"Duela hogei urte baino gehiago, bi gizonek denborari, legeari eta beldurrari desafio egitea erabaki zuten. Ez zuten protagonismoagatik egin, ezta historia egiteagatik ere; maitasunagatik, duintasunagatik, justiziagatik egin zuten. Eta denon alde egin zuten". Hitz horiekin gidatu du ostegun honetan Eugenia Gomez de Diego Espainiako Gobernuak Kantabrian duen ordezkariak Berdintasunezko Ezkontzaren Legea indarrean jarri zela 20 urte bete direla ospatzeko Santanderreko Ordezkaritzaren egoitzan egindako ekitaldia.
Gomez de Diegok gogorarazi du, oso hunkituta, bera izan zela 2005ean bi gizonen arteko lehen ezkontza egin zuena Kantabrian -Angel Garciarena eta Manuel Apariciorena-, Santanderreko Udalean PSOEko zinegotzi zenean. "Muchas gracias, Angel. Amodioaren alde piztia borrokpor bezala. Zuen maitasuna, Manuelena eta zurea, zuena zen, baina guztioi utzi zeniguten", adierazi du konpromisoagatik lore-sorta bat eman baino lehen.
Bere mintzaldian, ordezkariak politika erabilgarriaren balio eraldatzailea aldarrikatu du, eta, bereziki, lege harena: "Berdintasunez egindako ezkontzak ez zituen aitortu, aitortu zuen soilik, gure demokrazia indartu zuen. Familiaz ari gara, babesaz, benetako funtzioak ezarriz".
Oroimenerako eta LGTBI+ eskubideen defentsa aktiborako deia ere egin du, gogoratuz "pertsona asko izan zirela euren maitasuna isilean bizi izan zutenak, umiliatuak, giltzaperatuak edo erasotuak izan zirenak zirelako". "Hoy beraere dugu. Libertad ni también patua, eguneroko konpromisoa baizik. Y la memoria democracia da" adierazi du.
Tamalez, Gomez de Diegok salatu du gaur, orduan bezala, badirela "aldaketari dioten beldurra oihukatzen duten gutxiengoak", eta "lortutako aurrerapenak ezabatu" nahi dituztela. Hala ere, Espainiako Gobernuak eskubideak zabaltzen jarraitzeko hartu duen konpromisoa berretsi du, eta berdintasunaren alorrean onartutako ekimen batzuk aipatu ditu. "Pedro Sanchezekin emakume guztientzako laguntza bidezko ugalketarako eskubidea berreskuratu genuen, diskriminazioaren aurkako Zerolo Legea onartu genuen, Trans Legea, eta 028 zenbakia jarri genuen martxan, Arcoíris telefonoa. Pausoek hartzen duten askatasuna lorpena da", gaineratu du.
"La libertad no son unas kaña. Askatasuna eskubideak zabaltzeari, aniztasunarekiko errespetuari eta aukera-berdintasunaren aldeko borrokari bidea ematea da. Duela 20 urte, Espainiak aldaketa historiko baterako atea ireki zuen, eta Espainiako gizartearen gehiengoa harro dago aldaketa horretaz. Lanean jarraituko dugu ateak, leihoak eta armairuak zabalik egon daitezen", azpimarratu du.
El ordezkari mezu zuzen batekin amaitu du: "Noizbait esan zizueten ez zinetela nahikoa: herri honek besarkatu, aitortu eta ospatu egiten zaituzte. Aquí no se hace atrás. Hemen harrotasunez bizi da. Harrotasuna eta bertako harrotasuna".
"Beldurrik gabe maitatu"
Angelek, emozio handiz, lagun baten irakurketaren bidez, gogora ekarri du berak eta bere senarrak, Manuelek, "bai, nahi dut" esan zuten eguna, Kantabrian izandako bi gizonen arteko lehen ezkontzan. "Ez zen ezkontza bat bakarrik izan, garaipen kolektibo bat izan zen, maitasun, ausardia eta baieztapen ekintza bat", adierazi du. 2005eko irailaren 23 hark, 13/2005 Legea indarrean sartu eta hilabete gutxira, mugarri bat ezarri zuen pertsona askoren bizitzan. "Gogoan ditut loreak, irribarreak, malkoak… eta egiten ari ginena justua eta beharrezkoa zelako ziurtasuna".
Bere hitzaldian, Manuelentzat samurtasunez beteriko oroitzapena izan zuen, fisikoki ez zegoena baina ekitaldian oso presente zegoena: "Haien barreak, begiratzeko moduak, maitasunak… hemen diraute. También es, es lo que es lo que es sin miedo de benetan iraultzailea". Era berean, erakundeek eskubideen konkista babestu zutenen inplikazioa onartu du, eta, bereziki, Eugenia Gomez de Diegori hitz batzuk eskaini dizkio, une hartan "oso lagunduak" sentitu zirelako.
"Inoizko onena"
Regino Mateo ALEGAko kide historikoak eta Kantabriako LGTBI+ aktibismoaren erreferenteak ere hartu du hitza ekitaldian, eta 2005ean Berdintasunezko Ezkontzaren Legearen onarpenaren inguruko testuinguru sozial eta politikoa ekarri du gogora, Dickensen hitzak erabiliz une hura “inoizko onena, eta inoizko txarrena” bezala kokatzeko. Mespretxu, ikusezintasun eta gorroto diskurtsoen urteak ekarri ditu gogora, baina LGTBI mugimendua armairutik irtetera –hitzez hitz eta sinbolikoki– gizartean eta legean bere lekua aldarrikatzeko bultzatu zuen itxaropen kolektiboa ere azpimarratu du. "Lanean hasi ginen, lurralde guztietan, baita Kantabrian ere, eta beste edozein tokitako gogo eta arrisku berdinekin egin genuen", esan du.
Mateok nabarmendu duenez, aurre egiten, exijitzen eta hezten jakin zuten pertsona, kolektibo eta erakundeen konpromisoari esker lortu zen eskubide haren konkista. "Ez genituen apurrak nahikoak, Kode Zibilaren armairuak ere apurtu nahi genituen", gaineratu du. Hunkituta, Kongresuan legea onartu zen unea errezatu du, “inoiz ez bezala negar egiten dugunean”, eta Kantabria ere garaipen historiko horren parte izatea ospatu du. "Inoizko onena izan zen, Manuelek eta Angelek ezkontzeko aukera izan zutelako, eta ez ziren bakarrak izan, ezta azkenak ere", amaitu du, publikoaren txalo artean.
Victor Perez ALEGAko presidenteak ere hitz egin du, eta Legea onartzea "ez zela opari bat izan" goraipatu du, "borroka kolektiboaren emaitza baizik, ezkutatzea seguruagoa zenean aurpegia ematea erabaki zuten elkarte eta aktibisten lanaren fruitua", eta, aldi berean, "etorkizunari begiratzeko" deia egin du, "konkistak ez baitira heredatzen, defendatu egiten da". "Borrokarekin eta antolakuntzarekin lortu zena konpromisoarekin, aktibismoarekin eta ikuspegi politikoarekin baino ez da sostengatzen", azpimarratu du.
Erakundeetako ordezkariak, elkarte sozialak, aktibistak eta herritarrak bildu ditu ekitaldiak, omenaldi, memoria eta aldarrikapen egunean, eta Kantabriak “bai” esan die berriro berdintasunari, askatasunari eta maitasunari.
Hasi baino lehen, bertaratutakoek minutu bateko isilunea egin zuten, indarkeria matxista gaitzesteko; izan ere, dagoeneko 22 emakume hil dira aurten, horietako zazpi azken egunetan.