Lurralde Politikak zortzi akordio berri lortu ditu autonomia-erkidegoekin eskumen-gatazkak konpontzeko

Azken akordioak martxoan zehar lortu ziren Kanariar Uharteekin, Valentziako Erkidegoarekin, Balear Uharteekin (lau), Euskal Autonomia Erkidegoarekin eta Errioxarekin, eskumenei buruzko desadostasunak zituzten zortzi arauren inguruan.

Lurralde Politikako Ministerioak guztira zortzi akordio lortu zituen martxoan Kanariar Uharteekin, Valentziako Erkidegoarekin, Balear Uharteekin (lau), Euskal Autonomia Erkidegoarekin eta Errioxarekin, eskumenen inguruan desadostasunak zituzten zortzi arauren inguruan.

Azken hilabeteko akordioak, aurreko hilabeteetan bezala, negoziazio-prozesu bat irekiz lortu ziren, Lurralde Politikako Ministerioak aldebiko lankidetza-batzordeetan bultzatuta, Konstituzio Auzitegiaren Lege Organikoaren 33.2 artikuluaren bidez, zeina juridikoki autonomia-erkidegoekin lankidetzan aritzeko gaitutako tresna baita.

Lortutako akordio berriekin, XIV. Legegintzaldiak 159 akordio lortu ditu (148 azken akordio oso eta 11 azken akordio partzial), eta Auzitegi Konstituzionalean helegiteak jartzea saihestu dute.

Lurralde Politikako Ministerioak, autonomia-erkidegoekin etengabeko elkarrizketa izateko borondateari jarraiki, lortu ditu gatazkak konpontzeko akordioak, arau hauei dagokienez:

6/2022 Lege Dekretua, ekainaren 13koa, Balear Uharteetako enplegu publikoaren behin-behinekotasuna murrizteko premiazko neurri berriena.

Honako alderdi hauei buruzko akordioa da:

1) C, D eta E taldeetako lan-kontratudun langile jakin batzuk eta horien baliokideak titulazioa egiaztatzetik salbuesteari buruzko hamabigarren xedapen gehigarriari dagokionez, bi alderdiek adosten dute Balear Uharteetako Gobernuak arau hori onartzeko konpromisoa hartzen duela, talde horietan sartzeko hiru urtetik gorako titulazio jakin bat edo lanbide-esperientzia bat beharko dela interpretatzeko, betiere azken egoera hori maila kolektibo bateko hitzarmen kolektibo baten ondorio bada eta lege kolektibo baten edo lege kolektibo baten bidez jasota badago.

2) Katalanaren ezagutza-maila egiaztatzetik salbuesteari buruzko hamahirugarren xedapen gehigarriari dagokionez, bi aldeek adostu dute Balear Uharteetako Gobernuak arau hori onartzeko konpromisoa hartzen duela. Izan ere, egonkortzeko hautaketa-prozesuan lortutako lanpostutik mugiaraziz gero, bi urteko epea igarotakoan, sartzeko eskatzen den katalanaren ezagutza-maila egiaztatu gabe, karrerako funtzionarioa behin-behinean atxikita egongo da.

3) Azken xedapenetako lehenaren 19., 22. eta 26. zenbakiei dagokienez, Balear Uharteetako Gobernuak konpromisoa hartzen du manuak aldatzeko edo kentzeko behar den lege-aldaketa sustatzeko.

4) Azken xedapenetako seigarrenari dagokionez, Balear Uharteetako Gobernuak konpromisoa hartzen du 7. apartatuaren 3. eta 4. puntuak kentzeko behar den lege-aldaketa sustatzeko, zeinak manu honen 30/2009 Dekretuaren 11. artikulua aldatzen baitzuen, Enplegu publikoaren behin-behinekotasuna murrizteko premiazko neurriei buruzko abenduaren 28ko 20/2021 Legeak egindako aldaketarekin bat etortzearren (Enplegu Publikoaren Oinarrizko Estatutuaren testu bateginaren 10.3.d artikulua aldatzen zuen apartatu horrek), eta, halaber, konpromisoa hartzen du 1/2015 Legegintzako Errege Dekretuaren 1. apartatua aldatzeko, honako testu bategin eta honela geratzen da:

5) Azken xedapenetako hamaseigarrenari buruzko eztabaidei dagokienez, bi alderdiek konpondutzat jotzen dituzte desadostasunak, Balear Uharteetako Autonomia Erkidegoko Gobernuak konpromisoa hartu duelako aldaketa sustatzeko martxoaren 30eko 4/2022 Lege Dekretuaren 8. artikuluan eta V. kapituluan (15. artikulutik 19. artikulura), zeinaren bidez aparteko eta presako neurriak hartzen baitira gerraren ondorioek eragindako krisi ekonomiko eta soziala arintzeko. Ukrainako 2022ko abenduaren 28ko V. kapituluaren arabera idatziko da, hitzez hitz.

3/2022 Legea, ekainaren 15ekoa, Balear Uharteetako turismoaren jasangarritasunerako eta zirkulartasunerako presako neurriena.

a) Balear Uharteetako Turismoaren uztailaren 19ko 8/2012 Legearen 102 bis artikulu berria 3/2022 Legearen 2. artikuluaren 30. apartatuaren bidez txertatu zen; artikulu horri dagokionez, Balear Uharteetako Autonomia Erkidegoko Gobernuak arauaren aldaketa bat sustatuko du, eta honela idatzita geratuko da:

“102 bis artikulua. Hurbileko elikagaiak eta edariak kontsumitzeko konpromisoa.

1. Ingalaterra Kontratazio publikoaren arloan Estatuko oinarrizko araudiaren mende ez dauden eta uztailaren 19ko 8/2012 Legeak arautzen dituen turismo-enpresa eta -establezimendu guztiek, beren jarduera-eremuan sartzen badira, eta betiere proportzionaltasun-printzipioa betetzen dela bermatuz, nekazaritzako, abeltzaintzako eta arrantzako produktu freskoen kontsumoaren % 3, gutxienez, bilduko dute, baldin eta produktu freskoak Balear Uharteetan sortu, ekoitzi eta garraiatzeagatik karbono-aztarna txikiagoa sortzen badute. Era berean, eraldatutako nekazaritzako elikagaien kasuan, produktuaren funtsezko lehengaiek ere karbono-aztarna txikiagoa sortzea sustatuko da. Ehuneko horretan sartzen dira, halaber, nekazaritzako elikagaien alorrean eskumena duen sailak eta ekonomia zirkularraren aldeko bereizgarriak garatzen dituzten udalaz gaindiko beste erakunde batzuek Balear Uharteetan aitortutako edo argitaratutako edozein kalitate-markaren babespeko produktuak, jatorri-deiturak, adierazpen geografiko babestuak edo edozein zigilu bereizgarri edo kalitate-marka izan.

Lau eta bost izarreko hotel-establezimenduetan, % 4koa izango da kontsumoa sustatuko den produktuaren ehunekoa, betiere proportzionaltasun-printzipioa betetzen dela bermatuta, jatorria lehen lerrokadan aipatutako Balear Uharteetan duelako.

Nekazaritza-turismoko establezimendu gisa sailkatutako establezimenduei dagokienez, Balear Uharteetako jatorrizko produktuaren % 5 eskuratzeko ahalegina egingo da.

2. Ingalaterra Balear Uharteetako jatorrizko produktuaren ehunekoa aurreko 100. artikuluko 3. puntuko d) letraren arabera kalkulatzen da (zirkularitate-planean aipatzen da).

3. Olaizola II Artikulu honetan ezarritakoaren arabera, gertuko produktuen kontsumoaren % 10, gutxienez, lortzen duten Balear Uharteetako turismo-enpresa eta -establezimenduek «Tokiko produkzioarekin konprometitutako turismo-establezimendua» bereizgarria jasoko dute. Nekazaritzako elikagaien arloan eskumena duen sailak garatuko du bereizgarri hori, eta, beraz, bereizgarri horri dagokionez lehentasunezko sustapen bat eskuratu ahal izango dute, zeinak ezingo baitu inolaz ere lehentasunik eman kontratazio publikoaren eremuan.

b) Balear Uharteetako Turismoaren uztailaren 19ko 8/2012 Legearen hogeita seigarren xedapen gehigarriari dagokionez —3/2022 Legearen 2. artikuluaren 43. apartatuak sartua—, Balear Uharteetako Autonomia Erkidegoko Gobernuak manuaren arau-aldaketa sustatuko du, eta honela idatzita geratuko da:

“Hogeita seigarren xedapen gehigarria. Bertako produktuaren kontsumoa. “Tokiko Ekoizpenarekin Konprometitutako Establezimendu Turistikoa” bereizgarria definitu eta martxan jartzeko, eta turismo jasangarri eta arduratsuaren arloan lehentasunezko sustapena izateko, 102 bis artikuluko hirugarren zenbakian aipatzen dena, lan-mahai bat sortuko da, turismoaren, nekazaritzaren eta arrantzaren arloan eskumena duten kontseilaritzek eta Balear Uharteetako sektore turistikoko eta nekazaritza- eta nekazaritza-elikagaien sektoreko eragile sozial eta ekonomikoek osatua. Mahai horretan, turismo-establezimenduetan tokiko produktu gehiago kontsumitzeari lotutako beste ekimen batzuk aztertu ahal izango dira.”

7/2022 Legea, abuztuaren 5ekoa, Balear Uharteetako Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzarena.

a) Balear Uharteetako Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren abuztuaren 5eko 7/2022 Legearen 24. artikuluari dagokionez, Balear Uharteetako Autonomia Erkidegoko gobernuak manuaren lege-aldaketa bat sustatuko du, Erregistroko 6. eta 7. atalak ezabatzeko, eta honela idatzita geratuko da:

“24. artikulua. Erregistroaren egitura.

1. Ingalaterra Erregistroak bost atal ditu:

–1. atala. Jakintza sortzen duten erakundeak.

–2. atala. Teknologi zentro eta parkeak.

–3. atala. Ikerketa-taldeak eta ikertzaile indibidualak.

–4. atala. Enpresa eta erakunde berritzaileak (publikoak eta pribatuak).

–5. atala. Enpresa-talde berritzaileak, klusterrak eta berrikuntza-guneak (berrikuntza-guneak).

2. Ingalaterra Sail eskudunek erregelamendu bidez ezarriko dute atal bakoitzaren antolamendua eta funtzionamendua.”

b) Balear Uharteetako Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren abuztuaren 5eko 7/2022 Legearen 35. eta 36. artikuluei dagokienez, Estatuko legerian ezarritakora bidaltzen dira, eta ezin izango da inola ere ondorioztatu Balear Uharteetako Autonomia Erkidegoak arlo horretako Estatuko araudian xedatutakoa aldatu duenik; zehazki, Zientziaren, Teknologiaren eta Berrikuntzaren uztailaren 17ko 24/2015 Legearen edukia errepikatuko da, zeinak Berrikuntza eta Teknologiaren uztailaren 17ko 5/2011 Legea aldatzen baitu. Horrenbestez, manu horiek aldatzea sustatu beharko da, baldin eta Estatuko legerian horri buruz xedatutakoaren edukia aldatzen bada.

Azkenik, Administrazio Publikoen arteko lankidetza, lankidetza eta koordinazioaren printzipioari jarraiki, Sektore Publikoaren Araubide Juridikoaren urriaren 1eko 40/2015 Legearen 3. artikuluan, bi alderdiek adostu dute informazio egokiaren elkarren arteko komunikazioa eta elkarlana sustatzea, estatistikaren eta prestakuntzaren ondorioetarako.

9/2022 Lege Dekretua, azaroaren 7koa, Balear Uharteetako inflazioa konpentsatzeko presako neurriena.

1) 5. artikuluko 1.a) idatz-zatiari dagokionez, zentzu honetan interpretatu eta aplikatu behar da: SEPEk kotizaziopeko prestazioa edo langabezia-subsidioa aitortzeari egiten dion erreferentzia baliozkoa izango da agindu horren ondorioetarako, baldin eta aitorpen hori Itsasoko Gizarte Institutuak bere eskumen-eremuan egin badu.

2) 5. artikuluaren 3. apartatuari dagokionez, bi alderdiek interpretatzen dute laguntzatik kanpo geratzen direla 2023ko martxoaren 31tik aurrera SEPEk edo, bere eskumen-esparruan, Itsasoko Gizarte Institutuak kotizaziopeko prestazioa edo langabezia-subsidioa jasotzeko eskubidea aitortzen dieten pertsonak.

3) Halaber, eta 6. artikuluko 3. paragrafoari dagokionez, bi aldeek interpretatzen dute eta horrela aplikatuko du Autonomia Erkidegoak Itsasoko Langileen Gizarte Segurantzako Araubide Bereziko langileen datuak SEPEri eskatuko zaizkiola. Arauari buruz egiten den erregelamendu-garapenean ere jasoko dira irizpide horiek.

4) Azken xedapenetako bosgarrenari dagokionez, bi aldeek konpondutzat jotzen dituzte desadostasunak, Balear Uharteetako Autonomia Erkidegoko gobernuak konpromisoa hartu baitzuen martxoaren 30eko 4/2022 Lege Dekretuaren 8. artikuluaren eta V. kapituluaren (15. artikulutik 19.era) aldaketa sustatzeko (4/2022 Lege Dekretua, martxoaren 30ekoa, Ukrainako gerraren ondorioek eragindako ekonomia- eta gizarte-krisia arintzeko aparteko eta presako neurriak hartzen dituena). Konpromiso aldatzaile hori, zeina jasota baitago 2022ko abenduaren 28ko azken akordioan, zeina Autonomia Erkidegoarekin lortu baitzen horri dagokionez, 2/2023 Lege Dekretuaren azken xedapenetako hirugarrenean jaso zen (2/2023 Lege Dekretua, martxoaren 6koa, Bidaiarien eskatu ahalako zerbitzu publikoaren arloan eta sektore ekonomikoekin lotutako beste gai batzuetan presako neurriak hartzekoa).