Kanariar Uharteek 2.400 milioi euro inguruko inbertsioa jaso du Europako funtsetatik, Covid-19aren pandemiaren ondoren ekonomia suspertzeko Espainiako Gobernuak abian jarritako Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren (PRTR) barruan, eta 25.500 hartzaile baino gehiago izan dira onuradun Uhartedian.
2024ko azaroaren 30era arte kontabilizatutako 2.372 milioi euroetatik, 727 milioi euro Estatuko Administrazio Orokorrak zuzenean kudeatutako deialdi eta lizitazioei dagozkie, eta 1.645 milioi euro Kanarietako Autonomia Erkidegoari sektoreko batzarretan esleitutako funtsei dagozkie.
“Espainiako Gobernuarentzat lehentasuna da ekonomiaren martxa ona mantentzea, justizia soziala sustatzen duen ekonomia jasangarria, gainera. Horretarako zeresan handia izan du pandemiaren ostean Europako funtsekin martxan jarritako berreskuratze planak. Hain izan da garrantzitsua, ezen gaur ez baikara ari ekonomiaren suspertzeaz, gure BPGaren hazkundea Europako ekonomia handien gainetik sendotzeaz baizik”, dio Anselmo Pestana Gobernuak Kanarietan duen ordezkariak.
“Gure artxipelagoa lehentasun horien barruan dago Espainiako Gobernuarentzat, eta horren adibide da Kanarietako finantzaketan izan den gorakada, ez bakarrik Estatuaren zuzeneko kudeaketari dagokionez, baita, funtsean, Autonomia Erkidegoko Administraziora bideratutako funtsen banaketan ere”, gehitu du.
2025ean, hain zuzen, Kanarietako Autonomia Erkidegoak inoizko konturako ekarpen handienak jasoko ditu, 6.594 milioi eurorekin, 2024an baino % 8,6 gehiago, eta guztira 7.524 milioi euro jasoko ditu, 2023ko likidazioa barne; izan ere, artxipelagoak Europako kohesio-funtsetatik 2.785 milioi euro jasoko ditu Europar Batasunaren 2021-2027ko urte anitzeko finantza-esparruan, aurreko aldian baino % 14,3 gehiago.
Estatuko Administrazio Orokorraren gauzatzea
PRTRk Kanarietarako dituen funts horietatik, Estatuko Administrazioak zuzenean kudeatu du 5 milioi euroko inbertsioa Kanarietako portuetako azpiegiturak egokitzeko eta hobetzeko, eta 44,5 milioi euro banatu ditu mugikortasun iraunkorreko eta digitaleko proiektuetarako Lanzaroten, Kanaria Handian eta Tenerifen.
Dibertsifikazio energetikoari dagokionez, besteak beste, 106 milioi euro bideratu dira La Palman, Tenerifen eta Kanaria Handian geotermia sakoneko zundaketak bultzatzeko, eta 45,4 milioi euro itsas energia berriztagarriko proiektuetarako, hala nola PLOCANen iparraldeko saiakuntza-bankuan euskarri-sare elektrikoa eguneratzeko proiekturako (20 milioi euro jaso ditu).
Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioak Nekazaritza Azpiegituren Estatuko Merkataritza Sozietatearen (Seiasa) bidez sinatutako hitzarmenen bidez ureztatzeen eraginkortasun, digitalizazio eta jasangarritasunerako 9 proiektutara bideratu diren 79 milioi euroak ere Estatuaren zuzeneko kudeaketakoak izan dira.
Proiektu horien artean daude 24,4 milioi euro Lanzaroteko ipar-ekialdeko proiekturako (Tinajo eta Teguise), 13,25 milioi euro Fuerteventurako erdi-hegoaldeko proiekturako (Tuineje eta Pájara), eta 11,23 milioi euro La Palmako hiru proiektutarako.
Gainera, uraren hiri-zikloko PERTEren bi deialdiek Las Palmas Kanaria Handiko eta Santa Cruz Tenerifeko Uren Enpresa Mistoaren proiektuak (8,8 milioi euro) eta Digital Island proiektua (8,4 milioi euro) izan dituzte esleipendun, balantze hidraulikoetarako, baliabideen optimizaziorako eta Kanariar Uharteen erreserbetarako.
Merkataritzari dagokionez, Estatuko Administrazio Orokorrak zuzenean kudeatu du hiri- eta landa-eremuetako merkatu eta saltokiei laguntzeko programarako 5,1 milioi euroko banaketa, eta turismo-eremuetako merkataritza-jarduera indartzeko laguntzetarako 1,7 milioi eurokoa.
Espainiako Gobernuaren PRTR funtsak Estatuaren kudeaketa zuzenaren bidez ere iritsi dira Gomera eta Hierro uharteetara, besteak beste, Golkoko ureztatze-sarea modernizatzeko eta hobetzeko proiektuak (3,9 milioi euro), herreñoen eraikin publikoen birgaitzea (1,3 milioi euro) eta gomero-lurzoruko energia berriztagarriaren proiektua (2,7 milioi euro).
Espainiako Gobernuaren PRTR bitartez Kanarietara bideratutako Europako funts gehienak Autonomia Erkidegoak kudeatu ditu, besteak beste, Kanarietako Osasun Zerbitzuko (SCS) 9 ospitaletan goi-teknologiako ekipoak instalatzeko 38,5 milioi euro, Abangoardiako PERTE Osasunaren 24,8 milioi euro, PERTE Ekonomia Sozialaren 41,7 milioi euro edo Helmugako Jasangarritasun Turistikoko Planak gauzatzeko 116,5 milioi euro.
Aurrerapen sozialerako kudeaketa ekonomikoa
Espainiako ekonomiaren enplegu-datu onak Kanarietan ere erregistratu dira; izan ere, 2024. urtearen amaieran, 940.689 afiliazio zituen Gizarte Segurantzan, 2018ko abenduan erregistratutakoak baino 127.702 gehiago. Izan ere, 2025eko urtarrilaren 1ean, 309.854 kontratu mugagabe zituen, 2019ko urtarrilaren 1ean baino % 217 gehiago; 2019an, berriz, 97.627 afiliatu ziren, lan-erreformaren aurreko azken urtean, zeinak ez baitzuen kanpoko faktorerik izan lan-merkatuan, pandemia kasu.
Gainera, batez besteko pentsioa 300 euro inguru igo da Kanarietan hilean, eta 1.335 eurora iritsi da (2018an, batez beste, 1.036 euro jasotzen ziren). 2024ko abenduan, 76.503 pertsonak jasotzen zuten Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera, eta 2020ko ekainetik 107.605 hartzaile erregistratu dira.
Kanariar Uharteak, gainera, Espainiako Gobernuak azken urteetan onartutako lanbide arteko gutxieneko soldataren igoeran intzidentzia-ehuneko handiena (% 21,5) duen bigarren autonomia-erkidegoa da (Extremadurak bi hamarrenetan baino ez du gainditu igoera hori), eta 174.900 langile izan dira igoera horren onuradun. 2024ko azaroaren 30ean, gainera, uhartediak 43.386 onuradun zituen gizarte-bonu elektrikoan.