2023ko abenduaren 27an.- Ministroen Kontseiluak gaur onartu du herritarrei eta enpresei zergak arinduko dizkieten zerga-neurri ugari luzatzea, 2021etik aurrera nazioarteko gatazken ondorio ekonomikoei edo energia-merkatuetako tentsioei aurre egiteko bultzatu ziren zerga-erreformen edo -beherapenen ildotik. Horiek guztiak Ukrainako eta Ekialde Hurbileko gatazkek eragindako ondorio ekonomiko eta sozialei aurre egiteko eta lehortearen ondorioak arintzeko neurriak hartzen dituen Errege Lege Dekretuan jasota geratu dira. Testu horren arabera, 2024. urtean 2.500 milioi euro baino gehiago jaitsiko dira zergetan eta zerga-onuretan.
Neurri-sorta horrek 2022an indarrean jarri ziren edo 2023an abian jarri ziren neurrien luzapenak jasotzen ditu. Ekonomiaren eta prezioen bilakaerak, hain zuzen ere, hobekuntzak izan ditu azken urte horretan. Bilakaera horretan eragin nabarmena izan dute Gobernuak onartutako ondoz ondoko LEDek, eta 25.000 milioi euro baino gehiago aurreztu dituzte, bai herritarrek, bai enpresek.
Hala ere, Gobernuak jakin badaki gerrak eta inflazioak eragindako ziurgabetasunak munduko ekonomia ahultzen jarraitzen dutela. Horregatik, 2023ko abenduaren 31n amaitzen diren laguntzak 2024ra arte luzatu behar dira. Horietako batzuk ekitaldi osoan egongo dira indarrean; beste kasu batzuetan, berriz, datorren urteko ekainaren 30era arteko indarraldia izango dute.
Argi- eta gas-fakturak
Energiaren alorrean, etxeek kontsumitzen duten argindarraren BEZaren gaineko beherapen fiskalak bere horretan jarraitzen du. BEZ tasa %10eko murriztua izango da elektrizitate entregen fakturaren osagai guztien gainean. Neurri horrek 2024. urte osoa hartuko du. Krisi energetikoaren aurretik, %21ekoa zen zerga-ordainketa.
Gasaren fakturan %10eko karga aplikatuko da. Murrizketa fiskala datorren urteko urtarrilaren 1etik martxoaren 31ra egongo da indarrean. BEZ mota hau, gainera, biomasatik datozen eta berokuntza-sistemetarako diren gas naturalaren ordezko ekologikoak diren pelletei, briketei eta egurrari aplikatuko zaie. Beherapen hori 2024ko urtarrilaren 1etik urte bereko ekainaren 30era aplikatuko da. Krisiaren aurretik, BEZa %21ekoa zen bi kasuetan.
Halaber, Elektrizitatearen gaineko Zerga Bereziak bere zerga-tasan murrizketa bat mantenduko du 2024ko lehen seihilekoan. Urte horretako lehen hiruhilekoan, EETko tasa %2,5ekoa izango da. Bigarren hiruhilekoan, berriz, %3,8ra igoko da. Zerga hori %5,113ra iristen zen Gobernua neurriak bultzatzen hasi baino lehen.
Energia Ekoizpenaren Balioaren gaineko Zergari dagokionez, zerga pixkanaka berreskuratzea bultzatzen da, elektrizitatearen prezioak jaitsi eta merkatu elektrikoa normalizatu ondoren. 2024an, zergadunari energia elektrikoa ekoizteagatik eta sistema elektrikoan sartzeagatik dagokion zenbateko osoa izango da zerga-oinarria. Lehen hiruhilekoan, oinarri horri sisteman sartutako elektrizitateari dagozkion ordainsarien erdia kenduko zaio. Bigarrenean, berriz, sisteman sartutako elektrizitatearen ordainsarien laurden batean izango da.
Neurri horiek guztiek etxeetako produktu energetikoen faktura nabarmen murrizteko helburua bermatuko dute, batez ere neguan. Hori guztia merkatuko prezioen normalizazioarekin uztartuko da, tentsio handieneko aldiekiko beherapen nabarmenak izan baitituzte, hala nola handizkako merkatuko 2021eko prezioen errekorra eta Errusiak Ukrainan 2022ko otsailean hasitako inbasioa.
Elikagaien BEZa
2023 osoan indarrean egon den elikagaien gaineko zerga beherapena 2024ko ekainaren 30era arte luzatuko da. Pastek eta oliba eta hazi olioek ere %5eko BEZ murriztuarekin jarraituko dute, orain arte bezala. Gainera, premiazko elikagaitzat hartzen direnek %0ko BEZ tasa mantenduko dute. Honako hauei eragingo die horrek:
- Ogi arrunta, baita ogi arrunta egiteko ogi ore izoztua eta ogi arrunt izoztua ere.
- Irin ogigarriak.
- Edozein animalia-espeziek sortutako esne mota hauek: naturala, ziurtatua, pasteurizatua, kontzentratua, gaingabetua, esterilizatua, UHT, lurrundua eta hautsa.
- Gaztak.
- Arrautzak.
- Frutak, barazkiak, lekaleak, tuberkuluak eta zerealak, baldin eta produktu naturalak badira Elikadura Kodearen eta hura garatzeko emandako xedapenen arabera.
Erosketa-saskia merkatzen jarraitzea helburu duten neurri horiek kontsumitzailearentzat soilik izango dira aurrerantzean ere. Beraz, murrizketa hori ezingo da erabili ekoizpen-katea garestitu dezaketen enpresa-etekinen marjinak handitzeko.
Energia-eraginkortasuna
LEDaren testuak indartu egiten du Gobernuak etxebizitzen edo eraikinen birgaitze energetikoa bultzatzeko egiten duen apustua, helburu horrekin egindako obrei lotutako PFEZ kenkariak luzatzen baititu. Hori dela eta, 2024ko abenduaren 31ra arte luzatzen dira energia-kontsumo jasangarriagoa egiten laguntzen duten berritzeetarako neurri guztiak, bai etxe partikularretan, bai auzo-blokeetan.
Laguntza horiek Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planari (PRTR) lotuta daude, eta PFEZaren % 20, % 40 edo % 60 kentzeko aukera emango diete beren jabetzetan jarduera horiek bultzatzen dituztenei. Etxebizitza-motaren eta egiten diren obren sakontasunaren araberako ehunekoak, kontsumoa murrizteko helburua lortzeko eta hori bermatzen duten ziurtagiriak lortzeko.
Aurrekoarekin batera, iturri berriztagarrietatik sortutako energia erabiltzen duten inbertsioetarako amortizazio askatasunaren luzapena azpimarratu behar da.
Autonomoak
Langile autonomoei babesa ematen jarraituko du Exekutiboak, eta azken urteetan onartutako laguntza eta onura fiskalak mantenduko ditu, haien lana errazteko. Horretarako, beren jarduera ekonomikoaren etekin garbia kalkulatzeko zenbatespen objektiboaren metodoa aplikatu ahal izango dute.
Hala, betebeharrak ez dira handituko, 2024an pertsona fisikoen errentaren gaineko zergan zenbatespen objektiboaren metodoaren aplikazio-eremua mugatzen duten muga kuantitatiboak zabalduko baitira.
Salbuespena nekazaritza-, abeltzaintza- eta basogintza-jarduerak dira, jada diru-sarrera espezifikoen bolumenaren araberako muga kuantitatiboa baitute. Gauza bera gertatuko da BEZarekin, hurrengo ekitaldian araubide erraztua eta nekazaritzako, abeltzaintzako eta arrantzako araubide berezia aplikatzeko mugak luzatuko baitira.
Energia-, banku- eta elkartasun-kargak
LEDak barne hartzen du abenduaren 27ko 38/2022 Legean aurreikusitako aldi baterako bi kargak 2024an luzatzea, energiaren eta kreditu-erakundeen eta kredituko finantza-establezimenduen aldi baterako kargak ezartzeko. Gainera, LEDak bi karga horiek etorkizunean berrikustea aurreikusten du, zerga-sisteman erabat integratzeko. Era berean, Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako erkidegoekin itunak egiteko aukera ere aurreikusten da.
Horrez gain, 2024ko Aurrekontu Orokorren Legean pizgarri bat ezartzea planteatzen du testuak, energia-sektorean ordaintzera behartuta daudenek pizgarri hori eskura dezaten, baldin eta 2024ko urtarrilaren 1etik aurrera inbertsio estrategikoak egiten badituzte.
Azkenik, Fortuna Handien Elkartasuneko Aldi Baterako Zergaren aplikazioa luzatu egingo da autonomia-erkidegoetako ondare-tributazioaren berrikuspena egiten ez den bitartean. Egoera hori lotuta dago autonomia-erkidegoak finantzatzeko sistemaren erreformarekin.