As obras de restauración fluvial no río Saja, que se está executando en varios tramos da súa canle ao seu paso polos municipios de Cabezón de la Sal, Reocín e Mazcuerras, finalizaron xa, practicamente, no que respecta á obra civil e os traballos prolongaranse ata marzo do próximo ano, centrados na mellora ambiental da contorna.
Así o constataron este mércores a delegada do Goberno de España en Cantabria, Eugenia Gómez de Diego, e a presidenta da Confederación Hidrográfica do Cantábrico (CHC), Bárbara Monte Donapetry, durante unha visita técnica na que estiveron acompañadas polo alcalde de Cabezón de la Sal, Victor Reinoso, e a primeira tenente de alcalde, María Jesús García.
As actuacións, promovidas polo Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico (MITECO) e financiadas con máis de 9 millóns de euros, comezaron en 2023 e desenvólvense en dous tramos crave do río Saja cun obxectivo dobre: reducir o risco de inundación e restaurar o ecosistema fluvial, devolvendo á canle a súa dinámica natural e o seu valor ambiental.
Tras visitar as obras, a delegada do Goberno subliñou que "por primeira vez nesta zona o Goberno de España abordou a problemática das inundacións nesta zona cunha solución estrutural, ambiciosa e de longo percorrido". "Para iso –sinalou– púxose sobre a mesa un investimento de case 10 millóns de euros, o que dá proba non só da magnitude do proxecto, senón do compromiso firme do Executivo con esta Comarca e con Cantabria".
"Con anterioridad se habían llevado a cabo actuaciones de emergencia para mejorar el drenaje de la zona, pero es ahora, con esta solución estructural, cuando se logrará una reducción sustancial del riesgo de inundación", ha incidido Gómez de Diego.
Caranceja–Casar de Periedo
No tramo que discorre entre os núcleos de Caranceja e Casar de Periedo, nos termos municipais de Reocín e Cabezón de la Sal, as obras están executadas nun 90%. A intervención consistiu, entre outras actuacións, na recuperación de antigos brazos do río, aos que se deu continuidade augas abaixo de Casar, e que actuarán como canle de desbordamento en episodios de crecida.
Un da fitos clave foi a construción dunha obra de drenaxe baixo a estrada N-634, ao seu paso por Caranceja, o que permitiu reconectar hidráulicamente as canles históricas. Así, queda pendente actuar sobre o tramo inferior da canle, condicionado pola presenza de servizos de subministración. Unha vez que a empresa correspondente interveña, rematarase a canle de avenida, previsiblemente este verán
En Casar de Periedo, trabállase en dar continuidade a un muro de defensa paralelo á estrada, actualmente descontinuo. A solución técnica, tras ser avaliada coa Demarcación de Estradas, presentarase esta mesma semana ao Concello e á Xunta Veciñal para a súa inmediata execución.
Santa Lucía–Virxe da Pena
En paralelo, no tramo comprendido entre a ponte de Santa Lucía e a ponte Virxe da Pena (Cabezón de la Sal e Mazcuerras), as obras xa finalizaron. Completouse a recuperación hidrogeomorfológica e executáronse motas de delimitación do espazo fluvial e elementos de defensa como sebes, barreiras de retención e zonas de amortiguación, que melloran a laminación de avenidas e reforzan a protección fronte a posibles desbordamentos.
Este proxecto, que abarca uns 6 km, incluíu tamén a eliminación de obstáculos transversais, a reactivación de brazos históricos e a mellora de marxes. Un dos elementos máis destacados foi a recuperación de antigos brazos e charcas en ambas as marxes da veiga, así como a execución de 8 quilómetros de senda fluvial peonil, pensada para o uso e goce de veciños e visitantes.
A presidenta da Confederación resaltou que, tras a execución destas obras, os núcleos urbanos xa estarían protexidos fronte ás inundacións. "Con esta actuación protéxense os núcleos de Caranceja e Casar de Periedo, así como todos os núcleos nestes seis quilómetros entre a ponte de Santa Lucía e a ponte de Virxe da Pena", valorou. Ao mesmo tempo, subliñou que, ademais de protexer á cidadanía, "son actuacións que naturalizan a contorna, o que redunda en beneficio para os cidadáns".
Mellora ambiental e loita contra especies invasoras
Así, unha vez que a obra civil xa está practicamente finalizada, durante os próximos meses, ata marzo de 2026, os esforzos centraranse na restauración ambiental da contorna. Isto inclúe a eliminación de especies exóticas invasoras e a plantación de especies autóctonas como alisos ou fresnos, para recuperar a biodiversidade propia do ecosistema fluvial cantábrico.
Unha das especies máis agresivas é a Reynoutria japonica, que ha colonizado densamente as ribeiras do Saja. O CHC está a probar por primeira vez en España un método innovador patentado en Holanda que emprega descargas eléctricas para debilitar a planta e impedir a súa rexeneración. Esta técnica experimental, desenvolvida co apoio de Tragsa, está a avaliarse como alternativa a outros métodos como as curtas sucesivas ou os geotextiles, que foron igualmente probados e demostraron escasa efectividade.
Pola súa banda, o alcalde de Cabezón de la Sal agradeceu a todos os organismos que colaboraron para que esta obra tan importante para o municipio sexa unha realidade. "Para nós é un seguro de vida, xa que con esta obra vanse a mitigar esas crecidas do río como a que sufrimos en 2019. E, aparte, tamén isto agora é un pulmón para Cabezón de la Sal, (0:56) para realizar actividades deportivas, paseos e o esparexemento dos veciños", manifestou.