- Bilera oso tonu positibo eta konstruktiboan egin da, eta gai hauek izan ditu ardatz: Europako funtsak hedatzeko aurrerapenak, eta autonomia-erkidegoetako gobernuek eta udalek Berreskuratze Planaren Gehigarrirako egindako proposamenak. Gobernuak prestatu du Berreskuratze Plana, eta Bruselara bidaliko da urteko lehen hiruhilekoan.
- Next Generation EU europar funtsak ekonomiara iristen ari dira: 190.000 proiektu baino gehiago finantzatu dituzte, eta horietatik % 45 enpresek zuzendu dituzte. Guztira, 23.300 milioi euro ebatzi dira laguntza-deialdietan eta lizitazioetan, eta horietatik% 80 baino gehiago Estatuak kudeatu ditu.
- Orain arte, 31.000 milioi euro jaso dira Europako funtsetatik. Ko-gobernantza prozesu biziaren testuinguruan, 130 konferentzia sektorialen bidez ia 20.600 milioi euro esleitu zaizkie autonomia erkidegoei. Hainbat deialdiren bidez udalei esleitutako funtsez gain, lurralde-administrazioek 28.000 milioi euroko Next Generation EU funts europarrak kudeatzen dituzte.
- Autonomia-erkidegoek esleitutako funtsen % 50eko deialdiak egin dituzte, eta orain arte esleitutako baliabideen % 20 inguru ebatzi dute (4.000 milioi euro inguru).
- Konferentzia sektorialean, autonomia-erkidegoetako gobernuak ados agertu dira abenduaren 21ean argitaratutako Adenda proiektuaren elementu nagusiei dagokienez, Espainiari esleitutako baliabide guztiak mobilizatzeko eta inbertsioak industrializazioa eta autonomia estrategikoa bost eremutan bultzatzeko (energia, nekazaritzako elikagaiak, industria, teknologia eta digitala) eta proiektu estrategikoak indartzeko (PERTEak).
- Beste bilera tekniko bat egitea ere erabaki da, autonomia-erkidegoen inbertsio jasangarrietarako maileguak bideratuko lituzkeen funts posible baten artikulazioa xehetasun handiagoz lantzeko, betiere finantzaketa-sistema autonomikoa eta neutraltasun fiskala bermatzeko beharra kontuan hartuta.
- Lurralde-administrazioen eta eragile ekonomiko eta sozialen proposamenak sartuko ditu Gobernuak Gehigarria Bruselara bidali aurretik. Datorren astean, Elkarrizketa Sozialaren Mahaiak beste bilera bat egingo du Suspertze Planaren Gehigarriari buruz.
2023ko urtarrilaren 30a. Nadia Calviño lehen presidenteorde eta Ekonomia Gaietako eta Transformazio Digitaleko ministroa izan da Araudia Hobetzeko eta Negozio Girorako Konferentzia Sektorialaren seigarren bileraren buru. Bilera horretan, Europako funtsak hedatzea eta autonomia-erkidegoetako gobernuek Gobernuak egiten duen Berreskuratze Planerako Gehigarria amaitzeko egindako proposamenak aztertu dira, eta lehen hiruhilekoan aurkeztuko zaio formalki Bruselari.
Bileran Autonomia Erkidego guztiek parte hartu dute modu presentzialean, Balear Uharteek eta Melillak izan ezik, telematikoki egin baitute, eta Espainiako Udalerrien eta Probintzien Federazioa (FEMP) ere bertaratu da.
Konferentzia sektoriala oso tonu positibo eta konstruktiboan garatu da, eta ia autonomia-erkidego guztiek beren esker ona eta aintzatespena adierazi dute Gobernuak funtsak lurralde osoan bizkor hedatzeko egindako ahaleginagatik. Azpimarratzekoa da baterako gobernantzarekiko konpromisoa, 130 konferentzia sektorial egin baitira, 32 interes-adierazpen egin baitira eta beste koordinazio-foro batzuk.
Ia eskualde guztiek Espainiako ekonomiaren martxa onaren diagnostikoan bat egin ondoren, kontseilariek adierazi dute urtea konfiantzaz hasiko dela lurralde osoko bilakaeraz, nahiz eta nazioartean ziurgabetasuna egon. Halaber, inbertsioak arin gauzatzeko konpromisoa baloratu dute.
Gobernuak eta autonomia-erkidegoek adierazi dute badela garaia funtsak berriz esleitzeko exekuzio-zailtasun handiena izan dezaketen proiektuak identifikatzeko eta Europako funtsen % 100 aprobetxatuko dela bermatzeko.
Ildo horretan, eskualdeek inbertsioak gauzatzeko prozesuaren jarraipena egin da, tokian tokiko hedapena ezagutzeko, eta azpimarratu da oso garrantzitsua dela inbertsio horiek lurralde osoan bizkortzea, abian jarritako kontrol-mekanismoen bermearekin.
Autonomia-erkidegoak: Europako funtsak hedatzeko giltzarria
Espainia da Suspertze Plana Europan hedatzearen buru, Europako Batzordeak baieztatu duenez. Bi ordainketa egin dira, eta hirugarren bat eskatu da, mugarriak eta helburuak betetzean oinarritua, eta otsailaren erdialderako espero da haren balorazio positiboa egitea.
Dagoeneko 23.300 milioi euro baino gehiago ebatzi dira laguntza deialdietan eta lizitazioetan. Europako funtsak ekonomiara iristen ari dira, 190.000 proiektu baino gehiago finantzatuz, %45 enpresei.
Izan ere, Berreskuratze Planaren hedapenak gurutzaldi-abiadura hartu zuen 2022an; deialdien eta lizitazioen erritmoa hilean 2.000 milioi eurokoa izan zen, eta urte hasieran bizkortu egin da, 3.000 milioi euro konprometitu baitira, ekitaldirako esleitutako aurrekontu osoaren % 13.
Dagoeneko, 130 konferentzia sektorialen bidez, 20.500 milioi euro baino gehiago transferitu zaizkie autonomia-erkidegoei, eta horiei gehitu behar zaizkie beste administrazio batzuek parte hartu duten Estatuaren lizitazio ebatziak. Zehazki, Europako funtsetatik 4.900 milioi euro transferitu zaizkie udalei eta beste 2.600 milioi autonomia-erkidegoei.
Esleitutako funtsen % 50 baino gehiago esleitzeko deialdiak egin dituzte autonomia-erkidegoetako gobernuek, eta esleitutako funtsen % 20 ebatzi da (4.000 milioi euro baino gehiago). Datu horien aurrean, Estatuko Administrazio Orokorrak bere deialdien %80 baino gehiago ebatzi du, 19.200 milioi euroko inbertsioari dagokiona.
Berreskuratze Plana helburu nagusiak betetzen ari da: trantsizio berdea eta trantsizio digitala bizkortzea, baita gizarte eta lurralde kohesioa indartzea ere. Deialdi guztien erdia inguru proiektu berde edo digitalei dagokie. Horien artean, nabarmentzekoak dira eraikinen birgaitze energetikorako programa, garraio jasangarriari laguntzeko programa, hala nola ibilgailu elektrikoetarako sarbidea errazteko MOVES III programa –dagoeneko 18.000 onuradun ditu– eta 0 eta 49 langile arteko ETEak digitalizatzeko Kit Digitala –140.400 laguntza baino gehiago eman ditu–.
Alde horretatik, esleitutako funtsen % 69 enpresei bideratu zaie, eta banaketa oso kapilarra izan da lurraldean, baita biztanle-dentsitate txikiena duten probintzietako enpresei ere, hala nola Soria, Huesca edo Teruelgoei, horiek baitira 1.000 enpresako enpresa onuradun gehien dituzten enpresak.
Sektoreko bileraren esparruan jakinarazi den bezala, Berreskuratze Planaren Gehigarriarekin, enpresentzako finantza-laguntza indartu nahi da, ETEei arreta berezia eskainiz, Kreditu Ofizialeko Institutuaren (ICO) bidez 15.000 milioi eurorainoko maileguak bideratuz, besteak beste, energia berriztagarrietan, energia-eraginkortasunean eta ekonomia zirkularrean inbertsioak finantzatuko dituen ICO-Verde lerro berri baten bidez.
Inbertsio estrategikoak eta egiturazko erreformak
Adendarekin 94.300 milioi euro mobilizatzea aurreikusten da (7.700 milioi euro transferentzia gehigarrietan eta 84.000 milioi euro arteko maileguetan eta 2.600 milioi euro aurreikusitako RePowerEU tresna berriaren transferentzietan).
Ordezkari autonomikoek adierazi dute ados daudela Adendarekin finkatutako ikuspegiarekin eta lehentasunekin, industrializazioan eta autonomia estrategikoan inbertsioak bost eremutan (energia, nekazaritzako elikagaiak, industria, teknologia eta digitala) kontzentratzeari buruz, bai eta laguntza teknikoko programa berriei eta mikroakreditazioei buruz ere, inbertsioen hedapena arintzen jarraitzeko, bereziki proiektu estrategikoak (PERTEak).
Ildo horretan, agerian geratu da PERTEak bultzatzeko aho bateko akordioa eta industriaren deskarbonizaziorako PERTE berriari egindako harrera ona. Estatu laguntzen prozedurak azkartzeko eta Mandatarien izendapena egiteko gestioen berri eman da, enpresa eta proiektu zehatzetarako kontaktuak zentralizatzeko.
Hain zuzen ere, Adendarekin dagoeneko martxan dauden 12 PERTEak indartu nahi dira, 26.300 milioi baliabide publiko gehigarri baino gehiago mobilizatuz, Adendari lotutako transferentzia eta maileguekin, bereziki Deskarbonizazio Industrialeko berria, Erdieroaleena (Txip) eta Energia eta Hidrogeno Berriztagarriena (ERHA), trantsizio energetikoarekin eta autonomia estrategikoarekin lotutako eremu gakoetan duten garrantziagatik.
Maileguei esker, enpresak laguntzeko funtsak indartuko dira, eta finantza-tresna berriak sortuko dira, inbertsio publiko eta pribatuaren ahaleginari eusteko eta eragin kontraziklikoari eta egonkortasun makroekonomiko, finantzario eta fiskalari laguntzeko.
Beste bilera tekniko bat egitea ere adostu dute, autonomia-erkidegoen inbertsio jasangarrietarako maileguak bideratuko dituen balizko funts baten artikulazioan xehetasun gehiagorekin lan egiteko, finantzaketa autonomikoaren sistema eta neutraltasun fiskala bermatzeko beharra kontuan hartuta.
Inbertsioekin batera, Adendan aurreikusitako 30 erreformek aukera emango dute 2020an hasitako Espainiako ekonomiaren eraldaketarekin jarraitzeko eta hartutako konpromisoen betetze orokorrak jada izaten ari den eragina sakontzeko, trantsizio ekologikoa eta eraldaketa industriala bizkortuz.
Berreskuratze Plana Adendarekin batera gauzatzeak Barne Produktu Gordinaren (BPG) maila ehuneko 3 punturaino igotzea ahalbidetuko du urtero 2031ra arte.
Elkarrizketa eta kogobernantza prozesu biziaren ildotik, Gobernuak lurralde administrazioen, eragile ekonomiko eta sozialen proposamenak txertatuko ditu Gehigarria Bruselara bidali aurretik. Datorren astean beste bilera bat egingo du Elkarrizketa Sozialerako Mahaiak, berariaz Berreskuratze Planari buruzkoa.
Jardunbide Egokien Behatokiaren eta Tokiko Batzordearen lanei ekitea, administrazio-izapideak arintzeko
Bileran, halaber, Jardunbide Egokien Behatokiaren eta erregulazioa hobetzeko Tokiko Batzordearen lanei hasiera eman zaiela adierazi da. Lan horiek martxan jartzea joan den abenduan egindako Sektoreko Batzarrean erabaki zen.
Bi lan-talde sortuko dira arauak hobetzen, izapide administratiboak sinplifikatzen eta arintzen eta trabak kentzen jarraitzeko, betiere funts publikoen kontrol zorrotzaren pean. Tokiko Batzordea urteko lehen hiruhilekoan bilduko da, txikizkako merkataritzaren ereduzko ordenantza berriaren lehen zirriborroa aztertzeko.