José Luis Arasti Espainiako Gobernuak Nafarroan duen ordezkariak “Betetzen” txostenaren bosgarren edizioa aurkeztu du gaur. Exekutibo zentralak Foru Erkidegoan 2022. urteari dagokion kontuak emateko txostena da. Txosten horren helburua da herritarrei beharrezko informazio gardena ematea legegintzaldian hartutako konpromisoak betetzeari buruz.
Arastik adierazi du 2022a urte “bizia, konplexua” izan dela, eta Espainiako Gobernuak “familiak eta enpresak babesteko beharrezkoak diren baliabide guztiak bideratzeko” borondatearekin egin diola aurre, “gure herriko gehiengo sozialari”. Helburua Ukrainako gatazka belikoaren ondorioek markatutako testuinguruan “aurrera egitea eta babestea” dela gaineratu du.
“Espainiako Gobernua ematen ari den erantzuna eta Alderdi Popularrak duela hamarkada bateko finantza-krisiari eman ziona oso desberdinak dira: klase ertainari eta langileei laguntzen diegu, eta gure ekoizpen-sarea gerraren ondorio kaltegarrietatik babestuz egiten dugu hori”, adierazi du Gobernuaren Nafarroako ordezkariak.
Arastik ziurtatu du, gainera, Suspertze, Transformazio eta Erresilientzia Plana dagoeneko eragin “nabarmena” izaten ari dela Nafarroan, “gure ehun produktiboa modernizatzea eta trantsizio ekologikoan, gizarte eta lurralde kohesioan eta berdintasunean aurrera egitea ahalbidetzen ari diren politika eta deialdiekin”.
“Konpromisoak betetzen”
Abian jarritako dinamizazio eta bultzada ekonomikorako neurriak aipatzen ditu txostenak. Horien artean, nabarmentzekoak dira Helmugako Turismo Jasangarritasuneko Planen esparruko 27,3 milioi euroak, administrazio publikoak digitalizatu eta modernizatzera bideratutako 4,6 milioiak, eta Kit Digital programa, bere hiru deialdietan Nafarroako 835 ETEtara iristen dena.
Gizarte-kohesioari dagokionez, Bizitzeko Gutxieneko Diru-sarrerak 18.809 pertsona hartzen ditu Foru Erkidegoan, eta gizarteratzeko ibilbideei lotuta dago, hiru proiektu pilotu abiarazita. Horrez gain, 29,9 milioi enplegu politika aktiboetarako bideratu dira; 5,9 milioi Haur Hezkuntzako lehen zikloan eskolatzea bultzatzeko; edo 15,2 milioi langile eta langabeak prestatzeko, eta hamaika sektore estrategikotan kualifikazioa eta birkualifikazioa lortzeko.
Genero indarkeriaren aurkako borrokarako, Nafarroak 1,6 milioi jaso ditu, horietatik 700.000 euro tokiko erakundeetara transferitu dira eta gainerakoa “Espainiak babesten zaitu” planari dagokio, sexu indarkeriaren biktimei 24 orduko arreta integraleko zentro bat sortzeko.
Etxebizitzari dagokionez, 6,9 milioi euro Iruñean, Tuteran, Arangurenen eta Lizarran alokairu eskuragarriko etxebizitza sozialak eraikitzeko erabiliko dira, eta 23,8 milioi euro, berriz, bizitegi-inguruneak eta eraikin publikoak birgaitzeko.
Lurralde kohesioari eta azpiegituren garapenari dagokionez, Arastik adierazi du 12,1 milioi euro bideratu direla UNICO programaren barruan, banda zabala Nafarroako udalerri guztietara hedatzeko. Horrez gain, gogora ekarri du Prestazio Handiko Trenaren obretan 60 milioi eurotik gorako inbertsioa egin dela historikoki, eta beste 15 milioi euroko partida bideratu dela N-121-A errepidea 2+1 trenbide bihurtzeko.
Trantsizio ekologikoari, ingurumenaren babesari eta berrikuntzari lotutako ekimenak ere nabarmendu ditu Gobernuaren ordezkariak. Arlo horretan laguntzak gauzatzeari dagokionez, Nafarroa erreferentziazko komunitatea izaten ari dela azpimarratu du. Izan ere, beste 12,2 milioi euro jaso ditu autokontsumo eta biltegiratze programetarako.
Enpresa turistikoetako eraginkortasun energetikoko eta ekonomia zirkularreko proiektuak finantzatzera ere bideratu dira baliabideak (3,7 milioi); erronka demografikoko udalerrietako energia garbiko proiektu berezietara (20,5 milioi); edo metropoli-inguruetan emisio gutxiko eremuak martxan jartzera (12,5 milioi).
Berrikuntzari dagokionez, nabarmentzekoak dira Osasun Sistema Nazionalaren INVEAT Planaren barruan goi-teknologiako ekipoak erosteko 7,1 milioi euroak.
Azkenik, kultura, kirola eta ondarearen babesaren kapituluan, Gazte Kultur Bonoaren 4.547 eskaera jaso dira. Gainera, 1,9 milioi euro bideratu dira kultur arloko jardueretarako, eta 1,7 milioi euro esleitu zaizkio Iruñeko Udalari industria sortzaile eta digitalen sektoreko enpresen topagune eta laborategi bat sortzeko, animazioari eta bideojokoei arreta berezia eskainita.
Ukrainako gerraren aurreko erantzuna
Ukrainako gerraren ondorioei aurre egiteko ondorengo planei dagokienez, Arastik adierazi du 6.745 lagunek jaso dutela Renferen bidaia anitzeko abonuen doakotasuna distantzia erdian. Eta, orain arte, 1,9 milioi euro eman zaizkio Foru Erkidegoari, bidaiarien garraio publiko kolektiboaren deskontua finantzatzeko.
Gainera, Espainiako Gobernuaren beka jaso duten 6.960 ikasle nafarrek 400 euroko laguntza gehigarria jaso dute, eta 2,6 milioi euro bideratu dira neurri horretara. Bestalde, 2,8 milioi euro behien, ardien eta haragitarako ahuntzen sektoreetara bideratu dira, eta beste 3,7 milioi euro, esnearen sektorera.
Gainera, beste 1,4 milioi euro esleitu zaizkio Nafarroari, Ukrainatik lekualdatuta iritsi diren pertsonei zuzendutako hainbat neurri finantzatzeko; besteak beste, aldi baterako babes-erregimenaren onuradunei zuzeneko laguntza ekonomikoa ematea.
Europako funtsak
Gobernuaren ordezkariak gogorarazi duenez, 2022ko azaroaren 30ean Nafarroara 519 milioi euro bideratu dira Suspertze eta Erresilientzia Mekanismotik. Horietatik 395 Foru Gobernuari esleitu zaizkio bere eskumeneko esparruetarako, hala nola etxebizitza, mugikortasun iraunkorra, berriztagarrien sustapena, hezkuntza, eraikin publikoen berrikuntza, edo inklusioa eta zerbitzu sozialak, eta gainerakoa, 124 milioi, Estatuak zuzenean exekutatzen ditu. Gainera, abenduaren 14an, beste 147,9 milioi esleitu dira REACT-EU funtsetatik.