• Diru-zorro txartelek sistema aldatzen dute Plus Europako Gizarte Funtsaren aplikazioan, haurrak eta nerabeak ardurapean dituzten familia kalteberei premiazko elikagaiak eta produktuak eskaintzeko.
● Autonomia-erkidegoek aho batez onartu zuten sistema-aldaketa hori, lehendik dauden baliabideak osatzeko eta indartzeko, eta gobernu autonomikoek kudeatuko dute, beren eskumenak baliatuz.
• Espainiako Gobernuak posible egin du sistema hori martxan jartzea, Gurutze Gorriarekin duen lankidetzaren bidez; izan ere, dagoeneko akordioak sinatu ditu zazpi supermerkatu-katerekin, lizitazio publiko bat egin ondoren txartel horiek trukatzeko.
Madrilen, 2024ko apirilaren 18an.- Espainiako Gobernuak Plus Europako Gizarte Funtsa (EGF+) aplikatzeko sistema berria jarri du martxan, gabezia materialari “Oinarrizko” Programaren bidez aurre egiteko. Txanpon-txartelekin funtzionatzen duen modelo bat da, eta muturreko kalteberatasun-egoeran dauden eta haien ardurapean dauden haur eta nerabeak dituzten familientzat da. Hala, programa hori onartzean Europako Batzordeak lehentasunezkotzat jo zuen haurren pobrezia murrizteko helburuari erantzuten dio. Irizpide horren arabera, 70.000 familia inguruk jasoko dituzte txartel horiek, eta, horiekin, hilero elikagaiak eta premiazko produktuak erosi ahal izango dituzte.
Helburu horrekin, eta Espainiako Gobernuak diru-zorro txartelak gaitu ondoren, orain autonomia-erkidegoetako gobernuek dute, beren eskumenen esparruan, sistema horren onuradun izan daitezkeenak identifikatzeko, balioesteko eta bideratzeko erantzukizuna, txartelak helarazi ahal izateko. Hala ezartzen du autonomia-erkidegoek 2022an jaso zuten aginduak, Europako Batzordeak programa hori onartu zuenean.
Horrela, Espainiako Gobernuak adierazi duenez, onuradunek zuzenean eskuratu ahal izango dituzte elikagai freskoak eta haurren elikagaiak, baita oinarrizko higiene-produktuak ere (emakumeen higienekoak barne), eta hori hobekuntza nabarmena da elikagaien banaketa tradizionalaren bidez aukeratzen dituzten produktu-motekiko. Puntu horri dagokionez, Espainiako Gobernuak adierazi du, halaber, txanpon-txartelen sistemak lehendik dauden baliabideak osatu eta indartuko dituela, hala nola autonomia-erkidegoetako gizarte-zerbitzuek edo elikagai-bankuek eskaintzen dituztenak, helburu horietara bideratutako gainerako funts publikoak jasotzen jarraituko baitute.
EGFa+ aplikatzeko eredu-aldaketa hori aho batez onartu zuten autonomia-erkidego guztiek duela bi urte baino gehiago, 2021eko abenduaren 15ean, egin zen Gizarte Zerbitzuen Lurralde Kontseilu batean. Kontseilu horretan ezarri zen txanpon-txartelen sistema 2024an hasi behar zela, urte horretan amaitzen baitzen lehengo FEAD Programa. Hori dela eta, joan den urtarrilaren 23an, Ministroen Kontseiluak Errege Dekretu bat onartu zuen eredu hori aurten martxan jartzeko. Hasiera-data gisa apiril hau ezarri zen, EGFaren azken partida amaitzen denean, elikagaien banaketa tradizionalari esleitutakoa. Eta orain, apirilean, betetzen du Espainiako Gobernuak sistema hori martxan jartzeko konpromisoa. Aldi baterako izango da, abenduaren 31ra arte. 2025eko urtarrilaren 1etik aurrera, autonomia-erkidegoek bakarrik kudeatuko dute eredu berria.
Horrela, Estatuko Administrazio Orokorrak denbora gehiago ematen die autonomia-erkidegoetako gobernuei operatibo hori ezartzeko, gizarte-zerbitzuen kudeaketa autonomia-erkidegoen eskumen esklusiboa baita. Bien bitartean, Espainiako Gobernuak diru-zorro txartelak dagoeneko gobernu autonomikoen esku egotea ahalbidetu du. Espainiako Gurutze Gorriaren bidez jarri da abian. Erakunde horrekin elkarlanean ari da Errege Dekretua, antzeko ekimenetan esperientzia duelako, nazio-lurralde osoan ezarri delako eta gizarte-zerbitzuekin eta familia kalteberekin lanean ibilbide luzea egin duelako.
Premisa horrekin, eta diru-zorroko txartelak administratzeko, Espainiako Gurutze Gorriak lizitazio publikoa egin du, eta zazpi supermerkatu-kate sartu dira: Carrefour, Alcampo, Eroski-Caprabo, Spar Kanaria Handia, Gehiago eta Gehiago, Alimerka eta Dinosol. Diru-zorro txartelak, beraz, supermerkatu horietan erabili ahal izango dira, guztiek betetzen baitituzte Errege Dekretuak eta Oinarrizko Programak ezarritako baldintzak. Baldintza horietako bat da establezimendu horiek sistema bat izatea txartelak emateko eta kutxan hautagarriak ez diren produktuak baztertzeko; izan ere, eskura daitezkeen produktu-motetan, behar-beharrezkotzat jotzen direnak bakarrik sartzen dira, Europako programak adierazten duen bezala. Adibidez, txartel horiekin ezingo dira elikagai ultraprozesatuak edo edari alkoholdunak erosi.
Bestalde, diru-zorro txartelek familia onuradunei diru-kopuru handiagoa eskaintzeko helburua ere betetzen dute, aurreko ereduarekin alderatuta. Horrela, eta familia unitatea osatzen duten kideen kopuruaren arabera, hilean 130 eta 220 euro arteko diru-hornidura izango dute diru-zorro txartelek. Horrez gain, beste helburu garrantzitsu bat ere betetzen du sistema berri horrek: familia zaurgarrienek maiz pairatzen duten estigmatizazio soziala saihestea, horretarako Europako beste herrialde batzuetan dagoeneko arrakastaz funtzionatzen duen mekanismoa aplikatuz, exekutiboko iturriek azaldu dutenez.