Espainiako Gobernuak Kantabrian duen ordezkari Eugenia Gomez de Diegok astearte honetan jakinarazi duenez, hamahiru pertsona atxilotu dituzte, Guardia Zibilak ziberdelinkuentziaren aurka eskualdean egindako hainbat operazioren harira; izan ere, operazio horiei esker, 76.000 euro baino gehiago berreskuratu dituzte, iruzur egin ostean.
Antonio Orantos Kantabriako Guardia Zibilaren koronelarekin, José Manuel Antón Polizia Judizialeko eta Informazioko komandante eta buruarekin eta Carlos Saiz Guardia Zibilaren @ Taldeko sarjentu nagusiarekin batera emandako prentsaurrekoan, ordezkariak espresuki zoriondu du du delitu telematikoetan espezializatutako taldea, “egindako ahaleginagatik, dedikazioagatik eta eraginkortasunagatik”.
Nabarmendu diren operazioen artean, Gómez de Diegok FILIIDOLUM Operazioa zehaztu du. Operazio horretan, zortzi pertsona atxilotu dituzte —bost gizon eta hiru emakume— ustezko iruzurgile gisa, “WhatsAppen seme faltsua” metodoaren bidez. Iruzur horren bidez, seme edo alaba baten identitatea ordezten da, premiazko mezuen bidez dirua eskatzeko. Biktimek, zortzi guztira, ia 20.000 euro galdu zituzten.
Halaber, BEC (Business Email Compromise) izeneko prozeduraren bidez enpresa-iruzur saiakera bat neutralizatu dutela jakinarazi du ordezkariak. Kasu horretan, Kantabriako enpresa batek 86.000 euro ordaindu zizkion iruzurrez aldatutako banku-kontu bati, posta elektronikoz atzemandako faktura batean. Guardia Zibilaren lan azkarrari esker, 76.000 euro berreskuratzea lortu dute.
Hirugarren operazioaren amaieran, bost pertsona atxilotu dituzte Valentziako Erkidegoan (18 eta 25 urte arteko gizonezkoak), Kantabrian bizi ziren hainbat iruzurrekin zerikusia dutelakoan. Gertakarien artean, 10.000 euroko balioa duen banku-phishing kasu bat eta ibilgailu bat eta telefono mugikor bat erostean egindako bi iruzur daude; guztira, 4.000 euro baino gehiago dira iruzurra jasan dutenak.
Gomez de Diegok ohartarazi du ziberdelinkuentzia dela “Kantabrian gehien hazten ari den fenomeno kriminala”: %9 egin dute gora iruzur informatikoek 2024an, eta aurreko urtean baino 560 arau-hauste penal gehiago izan dira guztira, eta horrek kontrastea egiten du beste delitu batzuen beherakadarekin, hala nola etxebizitzetako lapurretena, %14,6ko beherakada izan baitu. “Kantabrian egindako lau delitutik bat ziberdelitua da dagoeneko”, azpimarratu du.
Azkenik, ordezkariak administrazio publikoetatik, segurtasun indarretatik eta, oro har, herritarrengandik horrelako delituak prebenitzeko eta edozein iruzur saiakera salatzeko “ahaleginak bikoiztu” behar direla esan du. “Iruzur digitalek denei eragiten diete: gazteei, helduei, adinekoei, autonomoei eta enpresariei. Funtsezkoa da arreta handiz jokatzea eta mezu susmagarriez ez fidatzea”, amaitu du.
Sasi-semearen iruzurra
FILIIDOLUM Operazioan, ziberdelitugileek, WhatsApp berehalako mezularitzako aplikazioaren bidez, hainbat mezu bidali zizkieten biktimei, eurentzat ezezaguna zen zenbaki batetik; hala ere, haien seme-alabak zirela, telefonoarekin arazoak izan zituztela eta horregatik beste zenbaki batetik kontaktatzen zutela adierazten zuten.
Iruzurgileek premiazko hainbat behar aipatzen dituzte eta dirua ahalik eta azkarren behar dute berehalako ordainketei aurre egiteko, dirua sartzeko kontu zenbaki bat emanez. Biktimaren konfiantza irabazita, hainbat aitzakiarekin diru-sarrera berriak lortzen saiatuko dira. Ikertutako kasuetako batean, biktimak bi ordainketa egin zituen.
Ikerketei esker dirua nora zihoan jakin ahal izan zuten, eta horren jarraipenak orain arte atxilotutakoak eraman zituen, guztiak Valentzian bizi zirenak.
Beste bost atxilotu ziberiruzurrengatik
Valentzian ere (Valentzia, Xátiva eta Burriana) Guardia Zibilaren @ Cantabria taldeak beste bost gizonezko atxilotu ditu 18 eta 25 urte bitartean, ustezko iruzurrengatik. Biktimak Kantabrian bizi dira, eta 16.000 euro baino gehiagoko galera ekonomikoa izan dute.
Kasuetako batean, ustez bankuko datuak edo gakoak lortzeko simulatutako web orri batean (phising), banku-transferentzien bidez 10.000 euro lapurtu zituzten, diruaren zati bat zertarako erabili zen jakinda. Beste bi kasutan, iragarki faltsuaren metodoaren bidez, ibilgailu bat eta telefono mugikor bat ordaindu ziren, 4.000 euro baino gehiago balio zutenak; erositakoa ez zuten jaso, eta iragarleek ez zieten diruaren erreklamazioei erantzunik eman.
Motor bana salgai iragartzen zuten Kantabriako bi lagunek auto bakoitzeko 1.000 euroko seinaleak ordaintzea adostu zuten. Ordainketa horiek bizum bidez egingo zituzten, ustezko erosleek alderantzizko bizuma eginez, hau da, ordaindu beharrean saltzaileei eskatu zieten ordainketa, modu horretan 2.000 euroak galduz.
Aholkuak eta gomendioak
Guardia Zibiletik gogorarazi dute, zenbaki ezezagunen mezuez mesfidatu beharra dagoela –biktimen seme-alabak direla diote– urgentziazko arrazoiengatik dirua eskatzeko. Edozein transferentzia egin aurretik, komunikatzen den pertsona benetan zure semea den egiaztatu behar dute, zure semearen edo alabaren benetako zenbakira deituz edo mezularitza-aplikazioaren bidez harremanetan jarri zinen zenbakira deituz. Zure semeak edo alabak erantzun zuzena bakarrik jakin dezakeen galderak ere egin ditzakete. Kasu guztietan, ez da fidatu behar premiazko diru-transferentzien eskaerekin.
Guardia Zibiletik gogorarazten da ez dela gakorik edo bankuko daturik sartu edo eman behar, bigarren eskuko gauzen edozein erosketa egin aurretik, kanal seguruen bidez egin behar dela, eta produktuak benetan existitzen diren egiaztatu ahal izateko, eta diru-transakzioak egiterakoan, mezuak arretaz irakurri behar direla, jasotzen diren edo dirua eskatzen ari diren egiaztatzeko.
Garrantzitsua da enpresa batek ohiko fakturak ordaintzeko banku-kontu bat aldatu dela detektatzen duenean, modu frogagarrian berrestea, adibidez, telefono-kontaktu baten bidez. Era berean, iruzurraren biktima dela antzematen denean, salatu egin behar da, Guardia Zibilak dirua blokeatu ahal izateko.