituzten eskubideak gogoratuz: laguntza, babesa eta babesa; kalte-ordaina, integraziorako eskubidea eta lan eskubideak; eta gogoeta aldi baterako eskubidea eta egoiliar txartela”.