“Espainiako Gobernuak Errioxako lehen sektorearekin duen babes sendoenetako bat aurtengo deialdian uzta berdeko laguntzak finantzatzeko jasoko dituen funtsak dira”, azpimarratu du Beatriz Arraiz Nalda Gobernuak Errioxan duen ordezkariak, hedabideen aurrean egindako agerraldian, Espainiako Gobernuak sektore horrekiko duen inplikazio eta konpromiso irmoa zehazteko.
Arraiz Naldaren esanetan, Errioxak 14 milioi euro baino gehiago jasoko ditu berdean uzta jasotzeko, hau da, Errioxako Gobernuak 6,8 milioi eurorekin emango duenaren bikoitza baino gehiago”.
Ordezkariarentzat, “Espainiako Gobernuak jakin bazekien gure eskualdearekin konpromiso ekonomikoa izaten jarraitu behar zuela, eta, beste urte batez, Errioxarekin bete du konpromisoa; izan ere, aparteko neurri horrek, Errioxako mahastizaintza- eta ardogintza-sektorearekin eta, beraz, gure autonomia-erkidegoaren interesekin konpromiso erabatekoa duenak, merkatu horrek behar dituen eskaintzatik eta eskaritik galdutako oreka berreskuratzen laguntzen du”.
Diru-partida horrek Errioxan izan duen eraginari dagokionez, esan du Espainiako Gobernuak ematen dituen 14 milioi euro horiek ongi hartu dituela Errioxako soroak, eta, beraz, pozik agertu da, beste behin ere agerian geratu baita Pedro Sanchezek zuzentzen duen Gobernuak eskualdeko lehen sektorearen eskaerei erantzuten diela.
Zentzu horretan, azpimarratu du “agerian geratzen dela nola administrazioen lankidetza funtsezkoa den lurraldearen eskaerak hobetu eta artatzeko, Gobernu zentralak defendatzen duen jarrera bat”.
Gainera, Errioxan lehorreko laborantzako lurretarako laguntzen ordainketari dagokion diru kopuru garrantzitsua nabarmendu du. Estatuko Aurrekontu Orokorren kontura, eta Ukrainako lehorteak eta gerrak eragindako zailtasunengatik konpentsatzeko, laguntza-lerro horri esker, Errioxako ustiategietako 1.367 titularrek jaso dituzte laguntzak; guztira, 1.693.334 euro.
Halaber, ordezkariak gogorarazi du joan den astean egin zen Nekazaritzaren Konferentzia Sektorialean 7,3 milioi euro banatzea onartu zela, mahastizaintza eta ardogintza sektoreari laguntzeko eta esne, fruta eta barazkien kontsumoa sustatzeko programetarako. Zehazki, Errioxara bideratzen diren 7 milioi euro horiek honela banatzen dira:
- 3,6 milioi euro Mahastiak Berregituratu eta Birmoldatzearen arloan. Sektorearen lehiakortasuna hobetzea dute helburu, ekoizleak eskarira egokituz, ekoizpen-kostuak murriztuz eta ingurumena hobetzeko erronketara errazago egokituz, Nekazaritza Politika Bateratu (NPB) berriaren esparruan.
- Beste 3,67 milioi euro 2024-2027 aldirako Mahastizaintzako eta Ardogintzako Arloko Esku Hartzailetzaren inbertsioetarako laguntzen bigarren deialdiari dagozkio. Laguntza horiek Errioxako autonomia-erkidegoak jakinarazitako laguntza hautagarrietatik datozen eskaera guztiei erantzuten diete. Laguntza horien bidez, mahastizaintzako eta ardogintzako produktuak eraldatzeko eta ardogintzako azpiegituretan eta merkaturatzeko egituretan eta tresnetan egiten diren inbertsioak diruz laguntzen dira.
- Azken 95.000 euroak fruta, barazki eta esnearen kontsumoari buruzko 2024-2025 ikasturteko eskola-programako komunitate-funtsen banaketari dagozkio; programa horrek lagundu egiten du ohitura osasungarriak sustatzen eta obesitatea eta harekin lotutako beste gaixotasun batzuk gutxitzen.
Lehen sektorearekin hitzartutako 43 neurrietan aurrera eginez
Bestalde, Arraiz Naldak azaldu duenez, “konpromisoa erabatekoa da Errioxako lehen sektorearekin, ez bakarrik sektore horretarako diru-hornidurekin, baita apirilaren erdialdean nekazari eta abeltzainekin hitzartutako 43 neurriak betetzeko aurrerapausoekin ere”. Oraingoz, 11 eginda daude, eta beste 6 oso fase aurreratuan daude. Gainerakoetatik 22 bidean dira, eta beste 4tan ekin diote ibilbideari.
Hala, ekainaren 18an egindako Ministroen Kontseiluan onartu zen nekazariek eta abeltzainek Nekazaritza Politika Bateratuaren (NPB) laguntzak jaso ahal izateko baldintzak malgutzen dituen errege dekretua. Gainera, astelehen honetan, Nekazaritza Ministerioak errege-dekretu horren proiektuari buruzko entzunaldi eta informazio publikoaren izapidea hasi zuen, eta uztailaren 15era arte iraungo du.
Araudi berri hori nekazariek eta abeltzainek adierazitako kezka nagusiei erantzuteko Jaurlaritzak aurkeztutako 43 neurrien parte da.
Errege-dekretu horren arabera, kendu egingo dira NPBren eskaera bakarra 2024rako epez kanpo aurkezteagatiko zigorrak, atzeraeraginezko izaerarekin, ekainaren 1etik 15era bitartean. Baldintzak malgutzea ere aurreikusten du, eta horren barruan sartzen da, besteak beste, 10 hektareako edo gutxiagoko ustiategiak dituzten laguntzen onuradunak libre geratzen direla kontroletatik eta baldintzazkotasun indartuarekin lotutako zigorretatik –onuradunek betebehar batzuk bete behar dituzte laguntzak murriztu ez daitezen–.
Era berean, nekazaritzako eta ingurumeneko jardunbide egokiak betetzea malgutzen da, laborantzari, landare-estalkiari, laboreen txandakatzeari edo produktiboak ez diren azalerei lotutakoak.
Delegatuak nabarmendu duenez, “NPB sinplifikatzea da Europa mailako piezarik nabarmenena Espainiako lehen sektorearen eskaerei erantzuteko”, nahiz eta Espainiako Gobernua beste jarduera batzuk egiten ari den.
Beste aurrerapauso bat ustiapen-koaderno digitala borondatezkoa izan dadin errege-dekretua izapidetzen hasteari buruzkoa da. Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak joan den ekainaren 18an ekin zion araudi hori aldatzen duen errege-dekretuaren entzunaldi eta informazio publikorako prozedurari, borondatezkotasuna ezartzeko. Gaur, asteazkena, amaituko da entzunaldi publikoa.
Nekazariek eta abeltzainek adierazitako kezkei erantzuteko Gobernu zentralak hartutako neurrien parte ere bada sinplifikatzeko ekimen hori.
Hasi den beste kontsulta publiko bat, ekainaren 20koa hain zuzen ere, elikagaien kalitateari buruzko araudi nazionala egokitzeko beharren ingurukoa da. Uztailaren 10era arte egongo da zabalik kontsulta hori, eta helburu nagusia da eremu horretan dauden arau ezberdinak pixkanaka egokitzea egungo errealitate produktibo eta teknologikora, baita kontsumitzaileen eskaera berrietara ere, nekazaritzako elikagaien sektorearen lehiakortasuna bermatzeko.
Arraiz Naldaren ustez, “kontsulta publikoko prozesu horiek islatzen dute Espainiako Gobernuak gardentasunarekin eta herritarren parte-hartzearekin duen konpromisoa herritarren bizi-kalitatean eta nekazaritzako elikagaien sektorearen lehiakortasunean zuzenean eragiten duten araudiak egiterakoan”. Jasotako ekarpenak ebaluatu egingo dira eta, hala badagokio, kontuan hartuko dira gaur egun indarrean dagoen araudia aldatzeko proposamenean.
Nekazaritza eta abeltzaintza sektoreen mesederako Espainiako Gobernuaren ekintzen artean daude, besteak beste, egungo Elikagaien Informazio eta Kontrolerako Agentzia giza baliabidez eta bitarteko materialez hornitzea, nekazari eta abeltzainentzako ordainsari duinean aurrera egitea, nekazaritza aseguruei laguntzea edo gasolioaren fiskalitatea hobetzea.
Horrez gain, Espainiako Gobernuak Europar Batasunetik kanpoko herrialdeekin egindako merkataritza akordioetan "ispilu klausulak" deiturikoak sartu nahi ditu, Batasuneko herrialde bati inportatzen zaion produktuak tokiko nekazari eta abeltzainei ezarritako ingurumen, osasun eta animalien ongizate arau berberak betetzea eskatzen dutenak.