Ministroen Kontseiluak Errege Dekretu bat onartu du, interes publikoko, justizia sozialeko eta humanitarioko arrazoiak direla-eta entitate, elkarte eta fundazio jakin batzuen aldeko dirulaguntzak ematea arautzen duena, Memoria Demokratikoa eta Espainiako Gerraren eta diktaduraren biktimen errekonozimendu morala sustatzearekin, sustatzearekin eta zabaltzearekin lotutako jardueretarako; guztira, 970.000 euro. Erakunde onuradunen artean daude Morata de Tajuñako Udala, Jaramako Guduaren Museorako, 50.000 euroko zenbatekoarekin, edo Madrilgo Ateneoa, memoria demokratikoa sustatzeko eta hedatzeko jarduerak garatzeko, “Ateneoa Memorian” proiektuaren barruan, 300.000 euroko zenbatekoarekin.
Erakunde onuradunen zerrenda osatzen dute:
- Cuencako Diputazio Probintziala, Gerrilla Antifrankistaren interpretazio-zentro bat garatzeko: 100.000 euro.
- Fuerteventurako Uharteko Kabildoa, Tefiako Espetxe Kolonia musealizatzeko, 100.000 euro.
- Pedro Zerolo Fundazioa, LGTBI+ pertsonen memoria historikoa berreskuratzeko, sustatzeko eta dibulgatzeko, 155.000 euro.
- Juan Negrín Fundazioari, memoria demokratikoa sustatzeko, zabaltzeko eta ezagutzeko jarduerak garatzeko, 25.000 euro.
- La Amical de Mauthausen eta beste hainbat eremu eta Espainiako nazismoaren biktima guztiena, nazien kontzentrazio- eta sarraski-esparruen askapenaren 80. urteurrena ospatzeko, espainiar errepublikar deportatuak egon ziren ikasleekiko dibulgazioaren eta bidaien bidez, 100.000 euro.
- Lleidako Udalari, Memoria Demokratikoa berreskuratzeko eskubidea eta Espainiako Gerraren interpretazio-zentroa (1936-1939) programarako, 30.000 euro.
- Gernika-Lumoko Udalari, memoria demokratikorako tokiaren deklarazioan jasotako mugarriak seinaleztatzeko eta hedatzeko, 30.000 euro.
- Gregorio Arrainak Barba Fundazioari 80.000 euro, esparru akademikoan eta hezkuntzakoan memoria demokratikoa zabaltzeko eta sustatzeko.
Dirulaguntza bakoitza emateko ebazpenean entitate onuradun bakoitzak egin beharreko jarduketak zehaztuko dira, besteak beste, jarduketa hauek:
- Espainiako Gerraren eta diktaduraren biktimen memoria demokratikoa eta aitorpen morala berreskuratzeko sustapen-jarduerak.
- Zabalkunde- eta oroitzapen-jarduerak, Espainiako Gerraren eta diktaduraren biktimen memoria demokratikoa eta aitorpen morala oroitzeko eta berreskuratzeko.
- Actividades de pedagogía, educación, transferencia del conocimiento e investigación en Memoria Democrática en diversos ámbitos como el académico, educativo, minorías represaliadas, como el colectivo LGTBI+.
- Museo-jarduerak, oro har memoria historikoa eta demokratikoa eta bereziki zentro bakoitzeko gertaera historikoak ezagutzera eta zabaltzera bideratutako interpretazio-zentroak sortzera, mantentzera edo ezartzera zuzenduak, hala nola langileen espetxe-koloniak (neurri handi batean LGTBI+ kolektiboko pertsonak espetxeratu zituzten) edo Tajuñako Morata Museoa, zati batean Jaramako Guduari edo Gerrillaren Zentroari eskainia, non hainbat jarduera egingo diren, eta, gainera, Espainiako gerraren memoria eta AGIZLAren papera azalduko da zehatz-mehatz.
Diru-laguntza horiek bateragarriak dira beste administrazio edo erakunde publiko edo pribatu batzuek, EBk eta nazioarteko erakundeek emandako beste diru-laguntza, laguntza edo baliabide batzuekin, baldin eta ekarpenen baturak, errege-dekretu honetan araututakoa barne, jardueraren kostu osoa gainditzen ez badu.
Memoria Demokratikoaren Legea
20/2022 Legeak, Memoria Demokratikoarenak (LMD), helburu hau du: Memoria Demokratikoa berreskuratzea, babestea eta zabaltzea, Espainiako historia garaikidean balio demokratikoen eta oinarrizko eskubide eta askatasunen aldarrikapenaren eta defentsaren ezagutza gisa ulertuta, Konstituzioaren printzipioen, balioen eta askatasunen inguruan belaunaldien arteko kohesioa eta elkartasuna sustatzeko.
Legearen xedea da, halaber, arrazoi politikoengatik, ideologikoengatik, pentsamenduagatik edo iritziagatik, erlijio-kontzientzia edo -sinesmenagatik, sexu-orientazio eta -identitateagatik jazarpena edo indarkeria jasan zutenak aitortzea, 1936ko uztailaren 18ko estatu-kolpearen, Espainiako Gerraren eta diktadura frankistaren artean, 1978ko Espainiako Konstituzioa indarrean jarri arte, bai eta haien erreparazio morala sustatzea eta memoria pertsonala, familiarra eta kolektiboa berreskuratzea ere, neurri osagarriak hartzea, balio konstituzionalen, herritarren eta konstituzio-balioen arteko banaketa sustatzeko.
Memoria Demokratikoaren balioak eta ezagutza zabaltzen laguntzeko, HGMren 48. artikuluak gure historia demokratikoaren mugarri nagusiak ezagutzera eta zabaltzera bideratutako jardueren plangintza eta antolaketa sustatuko da. Eta, Lurralde Politikako eta Memoria Demokratikoko Ministerioari esleitutako eginkizunen artean, administrazio publikoekin lankidetzan, memoria demokratikoari buruzko informazio-, dibulgazio- eta prestakuntza-ekintzak bultzatzea nabarmentzen da.
Gaur EELL erakundeei ematen zaizkien diru-laguntzei dagokienez, beste helburu estrategiko bat betetzen da: Espainiako Gobernutik desagertutako pertsonen memoria duintzeko senideen eta erakunde memorialisten aldarrikapen bidezko eta bidezkoei erantzutea, eta egiaren ezagutza sustatu eta Memoria Demokratikoa zabalduko duten jarduerak garatzea.