Beatriz Arraiz Nalda Espainiako Gobernuak Errioxan duen ordezkariak prentsaurrekoa eman du, “Espainiako Gobernuaren inplikazio irmoa” nabarmentzeko, “gure herrialdeko eta, beraz, Errioxako nekazari eta abeltzainen kezkei eta arazoei erantzuteko”.
Aurretik adierazi bezala, Arraiz Naldak adierazi du sektore horrekin elkarrizketaren aldeko apustua egiten jarraitzea dela borondatea. “Espainiako Gobernua konprometituta dago planteatutako kezka legitimoei irtenbideak bilatzeko”, adierazi du.
Hala, gogorarazi du entzute- eta elkarrizketa-prozesu horren emaitza gisa, joan den ostegunean Luis Planas Nekazaritza ministroa bildu zela nekazaritzako erakunde profesionalekin, eta 18 neurri aurkeztu zizkiela. Neurriok irtenbideak eskaintzen dituzte, eta bat datoz Espainiako Gobernuak nekazaritza-jardueraren errentagarritasuna eta iraunkortasuna eta landa-ingurunearen etorkizuna bermatzeko dituen helburuekin.
Besteak beste, Nekazaritza Politika Komuna (NPB) sinplifikatzeko proposamenak edo Gobernuak nekazarien erakundeei katearen legearen aplikazioa hobetzeko proposatutako neurriak daude. Araudi hori aitzindaria da Europan, eta prezioen eraketan gardentasun handiagoa izatea, katearen mailen arteko oreka handiagoa izatea eta ahulena babestea ahalbidetzen du, lehen sektoreko ekoizleei bidezko ordainsaria bermatzen baitie eta horrek ekoizpen-kostuak nahitaez eragiten baititu.
Horren harira, Gobernuaren ordezkariak Elikatze Katearen Lege hori balioan jarri du: “PPk eta VOXek babestu ez arren, baliagarria dela ikusi da, eta nekazaritzako eta abeltzaintzako sektore guztien jatorrizko prezioak igotzea lortu du”. Adibidez, 2022ko urtarriletik 2023ko abendura, inflazioa kenduta, prezioak igo egin dira jatorrian; adibidez, esnearen prezioa, litroko 36 zentimotik, litroko 56 zentimora igo da, “Europar Batasunaren gehieneko ordainketa-maila”.
Hala ere, ordezkariak azaldu du beharrezkoa dela haratago joatea, eta, horregatik, Espainiako Gobernuak Elikagaien Informazio eta Kontrolerako Estatuko Agentzia sortuko du. Agentzia horrek bitarteko eta baliabide gehiago izango ditu, ikuskapen-planak egunean jartzeko eta autonomia-erkidegoekin ikuskapen-arloko lankidetza indartzeko.
Halaber, gogorarazi du astelehenean, otsailaren 26an, egingo den Europar Batasuneko Nekazaritzako Ministroen Kontseiluan Espainiako Gobernuak berriro defendatuko duela hirugarren herrialdeekin egindako merkataritza akordioetan “ispilu-klausulak” ezartzea, inportatutako elikagaiek Europar Batasunaren barruan ekoitzitakoei eskatzen zaizkien baldintza berak bete ditzaten exijitzeko. Planteatutako beste aldarrikapen bat koaderno digitalari dagokiona da, eta honen aplikazioa borondatezkoa izango da.
Autonomia-erkidegoen eginkizuna
Bestalde, Arraiz Naldak zehaztu du aste honetan bertan egin zela Europako Batasuneko Gaietarako Nekazaritza Politika Bateratuaren Kontseilu Aholku-emailearen bilera, EBko Ministroen Kontseilua prestatzeko. Bilera horretan, Espainiako Gobernuak laguntza eskatu zien autonomia-erkidegoei, Gobernu zentralak nekazaritza-erakundeekin egindako azken bileran hartutako 18 neurriak aplikatzeko, eta ekimen osagarriak ere erabaki zitzaten.
“Funtsezkoa da bai Gobernu zentrala eta bai autonomikoak elkarrekin ibiltzea, kolore politikoa edozein dela ere, benetan planteatutako arazoei erantzun nahi badiegu”, nabarmendu du. Hortaz, administrazio autonomikoek oraintxe bertan mahai gainean dauden gaietan zer esan eta zer egin asko dutela gaineratu du, nekazari eta abeltzainen aldarrikapena dela eta.
Zentzu horretan, ikuskapenen planifikazioa eta koordinazioa hobetzea jarri du adibidetzat, nekazaritza ustiategi berak urte batean bat baino gehiago jaso ez dezan.
Administrazioen arteko konfrontazioari dagokionez, kritikatu du “gutxi laguntzen duela zenbait exekutibok mobilizazio horietaz egin nahi duten erabilera politikoak”. Hala, adierazi du duela bi egun BOEn argitaratu zela aurtengo ardogintzarako mahats-mahastietako uzta berdearen neurria urgentziaz aktibatu zela, 21,4 milioi euroko aurrekontu-zuzkidurarekin. Bigarren urtez jarraian aktibatuko den neurri horren helburu nagusia da ardoaren merkatua orekatzen laguntzea eta 2024ko mahats-bilketa datorren kanpainarako biltegiratze- eta merkaturatze-gaitasunari egokitzea, mahastizainen errenta kaltetzen duen mahats-gaineskaintza baten ondorio kaltegarriak saihesteko.
Hain zuzen ere, aurten ia 6,5 milioi euro gehiago izango dira herrialde osorako. Ordezkariak neurri positibotzat jo du igoera hori, nahiz eta “Errioxako Gobernuari eskasa iruditu behar zaio Nekazaritza arduradunak adierazi duelako gure erkidegoak 2024an 10 milioi euro jasotzea espero duela, iazko laguntzaren bikoitza”.
Eskatutako kopurua dimentsionatzeko, argitu du 2023an, Errioxako 985 hektarea mahasti onartu zirela uzta berderako, guztira 3,7 milioi euroko laguntzaren truke. Hori dela eta, galdera hau egin du: ea eskualdeko Gobernuak uste duen aurtengo mahats-bilketa berdearen proposamenak 10 milioi euroraino igoko direla, edo, besterik gabe, Nekazaritza sailburuak neurri hori erabili nahi zuen.
“Administrazio guztiek kontuan izan behar dugu nekazariak eta abeltzainak direla politikoki inork manipulatu ez ditzan eta inork ez ditzan bere bidezko eta zilegizko aldarrikapenak erabili konfrontazio politikorako elementu gisa”, nabarmendu du.
Hala, administrazioen arteko lankidetza eskatu du, nekazaritza-aseguruen hobekuntzaren bidez, Espainiako Gobernuak konpromiso handienetakoa hartu baitu gai horrekin. 2011n, horretarako aurrekontua 270 milioi eurokoa zen gure herrialdean, baina, zoritxarrez, Alderdi Popularrak 200 milioi eurora jaitsi zuen 2018an. Hala ere, Espainiako Gobernuak 284,5 M€ jarri ditu aseguru sisteman 2024 honetarako.
Horregatik, ordezkariak adierazi duenez, “laguntza horrek, nekazaritza-sektorearentzat oso beharrezkoa dena, autonomia-erkidegoen inplikazioa ere ekarri behar du; izan ere, autonomia-erkidegoek indartu egin behar dute, eskualdeko ekarpenak handituz, aseguru-linea bakoitza ahalik eta gehien osatzeko”.