INMA Aragoiko Nanozientzia eta Materialen Institutua (Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenaren, CSICen eta Zaragozako Unibertsitatearen unibertsitate institutu mistoa) Severo Ochoa bikaintasun-zentroa akreditatzeko proposatu berri dute Ikerketako Estatu Agentziaren martxoaren 21eko behin-behineko ebazpenean. Akreditazio horren bidez, Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioak ikerketa zientifiko-teknikoa sustatu eta gizartera transferitu nahi du, eta bere espezializazio-eremuan erreferente gisa nabarmentzen diren Espainiako ikerketa-zentroak aintzatetsi.
Proposamenaren zuzendari zientifiko Luis Martin-Morenok, CSICeko ikerketa irakasleak, bere poza adierazi du akreditazio horrengatik, INMAren bikaintasuna islatzen baitu, bai ikerketan, bai kudeaketan. Aurkeztutako proiektuak ikuspegi integratzailea eskaintzen du, nanomaterialen ikerketa gaur egungo gizartearen erronketara eramaten duena. INMAk nanofabrikazioan, karakterizazio aurreratuan eta nanoeskalako fenomeno berrien azterketan dituen indarguneetan oinarrituta, proiektu zientifikoak bikaintasunezko ikerketari heltzen dio arlo hauetan: i) CO2 atzitzeko eta errebalorizatzeko teknologiak, ii) nanomaterialak erabiltzea pankreako minbizia tratatzeko eta erresistentzia anitzeko gaixotasun infekziosoak prebenitzeko, eta iii) efektu kuantikoak erabiltzea materialetan eta gailuetan, informazioa garatzeko eta prozesatzeko sentsoreak.
INMA da egiaztagiri hori jasotzen duen Aragoiko lehen institutua. Aintzatespen horrek 4.500.000 euroko finantzaketa eta doktoratu aurreko 15 kontratu ekarriko ditu; horietatik hamar aurreko deialdian lortu ziren. Conrado Rillo INMAko zuzendariak aipatu duenez, aitorpen horrek “aukera ematen du talentua erakartzeko eta INMAn garatzen den ikerketaren emaitzak eta eragina indartzeko, nazioartean ikusgarriagoak izateko eta Aragoi kanpora proiektatzeko”.
Aragoiko Nanozientzia eta Materialen Institutua (INMA) Ikerketa Zientifikoen Goi Kontseiluaren (CSIC) eta Zaragozako Unibertsitatearen arteko akordio baten bidez 2020an sortutako Ikerketako Unibertsitate Institutu mistoa da. INMAren xedea da nanozientziaren eta materialen teknologiaren arloko ezagutza zientifikoan eta teknikoan aurrera egiten laguntzea, bikaintasun zientifikoaren bidez eta gure ezagutza gizarteari transferituz. INMA bikaintasun aipamena lortzeko helburuarekin sortu zen eta CSICen eta Zaragozako Unibertsitatearen laguntzak jaso ditu azken urteetan, Severo Ochoa bikaintasun zentro izateko aukera duten ikerketa institutuak indartzeko programen eta laguntza propioen bidez.
300 kide ingururekin, INMAn garatutako ikerketa sei ikerketa arlotan antolatzen da: bi zeharkakoak eta lau aplikatuak. Zeharkako bi ikerketa-arloak zehazteko, materialen diseinurako, sintesirako, fabrikaziorako eta karakterizaziorako tresnetan jarri da arreta. Hauek dira eremuak: “Material Funtzional Aurreratuen Sintesia, Prozesaketa eta Eskalatzea” eta “Teknologia Esperimental Bereziak”.
INMAren ikerketa aplikatuko arloak materialen funtzionaltasunean eta lortutako nanoeskalako fenomenoetan oinarrituta ezarri dira. Hauek dira eremuak: Energia eta Ingurumenerako Materialak, Biomedikuntzarako Materialak, Informazioaren Teknologietarako Materialak eta Nanoeskalako Fenomeno Berriak.
Aragoiko Gobernuaren ordezkari Fernando Beltranek gogorarazi du proiektu bakar bat ere ez dela “gauetik goizera” eraikitzen, eta zentroak azken urteetan jaso dituen babesak “erakunde guztienak” izan direla adierazi du. Ildo horretan, lana “argi luzeekin” ospatu du, egungo bikaintasun-zigiluan fruitua eman duen eredu batean. Hurrengo urteetan “INMAren gaitasunak zabaltzen jarraitzeko palanka” izango den zerbait.
INMAk eskarmentu handia du Espainiako eta nazioarteko ikerketa-proiektuetan parte hartzen eta kudeatzen: Europako 40 proiektu baino gehiago daude martxan, eta urtean 300 argitalpen eta zazpi milioi euro lortu ditu, batez beste, programa publiko lehiakorretan. INMAren transferentzia-osagaia ere garrantzitsua da. Oinarri teknologikoko enpresa ugari sortzeaz gain horietako lau aktiboak dira, 15 patente ditu indarrean, eta horietako bost lizentziadunak dira. Industriarekin elkarlan estuan dihardu INMAk. Horrek guztiak milioi bat euro inguruko diru-sarrerak ematen ditu urtean, kontratu eta royaltien artean.
INMAk bost milioi euro inguru jaso ditu Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioaren Berreskuratze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren Europar Batasuneko Next Generation Funtsen bidez, trantsizio Energetikoaren, Teknologia Kuantikoen, Arkeologia eta Osasunaren eta CSICen proiektu estrategikoen alorrean jarduera bereziak egiteko. Gainera, Kanpo Arazoetako eta Transformazio Digitaleko Ministerioaren finantziazioa du, Quantum Spain ekimenaren bidez (95.000 €).
Aragoiko Gobernuak, berriz, laguntza ekonomikoa ematen dio INMAri, hainbat programaren bidez, bertan garatzen den I+G+Bko jarduera finkatzeko eta emaitza zientifikoak hobetzeko. Ildo horretan, Ikerketako Unibertsitate Institutu gisa, 2023an, ikerketa-institutuen programa-kontratuaren barruan, 253.000 euro jaso zituen ikerketa-taldeentzako laguntza gisa. Gainera, INMAk 1.6 milioi euroko zuzkidura du Material Aurreratuen Plan Osagarrian, eta gaur egun sei ARAID ikertzaile eta doktoretza aurreko 23 ikertzaile ditu kontratatuta, Hezkuntza, Zientzia eta Unibertsitate Sailaren finantzaketari esker.
Beste alde batetik, Aragoiko Gobernuak Zaragozako Unibertsitatearekin duen obra eta azpiegitura handien programa-kontratuaren esparruan, 8,5 milioi euroko inbertsioa aurreikusi da 2026ra arte, CEMINEMen ondoan, Rio Ebro Campusean, hiru solairuko eraikin berri bat eraikitzeko. Eraikin hori ikerketa-laborategietarako erabiliko da, Ikerketako Unibertsitate Institutuentzat.