Leziñena.- Gobernuaren Aragoiko Ordezkaritzak ‘Gerraren eta diktaduraren ondorioz erbestea pairatu zuten gizon-emakumeak oroitzeko eta omentzeko eguna’ ospatu du Leziñenan, Memoria Demokratikoaren 20/2022 Legeak ezartzen duen bezala. Aragoiko Gobernuaren ordezkaria, Fernando Beltran, buru izan duen ekitaldiak omenaldia egin die, Europaren askapenaren 80. urteurrenean, Mauthausengo kontzentrazio esparrura deportatutako Monegroko hamaika herritarrei.
Memoria Demokratikoaren Legeak erbestea gogoratzeko maiatzaren 8a ezartzen du, data horretan gertatu baitzen 1945ean faxismoa eta nazismoa Europaren garaipena, eta gertaera historiko horretan eragin erabakigarria izan zuten Espainiako erbesteko gizon-emakumeek. Horien artean daude Mauthausenera deportatuak izan ziren hamaika lezitarrak: Francisco Bailo Mata, Francisco Franco Escanero, Carlos Maza Albero, Joaquín Maza Letosa, Pascual eta Juan Orús Murillo anaiak, Pedro Sancho Marcén, Félix Sieso Pisa, Antonio Solanas Franco eta Antonio eta Pablo Solanas Escartín anaiak.
Ekitaldian, Alberto Sabio Zaragozako Unibertsitateko Historia Garaikideko katedraduna testuinguru historikoan kokatu dute, eta lore-eskaintza egin dute Huescako (Carlos Campo), Zaragozako (Noelia Herrero) eta Teruelgo (Enrique Gómez) ordezkariordeek.
Bere hitzaldian, Beltranek eskerrak eman dizkio Leziñenako Udalari, “memoria demokratikoarekiko duen konpromiso sendoagatik, bere hamaika bizilagun deportatuak gogoratzen dituen monumentua jarri berriak erakusten duen bezala, gainera, Europa plaza bezain leku sinbolikoan”.
“Biktimak gogoratzea eta egiaztatutako gertakari historikoen arabera egitea ‘funtsezko agindu etikoa da’, Memoria Demokratikoaren Legeak ezartzen duen bezala”, adierazi du Gobernuaren ordezkariak. Hori dela eta, Beltranek Leziñena kokatu du “adibide zibiko gisa, errealitate historikoa eta egiaztatutako gertaerak ukatzen tematzen direnen aurrean, erreparazio justu eta giza eskubideen araberakoa babesten duten legeak indargabetzen dituzten horien aurrean”.
Espainiako erbesteratuen historiari buruz, Beltranek gogorarazi du “totalitarismoak behartu zituela erresistitzera, ihes egitera, bizirautera… Batzuk, gutxienak, garaile sartu ziren Parisen; beste batzuentzat, zoritxarrez, askapena beranduegi iritsi zen, kontzentrazio esparruetan hilabeteak edo urteak igaro ondoren hilda zeudenean edo haien osasuna betiko murriztuta geratu zenean”. Guztiarekin, “ez frankismoak ez nazismoak ezin izan zuten euren duintasuna ezabatu”, adierazi du ordezkariak, berarentzat “bere memoriak gaur egun eskuin muturraren gorroto diskurtsoen aurrean prebenitzen gaitu”.
Horregatik guztiagatik, Beltranek deitoratu du “Europak eta munduak estremismoarekin lotutako errebisionismo historikoaren erronkari aurre egiten dioten une hauetan, Aragoik, bere indargabetze ulertezinaren ondoren, ez daukala marko egokia emango duen Memoria Demokratikoaren Lege propiorik diskurtso horien aurrean erantzun instituzional sendo bat emateko”.
Horren aurrean, Beltranek Espainiako Gobernuak memoria historikoarekin duen konpromisoa kontrajarri du hainbat ekimenen bidez, hala nola Memoria Demokratikoaren Maria Dominguez Katedra, Zaragozako Unibertsitatearekin elkarlanean, edo azken bost hamarkadetan lortutako aurrerapen garrantzitsuak ospatzen dituen ‘España en libertad’ programaren bidez, horiek posible egin dituzten kolektibo sozial eta erakunde ugari omentzen ditu eta demokraziaren balioa belaunaldi berriei transmititzen die.