Segurtasun Indarrek 2022an zehar 32.110 arau-hauste penalen berri izan zuten Extremaduran; zifra horren arabera, kriminalitate-tasa mila biztanleko ezagutzen diren 30,4 egitate penaletan kokatzen da, Barne Ministerioaren web-orrian gaur argitaratu den 2022ko laugarren hiruhilekoari dagokion Kriminalitate Balantzearen arabera. www.estadisticasdecriminalidad.es
Extremadurak, beraz, kriminalitate-tasa baxua du gainerako autonomia-erkidegoekin alderatuta. 1.000 biztanleko ezagutzen diren 30.4 delituak Balear Uharteetan erregistratutako 64.5 delituen erdia baino gutxiago dira, edo Katalunian zenbatutako 61.0 delituen erdia baino gutxiago; beste eskualde batzuetan, hala nola Madrilen, 59,4 delitu daude mila biztanleko, edo 51,6 Valentziako Erkidegoan. Extremaduratik gertu dauden eskualdeak ere, hala nola Andaluzia, Gaztela-Mantxa edo Gaztela eta Leon, zifra altuagoetan daude 44.7, 39.4 edo 36.7rekin, hurrenez hurren.
Probintziaka, arau-hauste penalen tasa 2022an Badajozen 32.0an kokatu da eta Caceresen 27.7 delitutan mila biztanleko.
Kriminaltasun-balantze honetan, Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak eta Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoei datuak ematen dizkieten Udaltzaingoko kidegoek iaz urte osoan Espainian erregistratutako arau-hauste penalen bilakaera jasotzen da.
Berritasun estatistiko gisa, eta fenomeno horri aurre egiteko erradiografia hobea izateko, balantze honek bere sarrera bakoitzean (udalerria, probintzia, autonomia-erkidegoa eta nazionala) ziberdelinkuentziari buruzko banakatze zehatz bat jasotzen du. Ahalegin estatistiko horren bidez, informazio osoagoa ematen da, Espainiako kriminalitatearen benetako bilakaerarekin bat datorrena. Izan ere, kriminalitatea gero eta gehiago ari da barneratzen, eta Internet gero eta gehiago erabiltzen da duela urte batzuetatik hona. Horren ondorioz, delinkuentzia-errealitatearen trantsizio handia gertatu da, batetik, kriminaltasun konbentzionalaren edo tradizionalaren –jaisten ari da– eta, bestetik, ziberespazioan egindako kriminalitate-modu berrien –ziberkriminalitatea– artean, zeinak goranzko joerari eusten baitio.
Hala, 2022ko urtarriletik abendura bitartean Extremaduran guztira 32.110 arau-hauste penal erregistratu dira, eta horietatik 24.577 (guztiaren ehuneko 76,54) kriminalitate konbentzionalaren kategoriari dagozkio. Kategoria horretan sartzen dira ziberespazioan egin ez diren delitu-mota guztiak, eta mantendu egiten dira, 2019an baino ehuneko 0,1 besterik ez. Erreferentzia-urtea da Covid-19aren pandemiari aurre egiteko ezarritako murrizketek eragiten ez dioten azkena. Aldiz, ziberkriminalitateak 7.533 arau-hauste penal zenbatu ditu guztira (arau-hauste guztien ehuneko 23,46), hau da, 2019an baino % 147,1 gehiago. Beraz, 2022an, 2019arekin alderatuta, Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoek erregistratutako kriminalitate totala ehuneko 16,4 hazi da.
Aurreko urtearekin alderatuta, hau da, 2021arekin alderatuta, ohiko kriminalitatea %13,1 igo da eta ziberkriminalitatea %36.
Azken urteetan ziberdelituek izan duten gorakada handia baieztatzen dute datu horiek, eta dagoeneko Extremaduran ezagutzen diren lau delitutik bat dira. Ziberdelitu gehienak, %87,4, iruzur informatikoak dira; eta datuek diote 2019tik hona hirukoiztu egin direla.
Ziberdelinkuentziaren hazkundeari dagokionez, Barne Ministerioak Ziberkriminalitatearen Aurkako Plan Estrategikoa onartu zuen 2021ean, eta, plan horren esparruan, Fernando Grande-Marlaska Barne ministroak asmo handiko plan bat aurkeztu zuen joan den hilean, herritarrak kontzientziatzeko eta sentsibilizatzeko sarearen bidez harreman- eta merkataritza-bizimodu berriak erabiltzeko babes- eta alerta-protokoloak handitzearen beharrari buruz. Horrez gain, Polizia Nazionalak eta Guardia Zibilak ziberkriminalitatearen aurkako borrokan duten espezializazioa handitu dute.
Baliabideak berreskuratzea
Beste datu esanguratsu bat da Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoek eskueran duten langile kopuruaren gorakada, aurreko urtean baino 31 agente gehiago baitaude. Igoera honekin, 2017an baino 287 langile gehiago dira jada, hau da, plantilla erreala %9 hazi da. Gainera, datu horiek baieztatzen dute 2011tik 2017ra bitartean Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoek langile-kopurua murrizteko izan zuten joera irauli egin dela; izan ere, denboraldi horretan 402 lanpostu murriztu ziren Extremaduran. Aurreko Jaurlaritzaren urteetan suntsitutako plazen %65 berreskuratu dira dagoeneko.
Ohiko kriminalitatea
Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoak gehien kezkatzen dituen delitu-tipologietako bat pertsonen sexu-askatasunaren aurkako delituak dira. Delitu horiek nabarmen egin dute gora, bai 2019ko aldean (% 34.9ko igoera), bai 2021eko aldean (% 37.4 egin dute gora). Tipologia horren barruan bereziki kezkagarriak dira sarketa bidezko sexu erasoak: 2019an 18 izatetik 2021ean 26 izatera igaro dira, eta 2022an 37 izatera.
Familia-eremuan ere tratu txarrek gora egiten jarraitzen dute –horien barruan dago genero-indarkeria–; hala ere, igoera hori nabarmenagoa izan zen 2019tik 2022ra bitartean, % 22,3ko igoerarekin; 2021eko datuekin alderatuta, igoera ez da hain handia izan, % 5,6 igo baita.
Jabetzaren aurkako delituei dagokienez, eta 2019ko datuekin alderatuta, ebasketak %2,6 jaitsi dira; indarkeria edo larderia bidezko lapurretak %7,5 jaitsi dira; etxebizitzetan, establezimenduetan eta bestelako instalazioetan egindako lapurretak ere %10.5 hazi diren arren.
Homizidio delituei dagokienez, 10 kasu zenbatu dituzte, horietako hiru burututa daude, eta zazpi, berriz, hilketa saiakeraren graduan daude. 2019ko datuekin alderatuta, beherakada %40koa izan da kontsumituetan, eta %12koa saiakeretan.
Bide-segurtasunaren aurkako delituak kopuru berdinetan mantendu dira: 2019an baino %5,4 gehiago eta 2021ean baino %3,4 gehiago; eta droga-trafikoari dagokionez, 2019an baino %18.3 gutxiago eta 2021ean baino %18.5 gutxiago.
Eskualderik seguruena
Azken batean, Extremadurak Espainiako autonomia-erkidegorik seguruena izaten jarraitzen du, eta delinkuentzia-tasa Estatuko eta gure inguruko batez bestekotik oso behera dago. Hala ere, nahiz eta 2022an aurreko urtearekin alderatuta delitu ezagunen igoera % 17,8koa eta 2019koarekin alderatuta % 16,4koa aurreikusten den, batez ere ziberdelituei zor zaien igoera da, 2019tik 2022ra bitartean ohiko delinkuentzia % 0,1 besterik ez baita aldatu.
Barne Ministerioak argitaratutako balantzean jasotako datuen arabera, delituak argitzeko indizeak ere gora egin du, %13,3ko igoerarekin. 2022an 13.823 delitu geratu dira argituta, hau da, ezagutzen diren delitu guztien %43, eta 2021eko datuekin alderatuta, %8.1 igo da; eta 8.471 herritar atxilotu edota ikertu dira, hau da, 2021eko datuekin alderatuta, %5.2 igo da kopurua.
Eskura ditugun datuek, oro har, ondorioztatzen dute Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoen prebentzio-ekintzarekin zuzenean lotuta dauden delituak, hala nola ebasketak eta lapurretak, etengabe gutxitzen ari direla; aldiz, pertsonen intimitatean gertatzen direnak, hala nola on line maulak, sexu-delituak edo tratu txarrak, areagotu egiten dira. Hala ere, datuek erakusten dute herritarrek kontzientziazio handiagoa dutela horrelako delituen aurrean, igoera moteldu egin baita.
Bestetik, ekintza polizialaren bidez soilik antzeman daitezkeen jokabide delitugileek –bide-segurtasunaren aurkako delituek edo droga-trafikoaren aurkakoek, esaterako– goranzko joerari eusten diote, eta horrek Estatuko Segurtasun Indar eta Kidegoen eraginkortasuna berresten du.
Gardentasuna.
Gardentasunaren mesedetan, datu horiek guztiak eskura daude, eta Barne Ministerioak horretarako duen atarian kontsulta daitezke. Atariaren helbidea: www.estadisticasdecriminalidad.es