Saja ibaia leheneratzeko lanak egiten ari dira ibaiaren ibilguko zenbait zatitan, Cabezón de la Sal, Reocín eta Mazcuerras udalerrietatik igarotzen den zatian. Dagoeneko amaitu dira, obra zibilari dagokionez, eta lanak datorren urteko martxora arte luzatuko dira, inguruko ingurumena hobetzeko.
Hala adierazi dute asteazken honetan Eugenia Gomez de Diego Espainiako Gobernuak Kantabrian duen ordezkariak eta Barbara Monte Donapetry Kantauriko Konfederazio Hidrografikoko (CHC) presidenteak, Victor Reinoso Cabezon de la Saleko alkatea eta Maria Jesus Garcia lehen alkateordea lagun izan dituzten bisita tekniko batean.
Trantsizio Ekologikorako eta Erronka Demografikorako Ministerioak (MITECO) sustatu ditu jarduerak, eta 9 milioi euro baino gehiagorekin finantzatu dira. 2023an hasi ziren, eta Saja ibaiaren bi zati garrantzitsutan garatzen dira, bi helburu hauekin: uholde-arriskua murriztea eta ibai-ekosistema leheneratzea, ibilguari bere dinamika naturala eta ingurumen-balioa itzuliz.
Obrak bisitatu ostean, Espainiako Gobernuaren ordezkariak azpimarratu du "lehen aldiz eremu honetan Espainiako Gobernuak uholdeen problematikari heldu diola, egiturazko, anbizio handiko eta ibilbide luzeko konponbide batekin". "Horretarako –esan du– ia 10 milioi euroko inbertsioa jarri da mahai gainean, eta horrek erakusten du proiektuaren tamaina ez ezik, Jaurlaritzak konpromiso irmoa duela eskualde honekin eta Kantabriarekin".
"Lehen, larrialdiko jarduerak egin ziren eremu horretako drainatzea hobetzeko, baina orain, egiturazko konponbide horrekin, uholde-arriskua nabarmen murriztea lortuko da", nabarmendu du Gómez de Diegok.
Caranceja–Casar de Periedo
Caranceja eta Casar de Periedo hiriguneen artean igarotzen den zatian, Reocín eta Cabezón de la Sal udalerrietan, obren% 90 eginda dago. Esku-hartzea, besteak beste, ibaiaren antzinako besoak berreskuratzea izan da; beso horiei jarraipena eman zaie Casarretik behera, eta gainezkatze-kanal gisa jardungo dute ur-goraldietan.
Mugarri nagusietako bat izan da N-634 errepidearen azpian, Caranceja parean, drainatze-obra bat eraikitzea. Horri esker, ibilgu historikoak hidraulikoki birlotu ahal izan dira. Hala, kanalaren beheko zatian jardutea falta da, hornidura-zerbitzuen presentziak baldintzatuta. Dagokion enpresak esku hartzen duenean, uholde-kanala errematatuko da, seguruenik uda honetan.
Casar de Periedon, errepidearekiko paraleloa den eta gaur egun etena dagoen defentsa-horma bati jarraipena emateko lanean ari dira. Konponbide teknikoa, Errepideen Mugapearekin ebaluatu ondoren, aste honetan bertan aurkeztuko zaie Udalari eta Auzo Batzordeari, berehala gauzatzeko.
Santa Lucia–Peñako Ama Birjina
Paraleloan, Santa Luzia zubiaren eta Abusuko Ama Birjinaren zubiaren arteko zatian (Cabezón de la Sal eta Mazcuerras), lanak bukatu dituzte dagoeneko. Berreskuratze hidrogeomorfologikoa osatu da, eta ibai-espazioa mugatzeko zolak eta defentsa-elementuak egin dira, hala nola heskaiak, euste-hesiak eta moteltze-eremuak. Horiek guztiek uholdeak laminatzea hobetzen dute eta gainezkatzeen aurreko babesa indartzen dute.
Proiektu honek 6 km inguru hartzen ditu, eta zeharkako oztopoak kentzea, beso historikoak berraktibatzea eta bazterrak hobetzea ere jaso du. Elementu aipagarrienetako bat ibarraren bi ertzetan beso eta putzu zaharrak berreskuratzea izan da, baita 8 kilometroko oinezkoentzako ibai-bidezidorra egitea ere, auzokideek eta bisitariek erabiltzeko eta gozatzeko pentsatua.
Konfederazioko presidenteak nabarmendu duenez, lan horiek egin ostean, hiriguneak jada babestuta egongo lirateke uholdeen aurrean. "Jarduera honekin Caranceja eta Casar de Periedo guneak babesten dira, baita Santa Luzia zubiaren eta Abusuko Ama Birjinaren zubiaren arteko sei kilometro horietan dauden gune guztiak ere", baloratu du. Aldi berean, herritarrak babesteaz gain, "ingurua naturalizatzen duten jarduerak dira, eta hori onuragarria da herritarrentzat", azpimarratu du.
Ingurumena hobetzea eta espezie inbaditzaileen aurka borrokatzea
Hala, obra zibila ia amaituta dagoenean, datozen hilabeteetan, 2026ko martxora arte, ahaleginak ingurunea leheneratzera bideratuko dira. Horren barruan sartzen da espezie exotiko inbaditzaileak kentzea eta espezie autoktonoak landatzea, haltzak edo lizarrak adibidez, Kantauriko ibai-ekosistemaren berezko biodibertsitatea berreskuratzeko.
Espezie erasokorrenetako bat Reynoutria japonica da, Sajaren erriberak trinko kolonizatu dituena. CHC lehen aldiz probatzen ari da Espainian Holandan patentatutako metodo berritzaile bat, deskarga elektrikoak erabiltzen dituena planta ahultzeko eta birsortzea galarazteko. Tragsaren laguntzaz garatutako teknika esperimental hori beste metodo batzuen alternatiba gisa ebaluatzen ari da, hala nola ondoz ondoko mozketak edo geotextilak; horiek ere probatu dira, eta eraginkortasun eskasa erakutsi dute.
Bere aldetik, Cabezón de la Saleko alkateak eskerrak eman dizkie udalerriarentzat hain garrantzitsua den obra hau errealitate izan dadin lagundu duten erakunde guztiei. "Guretzat bizi-aseguru bat da, obra honekin errekaren ur-goraldi horiek arinduko baitira, 2019an jasan genuena bezalakoak. Eta, gainera, hau ere orain birika bat da Cabezón de la Salentzat, (0:56) kirol jarduerak, paseoak eta bizilagunen olgeta egiteko", adierazi du.