Jose Ramon Gomez Besteiro Espainiako Gobernuaren ordezkariak Galizian azken hiru urteetan inbertitutako 35.000 milioi euroak balioan jarri zituen gaur; zifra horrek errekor historikoa du, eta errekuperazio ekonomiko sozial eta justu bat bermatzea du helburu. Zenbateko horretan daude Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren 2.868 milioi euroak, Estatuko Aurrekontu Orokorretan esleitutako 3.600 milioi euroak baino gehiago, eta horiei gehitu behar zaizkie toki-administrazioei egindako transferentzietan 4.000 milioi baino gehiago eta Galiziako Xuntari 24.000 milioi euro baino gehiago.
“Aurrekontuekin bakarrik, Pedro Sánchez Galiziarekin betetzen ari da, beste inongo presidentek egin ez duen bezala, eta Galiziako etxe guztietara iristen ari da, biztanleko 400 euroko batez besteko inbertsioarekin, estatuko biztanle bakoitzeko batez besteko 284 euro baino askoz gehiago”, nabarmendu zuen ordezkariak, eta adierazi zuen Berreskuratze Planeko funtsek “erkidegoko eredu-aldaketa eragiten ari direla, enpleguaren sorreran eta industriaren eta Galiziako sarearen lehiakortasunean eta lehiakortasunean oinarritutako ekonomia bati begira”.
Ildo horretan, gogorarazi zuen Espainiako Gobernua izan zela Europako funtsak jasotzen lehena, “eta horrek erakusten du Espainia gauzak ondo egiten ari dela”. Galizian Berreskuratze Planaren kontura inbertitutako 2.868 milioi horiei esker, 16.100 jarduera baino gehiago egin ahal izan ziren. Horietatik 1.276 milioi (%44,5) zuzenean kudeatzen ari da Galiziako Xunta.
“Gobernuak, funts horiekin, susperraldi ekonomiko eta soziala sustatzen du, eta aldi berean Galizia modernoago, berdeago, digitalago, inklusiboago, sozialago eta lurraldez kohesionatuago baten eraikuntzan lan egiten du”, adierazi zuen ordezkariak. Aurrerapen horiek hainbat jardueratan gauzatzen dira, hala nola eraikin publikoak eta etxebizitzak birgaitzeko 300 milioi inguru; BAKARRA Banda Zabala programako 100 milioi baino gehiago –Galiziako lurraldearen % 100 abiadura handiko Internetez hornituko du–; hidrogeno berdea lortzeko proiektu aitzindarietarako 38 milioi; Kit Digitaleko 65 milioi –14.000 enpresa eta autonomo baino gehiagoren digitalizazioa sustatzen du–; 95 milioi jasangarritasun turistikoko planetarako, edo INVEAT planaren 62 milioi –goi-mailako teknologia eta osasun-ekipoak eskuratzeko, besteak beste–.
Azpiegiturak
Azpiegiturei dagokienez, Xosé Ramón Gómez Besteirok goraipatu egin zuen Galizia Atlantikoko trenbide-korridorean sartzea eta intermodalitateko aurrerapenak; Vigoko geltokia amaituta zegoen, eta hegoaldeko irteeratik bakarrik falta zen, eta A Coruña, Santiago, Ourense eta Lugokoak eraikuntza-prozesuaren fase desberdinetan zeuden. Mugarri historiko gisa markatu zuen Galiziara Abiadura Handia iritsi izana eta erkidegoko trenbide azpiegiturak berritu izana: 100 milioi euro inguru Ourense hiriko sarbide berria amaitzeko, 550 milioi Ourense-Monforte-Lugo ibilbidea eguneratu eta elektrifikatzeko, eta inbertsio handiak egin ziren nodo logistikoak konektatzeko, hala nola Coruñako (171 milioi euro) eta Ferroleko (76 milioi euro) kanpoko portuak, eta Ferradente Metroaren Sarea hobetzeko (16 milioi euro).
“Pedro Sánchezen Gobernuaren Berreskuratze Plana eta inbertsioak bultzada handia ematen ari zaizkie azpiegiturei, beste gobernu eta administrazioek utzitako proiektuei berriro helduz eta errealitate bihurtuz”, adierazi zuen Gómez Besteirok, eta Galiziako hainbat udalerritan 499 etxebizitza sozial eraikitzeko edo O Burgoko itsasadarra dragatzeko Berreskuratze Planeko 24 milioi euro baino gehiago jarri zituen adibide gisa (35,5 milioi euro).
Hobariak bidesarietan
Beste jarduera batzuen inguruan ere jarri zuen arreta ordezkariak: AP-9ko bidesarien hobaria (Gobernuak 56,4 milioi euro inbertitu zituen azken urtean neurri horretan), uneko ekitaldiko KPIaren igoeraren zati bat bere gain hartzea; kultura-ondarea zaintzeko 50 milioi euro inguru (horri gehitu behar zaizkio Paradoreen sarea hobetzeko 23,5 milioi); Vilteelako saneamendua eta arazketa asko hobetzea eta Santiagoko lotunea hobetzea (A-9), Santiagoko saihesbidean hobekuntzak egitea, N-9 eta Santiagoko saihesbidean hobekuntzak egitea (besteak beste); Santiagoko saihesbidean hobekuntzak egitea (55-9 milioi euro); eta N-9 Ponevenseko autobidea hobetzea, Santiagoko saihesbidean eta N-9 eta Santiagoko saihesbidean hobekuntzak egitea (55-9), besteak beste).
Ildo horretan, Gobernuaren ordezkariak autonomoei eta enpresei eskatu zien ez uzteko pasatzen Galiziarentzat Berreskuratze Planak dakarren “aukera bikaina”, “dagoeneko Galiziako etxe guztietara iristen ari dena eta ekoizpen-ereduan benetako aldaketa eragiten ari dena”, nabarmendu zuen.
F-110 fragatak
Errespetu horren adibide gisa aipatu zuen Ferrol eskualdea: Navantian F-110 fragatak eraikitzeko kontratuak eta enpresa publikoak itsas eolikoaren alde egindako apustuak industria-jarduera berpiztea eragiten ari dira eskualdean, eta hori sendotuko dute As Pontes eta Meiramako ikatzezko zentral termiko zaharren inguruan egingo diren bidezko trantsizioko proiektuek. “Galiziak ere zeresan handia du zenbait sektoretan, hala nola aeronautikan, bioteknologian, automobilgintzan, osasunean eta lehen sektorean, non eragile guztiek ezin duten aukera paregabe hau pasatzen utzi”, adierazi zuen ordezkariak, Berreskuratze Planaren funtsei erreferentzia eginez.
Gastu soziala
Gomez Besteirok arreta deitu zion kapituluetako bat gizarte-gastuarena izan zen, aurrekontuen sei eurotik bat ordezkatzen baitu dagoeneko. Diru horrekin, Gobernuak susperraldi justua bilatzen du kolektibo ahulenentzat, hala nola pentsiodunentzat, gazteentzat eta langile klase ertainarentzat. “Inor atzean gera ez dadin pentsatutako aurrekontuak dira”, azpimarratu zuen ordezkariak.
Inbertsio-ahalegin horrekin batera, eskubide berrien sendotzea nabarmendu zuen ordezkariak, hala nola pentsioak KPIaren arabera igotzea (% 8,5 azken urtean), Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera, zeinaren onura 75.000 pertsona inguruk jasotzen baitute Galizian eta % 15ean igo baita, edo gutxieneko soldata 1.068 euroraino igotzea (% 47ko igoera legealdiaren hasieratik), gure erkidegoan 100.000 langile baino gehiago onuradun izanik.
Gomez Besteirok adibide gisa jarri zuen, Pedro Sánchezen Gobernuaren neurriei esker, Galiziako batez besteko erretiro-pentsioa hilean 1.160 eurokoa dela gaur egun, hau da, 2018an PPren gobernuarekin batez beste kobratzen zutena baino 233 gehiago, eta adierazi zuen, oposizioaren iragarpenen aurrean –gutxieneko soldataren igoerak eta lan-erreformak eragindako enpleguen suntsiketaz ohartarazten zuen–, “errealitatea da gaur egun Galizian 270.520 kontratu mugagabe daudela, 2019ko otsailean baino ia 3200 pertsona gehiago, Gizarte Segurantzan afiliatuak”.
Gazteei dagokienez, Gobernuaren ordezkariak ikasketa-poltsen gorakada nabarmendu zuen, 52.295 bekadun izan baitziren azken urtean, eta 115,9 milioi euroko inbertsioa egin zen Galizian. Horrez gain, deialdi berri bat martxan dagoela iragarri zuen, guztira 2.520 milioi euroko aurrekontua duena. Kolektibo horri zuzendutako beste neurri batzuk dira Galiziako Xuntak kudeatzen duen Alokairu Gazte Bonua edo Bono Kulturala, 2022an 18 urte betetzen zituzten 12.500 gazte galiziarrek iaz gozatu ahal izan zutena.
Aparteko neurriak
Aterki sozialaren barruan, Errusiak Ukrainan egindako inbasioak ekonomian izandako eraginari aurre egiteko hartutako neurriak ere aipatu zituen ordezkariak. Hala, erregaien 20 zentimoko beherapena, aldiriko eta distantzia neurriko tren garraioko abonuen doakotasuna eta AVANT zerbitzuetan % 50eko beherapena ekarri zituen gogora –gaur egun 65.000 galiziar baino gehiago dira zerbitzu horien onuradun, 68 milioi euro arrantza-sektorearentzako zuzeneko laguntzetan edo 362 abeltzain eta nekazarientzat, besteak beste–.
Horiekin batera, zerga-izaerako beste batzuk ere badaude, hala nola, BEZaren beherapena zenbait elikagaitan, argiaren ordainagiriaren merkatzea (BEZa %10era jaistea, energia elektrikoa sortzeari zerga etetea eta Elektrizitatearen gaineko Zerga Bereziaren %0,5era jaistea), ‘Iberiar Irtenbidea’ deiturikoa gas naturalaren prezioa mugatzeko –Bruselak urte amaierara arte luzatu du–, edo %2ko muga etxebizitzen errentamendu-kontratuen errenta eguneratzeetan. Eta horiei gehitu behar zaizkie enplegua eta enpresa-ehunaren mantentze-lanak bermatzera bideratutako jarduketa guztiak, hala nola aldi baterako enplegu-erregulazioko espedienteak (ABEEE), pandemian eraginkorrak izan zirela frogatu zutenak, bai eta Kreditu Ofizialeko Institutuaren (ICO) abal-lerro bat ere, 10.000 milioi eurokoa, enpresen eta autonomoen likidezia bermatzera bideratua.
“Inflazioaren igoerari aurre eginez, familia, langile eta kolektibo zaurgarrienak babesten laguntzen dugu, eta, aldi berean, fiskalitate bidezkoago eta progresiboago baten alde aurrera egiten dugu”, azpimarratu zuen Jose Ramon Gomez Besteirok.
“Asko dira erronkak eta baita Galiziak datozen hilabeteetan aurretik dituen aukerak ere. Pedro Sánchezen Gobernuaren bultzadarekin, beste inork ez bezala bete baitzuen komunitatea, bira bat emango diogu ekonomia sozialago bati, pertsonak ardatz dituen eta ingurumena eta iraunkortasuna ardatz nagusi dituen ekonomia bati, beti ere inor atzean utzi gabe”, amaitu zuen.