Espainiako Gobernuak Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planean aurreikusitako inbertsioak hedatzen jarraitzen du Nafarroan. Orain arte, Estatuko Administrazio Orokorrak 443 milioi euroko balioa duten 5.100 proiektu baino gehiago jarri ditu martxan Foru Erkidegoan. Horiei gehitu behar zaizkie Nafarroako Gobernuak kudeatzen dituen funtsak, sektoreko batzarretan egindako transferentzien, hitzarmenen, diru-laguntzen eta bi exekutiboen artean adostutako kontzesio zuzenen bidez; guztira, 543 milioi. Hala, Nafarroak Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planetik 986 milioi ditu esleituta, eta REACT-EU mekanismotik datozen beste 148 milioi.
Hala azaldu du Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariak, eta exekutibo zentralak iaz Foru Erkidegoan izan zuen kudeaketa sozioekonomikoaren balantzea egin du. Alicia Echeverriak defendatu duenez, Espainiako Gobernuaren politikak herritar guztiei mesede egiten ari zaizkie eta “Nafarroak modernitatean, jasangarritasunean, berdintasunean, kohesioan, eskubideetan aurrera egitea eragiten ari dira”. “Gure konpromisoa da urratsak ematen jarraitzea herri justuago, kohesionatuago eta guztiontzako aukera gehiago eta hobeak dituen baterantz”, gaineratu du Gobernuaren ordezkariak.
Echeverria ziur agertu da legealdi berrian aurrera jarraituko dutela Nafarroarentzat interesgarriak diren gaietan, besteak beste, Estatuak finantzatzen dituen azpiegituretan edo Foru Gobernuak eskatutako eskumenen transferentzian. “Denbora emankorra eta probetxugarria izango da gure lurrarentzat”, adierazi du.
Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren zifrak
Ekonomiaren elementu dinamizatzaile gisa, Gobernuaren ordezkariak Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Planaren eragin modernizatzailea aipatu du, “ia egunero ikusten ari garen zerbait baita”, adierazi du.
Alicia Echeverriaren esanetan, Nafarroak 1.134 milioi euro ditu esleituta 2021. urtetik 2023ko abendura arte. Estatuko Administrazio Orokorrak gauzatzen dituen proiektuei dagokienez, honako inbertsio hauek nabarmendu ditu: 48 milioi euro azpiegiturak sendotzeko; 13 milioi euro lurraldean banda zabala hedatzeko; eta 19 milioi euro udalerri txikien hiri-garapen jasangarrirako.
Horrez gain, Nafarroak ekonomia suspertzeko eta eraldatzeko hiru proiektu estrategikotan (PERTE) duen zeregin garrantzitsua azpimarratu du: Nekazaritzako Elikagaien PERTE, Energia Berriztagarriak, Hidrogeno Berriztagarria eta Biltegiratzea (ERHA), eta Ibilgailu Elektriko eta Konektatua (VEC).
Nafarroak zuzenean kudeatzen dituen funts batzuk ere aipatu ditu, hala nola, helmugako jasangarritasun turistikorako planak (74 milioi euro), autokontsumorako eta energia biltegiratzeko laguntzak (45,5 milioi), emisio gutxiko eremuen inplementazioa (33 milioi) edo alokairu sozialeko etxebizitzen eraikuntza (13,8 milioi).
Gizarte-politiken eragina
Gobernuko ordezkariak exekutibo zentralak garatutako neurri sozial eta ekonomiko batzuek Nafarroan izan duten eragina xehatu du. Kalteberatasun egoeran dauden pertsonen gizarteratzea eta laneratzea bultzatzeko Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrerari dagokionez, adierazi du Nafarroan 22.566 onuradun daudela, horietatik 12.290 helduak direla eta gainontzekoak, 10.276, adingabeak.
Enpleguaren egoerari eta lan-erreformaren eraginari dagokionez, Echeverriak azpimarratu du kontratu mugagabeen kopurua ehuneko 159 hazi dela 2019tik 2024ra bitartean, iaz 25.602 izatetik 66.442 izatera igaro baitzen. Aldi berean, Gizarte Segurantzako afiliazioak gora egin du, 23.107 pertsonatan, 2018ko abenduaren aldean. Afiliatu kopurua 305.749 pertsonara iristen zen Nafarroan joan den hilabetean.
Pentsioei dagokienez, Gobernuaren ordezkariak esan du batez besteko pentsioa 342 euro igo dela Foru Erkidegoan 2018tik, 1.256 eurotik 1.598 eurora igaro baita. Pentsioen errebalorizazioak mesede egin die Nafarroan kotizaziopeko pentsioa jasotzen duten 143.570 pertsonei, eta horietako gehienak -99.001- erretiro-pentsioei dagozkie.
Hezkuntza, Lanbide Heziketa eta Kirol Ministerioaren beken eragina ere nabarmendu du Echeverriak. 2022/23 ikasturtean 10,4 milioi eurora iritsi ziren, eta 5.807 pertsona izan ziren guztira, unibertsitate-bekak (2.050) eta unibertsitatekoak ez direnak (3.757) kontuan hartuta.
Krisiaren aurkako paketearen neurriei dagokienez, urtarrilaren 1era arte RENFEk distantzia ertaineko 4.446 abonu igorri dituela Nafarroan adierazi du. Gainera, bonu sozial elektrikoak 21.093 pertsonari egiten die mesede Foru Erkidegoan.
Azkenik, Gazte Kultur Bonoari buruz mintzatu da Gobernuko ordezkaria: iaz 5.103 eskaera lortu zituen 2023an adin nagusitasunera iristen zirenen artean. Onuradun potentzialen ehuneko 73,63 da hori.
Aurrerapausoak autogobernuan
Azkenik, Alicia Echeverriak autogobernuaren arloan emandako aurrerapausoak nabarmendu ditu, eta gogorarazi du iaz sinatu zela Trafikoaren eta Bide Segurtasunaren arloko eskumenen transferentzia. Gainera, bekak eta I+G+B eskualdatzeari ekiteko urratsak ematen ari direla adierazi du, baita AP-68aren Nafarroako zatiaren titulartasunari heltzeko ere, Nafarroako Gobernuak eskatu bezala.