- Denis Itxaso Gobernuaren ordezkaria: “Espainiako Gobernuak Euskadi, Eusko Jaurlaritza eta legebiltzar-taldeak betetzen ditu”
- Eusko Jaurlaritzak 1.422 milioi euro jaso ditu Europako Next Generation Funtsetatik inbertsioetarako. Horietatik % 58,5 Eusko Jaurlaritzara joan da bere eskumeneko gaiak kudeatzera, eta gainerako % 41,5 Estatuak zuzenean gauzatu du
- Euskadiko 104.600 herritarrek doan eskuratu dituzte Renferen aldiriko eta distantzia ertaineko bonuak
- Ia 650 milioi euro bideratu dira autonomia-erkidegora 2020ko apiriletik, aldi baterako lan-erregulazioko espedientean dauden langileak estaltzera, osasun-krisiak eragindako ondorioak arintzeko
- 2.276 ETEk jaso dituzte Kit Digital programaren laguntzak irtenbide digitalak ezartzeko
- 516.302 euskal langileren pentsioak KPIaren arabera igo dira 2022an, eta 117.000 langile publikoren ordainsariak hobetu dira
Denis Itxaso Espainiako Gobernuak EAEn duen ordezkariak Betetzen Txostenaren bosgarren edizioa aurkeztu du gaur, eta bertan jasotzen da Espainiako Gobernuak Euskadin abenduaren 31ra arte egindako lanaren kontuak ematea. “Espainiako Gobernuak Euskadi, Eusko Jaurlaritza eta talde parlamentarioak betetzen ditu”, nabarmendu du Itxasok aurkezpenean. Ordezkariak azaldutako ekimen nagusien artean, nabarmentzekoa da Gobernuak dagoeneko Euskadira bideratu dituela Suspertze Planaren Europako funtsetako 1.422 milioi euro euskal ekonomiaren eraldaketari laguntzeko; horietatik % 58,5 (838 milioi) Eusko Jaurlaritzari bideratu zaizkio bere eskumeneko gaiak kudea ditzan, eta gainerako % 41,5 (548 milioi) Estatuak zuzenean gauzatu ditu, ministerioetako deialdien bidez. Gobernuak, aldiro-aldiro eta modu sistematikoan, herritarren aurrean gobernu-ekintzaren aurrerapenari buruzko kontuak emateko hartu zuen konpromisoari erantzuten dio Betetzen Txostenak. Besteak beste, Ukrainako gerrak eragindako krisiak markatutako urte honen ondorio ekonomiko eta sozialak ahal den neurrian arintzeko Espainiako Gobernuak hartutako neurriak eta konpromisoak aztertzen eta kuantifikatzen ditu dokumentuak.
Lan eta kontratazio baldintzak hobetzeko Jaurlaritzak egin duen ahaleginak euskal lan merkatuak urtea ixteko izan dituen kopuru onak eragin ditu, Itxasoren hitzetan. “Errekorreko urtea itxi da, gerra, inflazioa eta dezelerazio ekonomikoa gorabehera. Gizarte Segurantzan milioi bat afiliatu inguru daude, eta inoiz ez da hainbeste okupatu erregistratu, ezta hainbeste kontratu mugagabe sinatu ere: 200.000 euro, kopuru osoaren % 25. Lan erreforma indarrean sartzeak lagundu du zenbaki horietan”. Ildo horretan, 2022an 200.000 kontratu mugagabe inguru sinatu dira, eta 2021ean 80.545 sinatu ziren lan-erreforma onartu gabe zegoenean.
Bestalde, ia 209.000 lagunek jaso dute ERTE formularen onura 2020ko apirilean martxan jarri zirenetik 2022ko abendura arte, 648,2 milioi euroren truke.
Halaber, Ukrainako gerraren ondorioei erantzuteko Plan Nazionala ere nabarmendu du Itxasok, orain arte Gobernuak hainbat fasetan garatu duena. Besteak beste, plan horrek honakoa bermatzen du aurten:
- Ohiko Aldiriko eta Distantzia Ertaineko abonuen doakotasuna, Avant abonuetan % 50eko beherapenak, autonomia-erkidegoen edo toki-erakundeen titulartasuneko garraio publikoaren abonu eta multibiaje tituluen % 30eko hobariak, eta autobusaren prezioa % 50 murriztea, 2022ko irailaren 1etik abenduaren 31ra bitartean, erabiltzaile errepikariei. Euskadiri dagokionez, 104.627 pertsonak eskuratu dute Renferen aldiriko eta distantzia ertaineko abonuen doakotasuna iazko irailaren 1etik abenduaren 31ra arte.
- Halaber, neurriak jarri dira abian herritar kalteberak babesteko, hala nola 200 euroko laguntza 14.000 eurotik beherako errentak dituzten familientzat, eta, berriki, beste laguntza-sorta bat onartu da: 200 euroko lerro berri bat 27.000 eurotik beherako diru-sarrerak dituzten familientzat, edo oinarrizko elikagaien BEZa % 4tik % 0ra murriztea.
- Inflazioaren eragina arintzeko neurrien artean sektore kaltetuenentzako laguntza zuzenak ere badaude, hala nola, garraiolari, nekazari, arrantzale edota gas-industria intentsiboarentzat.
Halaber, Ukrainako gerraren ondorioz, Gobernuak Ukrainako herritarren aldi baterako babesa jarri zuen martxan, haien ongizatea zaintzeko eta haien beharrei erantzuteko, bai Espainian daudenei, bai gerratik ihesi irits daitezkeenei. Euskadik dagoeneko izapidetu eta eman die aldi baterako babesa bere herrialdean gerrak desplazatutako 3.925 ukrainar herritarri, gehienak emakumeak. Martxoaz geroztik 2.519 ukrainar erroldatu dira autonomia erkidegoan. Horrez gain, Gobernuak 2,1 milioi euro bideratuko ditu Euskal Autonomia Erkidegora harrera sistematik kanpo dauden desplazatu ukrainarrentzat, familia bakoitzeko hileko 400 euroko laguntza zuzenaren bidez. Jaurlaritzak ere 1,2 milioi euro eman dizkio Eusko Jaurlaritzari, beharrei hobeto erantzutea sustatzeko eta bultzatzeko
Ukrainako gatazka dela eta lekualdatutako pertsonen oinarrizko eskubideak.
PERTEak
Denis Itxasok Euskal Autonomia Erkidegoak Next Generation europar funtsetatik jaso dituen 1.422 milioi euroak eta erkidegoaren garapen ekonomikoa bultzatuko dutenak goraipatu ditu aurkezpenean. “Funts horiek modernizazio ekonomiko handi berriaren oinarria dira. Gure herriaren berrindustrializazio berdea eta digitala bultzatuko dute, eredu produktiboa aldatzea eta giza kapitala hobetzea ekarriz”.
1.422 milioi euro horietatik, 838 Eusko Jaurlaritzarentzat izan dira, bere eskumeneko esparruetarako, hala nola, etxebizitza, mugikortasun iraunkorra, energia berriztagarrien sustapena, hezkuntza eta lanbide heziketa, ekosistemen zaharberritzea, eraikin publikoen berrikuntza, inklusioa eta gizarte zerbitzuak. Gainerakoa (425 milioi) estatuak berak gauzatu du, hainbat ministeriok plazaratutako eta Euskal Herrian ebatzitako estatu-laguntzen deialdien bidez.
Horrez gain, REACT-EU funtsetatik 425,5 milioi euro esleitu dira pandemiari erantzuteko behar den gastua finantzatzeko, baita ongizate-estatua eta zerbitzu publikoak indartzeko ere.
Urtean zehar, Espainiako Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan duen Ordezkaritzak informazio- eta dibulgazio-dinamika bat bultzatu du, ministerioek kudeatzen dituzten Europako funtsak eskuratzeko modua eta egutegia ehun ekonomikoari azaltzeko. Hala, sei lan-jardunaldi tekniko egin dira ekoizpen-sektoreei aurkezteko ibilgailu elektriko eta konektatuaren PERTEetan jasotako laguntzen xehetasunak eta ezaugarriak, nekazaritzako elikagaien sektorekoak, energia berriztagarrien sektorekoak, abangoardiako osasunekoak, ontzigintzakoak, ekonomia zirkularrekoak eta Hizkuntzaren Ekonomia Berrikoak.
EAEko lau enpresak 235 milioi euro jaso dituzte Ibilgailu Elektriko eta Konektatuaren PERTEtik, mugikortasuna elektrifikatzeko proiektuetan. Abangoardiako Osasunaren PERTEren esparruan hainbat enpresa pribatuk eta erakunde publikok 10 milioi euro inguru jaso dituzte, eta horien artean 4,5 milioi nabarmendu behar dira medikuntza pertsonalizatua inplementatzeko Akribea eta Brem proiektuak finantzatzeko (CIC Biogunek, Mondragon Unibertsitateak edo Euskal Biobankuak parte hartzen dute). Eta bi milioi euro bideratu dira Euskal Herriko Unibertsitatera, PERTE Hizkuntza Ekonomia Berriaren baitan hizkuntzaren teknologiak bultzatzeko.
Hemendik aurrera, partida garrantzitsuenak banakatzen dira, Europako funtsetatik datozen laguntzak barne:
Dinamizazioa eta bultzada ekonomikoa
Euskadik 33,9 milioi euro jaso ditu Turismo Jasangarritasunerako Planak Helburuan 2022 programaren aparteko deialdiari dagozkionak; 11,4 milioi euro “Autonomia Erkidegoen eraldaketa digitala eta modernizazioa eta 2.276 enpresa txiki eta ertain izan dira Kit Digital programaren laguntzen onuradunak.
2022-2026 bosturtekorako Euskadiko kupoa kalkulatzeko metodologiari buruzko akordioa lortu da Ekonomia Itunaren Batzorde Mistoan. 2022rako behin-behineko kupo likidoa ere 1.467,0 milioi eurotan finkatu dute
Gizarte-kohesioa
Gizarte-kohesioaren atalean, 47.402 euskal herritarrek jaso dute Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrera: 31.412 heldu eta 15.990 adingabe. Eta 516.302 pentsiodunek jaso dute 2022an pentsioak KPIaren arabera errebalorizatzearen onura. Gainera, 50.287 pertsonak jaso dute gizarte-bonu termikoa, 21,2 milioi euroko aurrekontuarekin 2022rako.
Bestalde, 22.766 pertsonak amatasun-osagarria eta/edo osagarria erabili dute pentsioetan genero-arrakala murrizteko. Ia 117.000 langile publikok % 2ko ordainsari-igoera izan dute, eta horri % 1,5 gehitu zaio, inflazioak eragindako erosketa-boterearen ondorioak arintzeko.
39,7 milioi euro eman dira hiru ildotako zaintza politiken proiektuak finantzatzeko: iraupen luzeko zaintzak, gizarte zerbitzuak eta irisgarritasun unibertsala. Beste 135,2 milioi euro inoren laguntza behar duten pertsonak artatzeko adostu dituzte. Halaber, 20,4 milioi euro bideratu dira Lanbide Heziketa modernizatzeko plana sustatzera: 4,3 milioi lanpostu berriak sortzeko, 4,5 plaza elebidunetarako, 10,6 gaitasunak egiaztatzeko eta 0,7 ikasgelak teknologia aplikatuko gune bihurtzeko.
Lurralde-kohesioa
Lurralde-kohesioari dagokionez, trenbide-abiadura handiaren arloan, Gobernuak hainbat trenbide-inbertsio garatzen jarraitzen du; horien artean, 27,5 milioi euro nabarmentzen dira, trenbideko eta elektrifikazioko obren kontraturako, Jundizko terminal intermodala eta logistikoa eraldatzeko. Beste 26,7 Burgos eta Gasteiz arteko abiadura handiko linea berria eraikitzeko eta oinarrizko proiekturako joan dira. Bestalde, Irungo abiadura handiko tren geltoki berriaren lanak esleitu dituzte 65 milioi euroren truke.
Añarbeko Behe Kanaleko eroanbide alternatiboa eraikitzeko lanak ere lizitatu dira, 36,3 milioi euroko inbertsioarekin, eta Galindoko araztegia hobetzeko lanak 32,3 milioigatik esleitu dira.
Eta Euskal Herriko energia komunitateen 14 proiektuk 5,27 milioi euro jaso dituzte
Trantsizio ekologikoa eta berrikuntzarako laguntza
Trantsizio ekologikoan, autonomia-erkidegoak, besteak beste, 37,2 milioi euro jaso ditu autokontsumorako eta energia-iturri berriztagarriekin biltegiratzeko programetarako. Eta berrikuntzari laguntzeko, Garapen Teknologiko Industrialerako Zentroaren (CDTI) beste 89 proiektu finantzatzeko. Ikerketarako Estatu Agentziaren 98,5 milioi euro ezagutza zientifikoa sortzera eta kalitatezko ikerketara bideratu dira.
37,9 milioi euroko diru-laguntzei esker, CO2-aren emisioak konpentsatu ahal izango dira, eta 42,1 milioi metropoli-inguruetan emisio gutxiko guneak sortzeko edo haien funtzionamendurako izango dira. Eta bederatzi milioi bideratu dira uholde arriskura egokitzeko eta uraren zikloa digitalizatzeko.
Landa-garapenerako eta nekazaritzako elikagaien garapenerako programetarako, Euskadik 28,9 milioi euro jaso ditu.
Kultura eta kirola sustatzea
Kulturari dagokionez, 13.943 eskaera jaso dira Gazte Kultur Bonurako, hau da, onuradun bakoitzeko 400 euroko esleipena. Euskadiko onuradun izan daitezkeen gazteen % 64,7k eskatu dute.
Bitartean, milioi bat euro aurtengo bigarren seihilekoan ebatzi dira erakustaretoetarako, industria editorialerako eta 50.000 biztanletik beherako udalerrietan irakurzaletasuna sustatzeko.
Beste 4,1 milioi euro honako partida hauetan zehaztu dira: kultur azeleragailuetarako partidak; kultur eskaintza handitzea hiriguneetatik kanpoko eremuetan; kultur ondarea zaharberritzea; arte eszenikoen azpiegiturak modernizatzea eta ondarearen inbentarioa digitalizatzea.