Bidezko Trantsiziorako Institutuak (ITJ), Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioaren (MITECO) organismo autonomoak, Galiziako Xuntarekin eta Bidezko Trantsizioan dauden Udalerrien Elkartea-Meatze Eskualdeen Elkartea (FEMPren ACOM) lankidetzan, Bidezko Trantsiziorako Hitzarmenaren lanen bilakaerari buruzko jardunaldi informatiboa egin dute gaur As Ponteseko Dopeso Etxean. Topaketan, hitzarmen honen barruan dauden udalerrietako ordezkariek, enpresa-erakundeek eta sindikatuek, enpresek, elkarteek eta tokiko beste eragile batzuek hartu dute parte.
Irekiera ekitaldian Laura Martin ITJko zuzendariak, Maria Rivas A Coruñako Gobernuaren ordezkariordeak, Pablo Fernandez Galiziako Xuntako Energia Plangintza eta Baliabide Naturalen zuzendari nagusiak, Carolina Morilla ACOMeko idazkari nagusiak eta Valentin Gonzalez As Ponteseko alkateak hartu dute parte.
Bere mintzaldian, Laura Martinek zera nabarmendu du: “Bidezko Trantsiziorako Hitzarmenen lana emaitza bikainak ematen ari da, bereziki zonalde honetan. Industria-proiektuek asko irabazten dute industria-enplegua zentralaren enplegu-mailekin alderatuta. Baina, horrez gain, udalerrien zerbitzuak hobetzeko udal-proiektuak babesten ditugu, eta laguntzak emateko lerroak zabaldu ditugu, lurraldeko ETEek ekimen berriak martxan jar ditzaten”.
Maria Rivasek, berriz, Meirama eta As Pontesen itxierak kaltetutako udalak “ekonomikoki eta sozialki suspertzeko” Jaurlaritzak egindako apustua aipatu du: “Gobernu honek ez du saihestu udalerri horientzat etorkizun bat bilatzeko erantzukizuna, trantsizio honen helburua jarduera eta enplegu berria sortzea baita”.
A Ponteseko Bidezko Trantsiziorako Hitzarmenak A Coruñako probintziako 11 udalerriak eta Lugoko probintziako beste 3 biltzen ditu, As Ponteseko Zentral Termikoaren itxieraren ondorioz errentetan eta enpleguan eragina jasan dutenak. Se tratada de Cabanas, A Capela, Cerdido, Ferrol, Mañón, Moeche, Monfero, Muras, Ortigueira, As Pontes, San Sadurniño, As Somozas, As Vilalba y Xermade.
Ikatz-meategien, ikatz-zentral termikoen eta zentral nuklearren itxieraren ondorioei erantzuteko Espainian egiten ari diren 15 Hitzarmenetako bat da.
UDAL-AZPIEGITUREN PROIEKTUAK
Jardunaldian zehar, Bidezko Trantsizioko 197 udalerriei bideratutako azpiegitura digital, ingurumeneko eta sozialetarako udal-proiektuetarako laguntzen behin-behineko ebazpenaren emaitzen berri eman du ITJk. Laguntza horiek 91 milioirekin finantzatu dira Berreskuratze Planaren bidez.
Parte-hartze arrakastatsua nabarmendu du deialdi horretatik, As Ponteseko Hitzarmenean sartuta dauden hamalau udalerriek 20 proiektu aurkeztu baitituzte guztira. Ebaluazio-prozesuaren ondoren, ITJk 7 milioi euro baino gehiagoko behin-behineko emakida onartu du, Cabanas, Cerdido, Ferrol, Mañón, Moeche, Monfero, Ortigueira, San Sadurniño, As Somozas, Vilalba eta Xermade hirietan egingo diren 12 azpiegitura-proiektu finantzatzeko. Alegazioak aurkezteko epea amaituta, behin betiko ebazpena datozen asteetan argitaratuko dela espero da.
Diru-laguntzek aukera emango dute titulartasun publikoko ondasunak, espazioak eta lursailak birgaitzeko eta eraldatzeko, haien osagai digitala, ingurumenekoa eta soziala indartuko duten erabilera berrietarako, edo gune berriak sortzen lagunduko dute.
Deialdi berria, 25 milioikoa
Parte-hartze maila altuak eta aurkeztutako proiektuen kalitateak bultzatuta, ITJ helburu bereko laguntzen deialdi berri batean lan egiten hasi da. 25 milioi euroko zuzkidura izango du eta laster jarriko da martxan. Hala, udalek aukera berri bat izango dute beren proposamenak gauzatzeko.
PROIEKTU ENERGETIKO ETA INDUSTRIAL BERRIAK
Jardunaldi horretan, ITJk eremu horretan babestutako proiektuak aurkezten dira, eta Gobernuak, sindikatuek eta zentral termikoen konpainia titularrek 2021eko martxoan sinatutako “Bidezko trantsizio energetikoaren aldeko akordioa itxialdian dauden zentral termikoetarako: enplegua, industria eta lurraldeak” hitzarmenak bultzatutako proiektuen jarraipena egiten da. Lurraldeetako enpleguari eustea eta, inbertsio berriak bilatuz, ekonomikoki eta industrialki dinamizatzea dira haren lehentasunezko jarduketa-guneak.
Lehenik eta behin, Sentury Tyre enpresak pneumatiko adimendunen fabrika eraikiko du aurten As Pontesen, meategi zaharraren lurretan, eta 477 milioiko inbertsioa beharko du. Urtean 12 milioi pneumatiko ekoizteko gaitasuna izango du, 750 enplegu sortuko ditu eta Ferroleko Portuko trafiko bolumena biderkatuko du.
Bestalde, zentral termikoaren lurretan bioerregaiak, bio-produktuak eta zelulosa berezia ekoizteko ENCE konpainiaren fabrika bat dagoela jakinarazi du Endesak, eta 355 milioi inguruko inbertsioa ekarriko lukeela horrek. Proiektu horrek 150 lanpostu zuzen sortuko ditu, enplegu zuzena eta induzitua kontuan hartuta 1.000 enplegura irits daitezkeenak.
Ekimen industrial horiei Endesa konpainiaren proiektua gehitu behar zaie, ikatzetik abiatuta energia elektrikoa ekoizteko 1.400 MW-en ordez ekoizpen berriztagarriko 1.300 MW sortzeko proiektua, neurri handi batean inguruko enpresak hornitzera bideratua, hala nola Sentuty Tyre eta Alcoa. Gainera, parke eolikoen mantentze-lanetarako zentro logistiko bat sortuko du, Espainiako instalazioei zerbitzua emango diena, eta 100 MW-eko hidrogeno berdeko instalazio bat eraikiko du. Epe labur eta ertainean enplegua sortuko duen zentrala eraisteari ere ekingo dio, inguruko pertsonentzat formazio plan garrantzitsu bat jarriko du martxan eta Ferroleko Portuko terminalari bultzada logistikoa emango dio.
MITECOk eta hari lotutako organismoek kudeatzen dituzten laguntza-lerroei aplika dakizkiekeen bidezko trantsizioko eremuetan kokatutako energia-berrikuntzako proiektuei lehentasuna emateko jarraibideari esker, Ministerio horren mendeko Energia Dibertsifikatzeko eta Aurrezteko Institutuak (IDAE) 15 milioi eman dizkio laguntzatan Naturgy, Reganosa eta Repsol konpainiek elkarrekin sustatutako hidrogeno berdeko proiektu bati.
Lehenespen-formula hori MITECOtik eta IDAEtik hedatzen jarraituko da, hidrogeno berdearen, biltegiratzearen, aerosorgailuen birziklatzearen, energia-komunitateen, biogasaren, bero- eta hotz-sareen, itsas berriztagarrien eta abarren proiektuetarako.
BIDEZKO TRANTSIZIOA EGITEN DUTEN UDALERRIETAKO ENPRESENTZAKO LAGUNTZAK
Jardunaldian, enpresentzako laguntza berriak aurkeztu ziren, jarduera berrien sorrera, dibertsifikazio ekonomikoa, enpleguaren sorrera eta tokiko enpresen lanpostuak mantentzen laguntzeko helburuarekin.
Inbertsio proiektu txikiei zuzendutako deialdia argitaratu zuen atzo BOEk. 10 milioiko zuzkidura du, eta gutxienez 30.000 euro behar dituzten eta enpleguari eusteko edo jarduera berrien kasuan lanpostu berri bat sortzeko konpromisoa hartzen duten inbertsio proiektu txikiei bideratuta dago. Martxoaren 7an argitaratutako deialdiaren osagarri, Estatuko Aldizkari Ofizialak 40 milioi euro bideratuko ditu enplegua sortzeko 100 mila euroko inbertsioa behar duten eta gutxienez 3 lanpostu sortzen dituzten enpresa-proiektuetara.
Laguntzak esleitzeko, honako hauek baloratuko dira: proiektuen ingurumen- eta gizarte-onurak, enplegua sortzeko gaitasuna, lurraldean duen trakzio-eragina, berrikuntza eta despopulazioak kaltetutako udalerrietan kokatzea, erronka demografikoa eta ikatz-meatzeen eta zentralen itxiera. Enpresa txiki eta ertainek ere puntuazio gehigarria izango dute.
BIDEZKO TRANTSIZIORAKO FUNTSA
Jardunaldian zehar, Galiziako Xuntako ordezkariak bere hurrengo laguntza-ildoak aurkeztu ditu, Europar Batasuneko Bidezko Trantsiziorako Funtsak (FTJ) finantzatuta.
Galiziarako FTJ planak sei esku-hartze eremu nagusi ditu: industria traktoreen deskarbonizazioa eta berrikuntza industriala; energia berriztagarrien balio-katea, autokontsumoa, energia-biltegiratzea eta hidrogeno berriztagarria bultzatzea; ETEak eta enpresa-proiektu eragileak bultzatzea lurraldeen dibertsifikazio ekonomikorako; sistemak garatzeko zentro digitalak sustatzea, monitorizazioa, eragiketen kontrola; eta, azkenik, kaltetutako langabeak lan-munduan sartzeko prestakuntza eta kualifikaziorako ekimenak sustatzea, eta trantsizio berdean eta digitalean trebatzea.
PARTE HARTZEKO PROZESUAREN EMAITZAK
2020ko uztailean abiatutako parte-hartze publikoko prozesuak, zeinaren helburua baitzen eskualdean ekoizpen-sare berri bat sortzeko ekimenak biltzea eta identifikatzea, 56 eragileren 75 ideia eta proposamen biltzea ahalbidetu zuen, besteak beste, administrazio publikoak, enpresa-erakundeak eta sindikatuak, enpresak, elkarteak, toki-garapeneko taldeak eta abar.
Ehuneko horretatik,% 64 inguruk dagoeneko martxan dauden ITJko laguntza-lerroak eskura ditzakete, hala nola enpresei zuzendutakoak. Horrez gain, Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioak modu zentralizatuan kudeatzen dituen laguntza ekonomikorako beste bide batzuk ere balia ditzakete, hala nola Energia Berriztagarrien, Hidrogeno Berriztagarrien eta Biltegiratzearen Suspertze eta Transformazio Ekonomikorako Proiektu Estrategikoa (PERTE ERHA) –Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planean aurreikusia–, zeinak bereziki bultzatzen baitu bidezko trantsizioko edo erronka demografikoko guneetarako ekarpena.