Jaurlaritzak Itsas Eremua Antolatzeko Planak onartu ditu

Lehen aldiz egin dira, eta prozesuan kostaldeko autonomia-erkidegoek, ministerioek eta inplikatutako sektoreek hartu dute parte.

Ministroen Kontseiluak Itsas Espazioa Antolatzeko Planekin (POEM) Errege Dekretua onartu du, Espainiako bost itsas mugapeei dagokienez: ipar-atlantikoa, sudatlantikoa, Itsasartea eta Alboran, Balear Uharteak eta Kanaria Uharteak. Zeharkako tresna estrategikoa da, itsas espazioa ezin hobeto aprobetxatzeko aukera ematen duena, gatazkak murriztuz eta koexistentziak eta sinergiak bultzatuz, eta gure herrialdean lehen aldiz egiten da. POEMek ekosistema, habitat eta espezie sentikor eta zaurgarrien babesa bermatu behar dute, araudi autonomikoak, nazionalak edo nazioz gaindikoak babestutakoak barne. Sei urtean behin berritzen den planifikazio tresna dira, beraz, 2027ko abenduaren 31ra arte egongo dira indarrean.

Itsas espazioa antolatzeak aukera ematen du itsas eremuetako giza jarduerak aztertu eta antolatzeko. EBko Itsas Politika Integratuaren testuinguruan sortu zen Europako Parlamentuaren eta Kontseiluaren 2014ko uztailaren 23ko 2014/89/EB Zuzentaraua, itsas espazioa antolatzeko esparrua ezartzen duena. Espainian, zuzentarau hori Itsas Ingurunea Babesteko abenduaren 29ko 41/2010 Legearen erregelamendu-garapen gisa txertatu da gure ordenamendu juridikoan (apirilaren 8ko 363/2017 Errege Dekretua, Itsas Eremua Antolatzeko Esparrua Ezartzen duena).

POEMek balio behar dute itsasoan giza jardueren jasangarritasuna bermatzeko eta, aldi berean, itsas sektoreen garapena errazteko eta sektore horiek finkatutako helburuak lortzeko, arreta berezia jarriz Europako Itun Berdean, Parisko Akordioan, EBren klima-aldaketara egokitzeko estrategian eta EBren 2030erako biodibertsitateari buruzko estrategian ezarritako konpromisoak betetzeko ezarritakoei, besteak beste.

LEHENTASUNEZ ERABILTZEKO GUNEAK ETA AHALMEN HANDIKO GUNEAK

POEMak egiteko prozesuan, Lehentasunezko Erabilerako Zonen (ZUP) multzo bat identifikatu da interes orokorreko jardueretarako eta Potentzial Handiko beste Zona batzuetarako (ZAP). Horietan, lehentasuna eman zaie okupazio espezifikoa eskatzen duten jarduera sektorialei eta etorkizunean izan dezaketen erabilerari.

ZUPen barruan sartzen dira biodibertsitatearen babesa; ingurumenaren aldetik ebaluatutako kostaldea babesteko agregakin-hobiak; kultura-ondarearen babesa; ikerketa, garapena eta berrikuntza (I+G+B); defentsa nazionala eta nabigazioaren segurtasuna.

ZAPak, berriz, biodibertsitatea kontserbatzeari, itsasbazterra babesteko erabil litezkeen agregakin-hobiei, I+G+Bari, portuko jarduerari, itsasoko energia eolikoaren garapenari eta itsas akuikulturari buruzkoak dira.

Zona horietako bakoitzean, lehentasunezko edo potentzial handiko erabilera beste erabilera eta jarduera batzuekin batera egon dadin errazteko xedapenak ezartzen dira. Horretarako, koexistentzia-irizpide jasangarriak, lurren eta itsasoaren arteko interakzioak integratzeko irizpideak eta beste batzuk erabili dira.

EGITEKO PROZESUA

POEMak egiteko prozesuan, Espainiako itsas estrategiek sortutako informazio guztia erabili da, eta ikuspegi ekosistemikoa aplikatu da, itsas ingurunearen ingurumen-egoera ona lortzea arriskuan jartzen ez duena.

Lana ebidentzia zientifiko onenean oinarritu da, Espainiako Ozeanografia Institutuko (IEO-CSIC, Zientzia eta Berrikuntza Ministerioarena) eta Obra Publikoen Ikerketa eta Esperimentazio Zentroko (CEDEX, Garraio, Mugikortasun eta Hiri Agendako Ministerioarena) taldeen lanari esker.

Plan horiek onartzeko, administrazioen arteko koordinazio-prozesu zabala behar izan da, ministerio guztiekin eta beste administrazio batzuekin lankidetzan, bereziki autonomia-erkidegoekin. Era berean, eragile interesdunen eta gizarte zibilaren parte-hartze zabala sustatu da, parte-hartze prozesuen eta kontsulta publikoen bidez.

Arrantza-sektorea presente egon da planak egiteko prozesu osoan. Goi-mailako bilerak eta bilera teknikoak egin dira, eta sektoreak deitutako jardunaldietara ere joan zen. Gainera, komunikazio-kanal jarraitu bat ireki zen, eta jasotako informazioa MAPArekin eta IEOrekin batera aztertu zen.

Itsas espazioa antolatzeko planei ingurumen-ebaluazio estrategikoa egin zaie, ingurumen-ebaluazioari buruzko abenduaren 9ko 21/2013 Legean ezarritakoaren arabera. Ebaluazio hori Ingurumen Kalitate eta Ebaluazioko Zuzendaritza Nagusiaren 2022ko abenduaren 2ko Ebazpenaren bidez amaitu da. Ebazpen horren bidez, itsas espazioa antolatzeko planen proiektuaren ingurumen-adierazpen estrategikoa egiten da, eta 2022ko abenduaren 16ko Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratu zen.

INFORMAZIO GEOGRAFIKOKO SISTEMA

POEMetan erabilitako eta sortutako informazio geografikoa INFOMAR informazio-sisteman kontsulta daiteke, eskala eta zehaztasun egokiekin. Sistema horrek, gainera, administrazio publikoek sortutako informazio guztia biltzen du, itsas ingurunean eragina duten Europako zuzentarauen aplikazioaren esparruan: http://www.infomar.miteco.es/visor.html