Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak 3.403 prestazio bideratu ditu aurtengo urtarrila eta iraila artean Kantabrian, adingabea jaio eta zaintzeagatik. Horietatik, 1.640 lehen gurasoarenak izan ziren, normalean amarenak, eta 1.763, bigarren gurasoarenak. Guztira, 24.927.865 euro gastatu dira prestazio horietan Euskal Autonomia Erkidegoan.
Herrialde osoan, Gizarte Segurantzak 347.069 prestazio-espediente izapidetu ditu 2023ko irailera arte adingabea jaio eta zaintzeagatik; horietatik 164.180 lehenengo gurasoarenak izan ziren, normalean ama, eta 182.889 bigarren gurasoarenak, normalean aita.
Kopuru horiek kudeatutako espediente kopuruari dagozkio, ez hartzaile kopuruari, prestazioa asteka har baitaiteke, eta horietako bat hasten den bakoitzean kontabilizatzen da.
Hala, Espainia mailan, jaiotza eta adingabearen zaintzagatiko prestazioan 2.546,5 milioi euroko gastua izan zen aurtengo lehen bederatzi hilabeteetan. 2022ko epe berean, kopuru hori 2.447 milioi eurokoa izan zen, hau da, %4ko igoera. Urtarriletik irailera bitartean, batez beste, 8,46 egunetan izapidetu da prestazio hori, eta irailean, zehazki, 8,60 egunetan.
2023ko urtarriletik irailera bitartean, jaiotza eta adingabearen zaintzagatiko prestazioen batez besteko iraupena 110 egunekoa izan da emakumeentzat eta 103 egunekoa gizonentzat.
Jaiotza eta adingabearen zaintzagatiko prestazioak amatasun eta aitatasun prestazio zaharrak ordezkatu zituen 2021eko urtarrilaren 1ean indarrean jarri zenean eta bien arteko erabateko parekatzea ekarri du. Gaur egun, baimena 16 astekoa da bi gurasoentzat, eta eskubide indibidual eta besterenezin gisa aitortzen da.
16 aste horietatik, sei erditu edo ebazpen judiziala edo administratiboa eman eta berehala hartu behar dira, adopzio, zaintza edo harrera kasuetan. Gainerako denbora ondoz ondoko aldietan har daiteke, astebetekoak gutxienez.
Prestazio horien zenbatekoa erditu, adoptatu, zaindu edo hartu aurreko hileko kotizazio-oinarriaren baliokidea da, eta Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak (GSIN) ordaintzen du zuzenean, baimenak irauten duen asteetan.
Jaiotzagatiko prestazioa modu telematikoan eskatzeko aukera eskaintzen du Gizarte Segurantzako Institutu Nazionalak, Zure Gizarte Segurantza atariaren bidez https://sede-tu.seg-social.gob.es/ eta formularioaren bidez, helbidean https://tramites.seg-social.es/acceso/prestacion-nacimiento-cuidado-menor.html
Jaiotza edo adingabearen zaintzagatiko atsedenaldi jarraituak ere telematikoki eska daitezke, gurasoek aldia zatitzea aukeratzen badute.
SEME-ALABAK, HARTUTAKO ADINGABEAK EDO SENITARTEKOAK ZAINTZEKO ESZEDENTZIAK
Bestalde, 2023ko urtarriletik irailera bitartean Kantabrian alta emandako eszedentzien kopurua 338koa izan zen: 272 emakumeenak izan ziren eta 66 gizonezkoenak. Euskal Autonomia Erkidegoan eszedentziak ehuneko 32,03 igo dira aurreko urteko aldi berarekin alderatuta.
Espainia osoan, 44.369 eszedentzia izan ziren irailera arte; horietatik, 37.384 emakumeenak izan ziren (%84,3) eta 6.985 gizonenak (%15,7). Eszedentzien kopurua, batez beste, %20,6 igo da 2022ko ekitaldiko epe berarekin alderatuta. Dena den, pandemia aurreko urteetako maila bertsuan dago zifra.
Autonomia erkidego guztietan izan dira iaz baino eszedentzia gehiago. Igoera nabarmenenak, lehen seihilekoan, Kantabrian (%72,8), Galizian (%68,6) eta Kanarietan (%61,2) izan dira.
Langileek eszedentzia eska dezakete seme-alabak edo etxean hartutako adingabeak zaintzeko edo beste senide batzuk zaintzeko. Seme-alaba bat edo hartutako adingabe bat zaintzeko eszedentziaren lehenengo hiru urteak kotizazio-aldi eraginkortzat hartuko dira, Gizarte Segurantzaren prestazioen ondorioetarako, erretiroagatik, ezintasun iraunkorragatik, heriotzagatik eta biziraupenagatik, amatasunagatik eta aitatasunagatik. Halaber, benetan kotizatutzat joko da, prestazio horien ondorioetarako, beste senide batzuk zaintzeko eszedentziako lehenengo urtea.