- Hainbat fenomeno meteorologikok kaltetutako 28 eskualde daude babes zibileko larrialdietan larri kaltetutako eremu izendatuta (ZAEPC); batez ere, irailaren 2ko goizaldean hasi zen DANA
- Uholde-eurite horiek eta beste batzuek kalteak eragin dituzte Andaluzian, Aragoin, Gaztela eta Leonen, Gaztela-Mantxan, Katalunian, Valentziako Erkidegoan, Balear Uharteetan, Madrilgo Erkidegoan eta Murtziako Eskualdean
2023ko irailaren 25a. Ministroen Kontseiluak astelehen honetan erabaki du babes zibileko larrialdi batek (ZAEPC) larri kaltetutako eremu izendatzea 28 eskualde; hain zuzen ere, irailean Andaluzian, Aragoin, Gaztela eta Leonen, Gaztela-Mantxan, Katalunian, Valentziako Erkidegoan, Balear Uharteetan, Madrilgo Erkidegoan eta Murtziako Eskualdean izandako fenomeno meteorologiko txarrek eta baso-suteek kaltetutakoak.
Larrialdi horien artean, maila altuetako depresio isolatua (DANA) nabarmentzen da. Prezipitazio iraunkorrak, orokorrak eta indar handiko puntu batzuetan eragin zituen irailaren 2ko goizaldetik. Zortzi pertsona hil ziren, eta gorabehera ugari izan ziren kaltetutako autonomia-erkidegoetako ia probintzia guztietan.
Uholde-euriek uholdeak eragin zituzten kale, etxabe, garaje eta errepideetan, lur-jausiak, elektrizitate-mozketa puntualak eta trenen zirkulazio-arazoak, bai eta hainbat kalte ere azpiegituretan eta ondasun publiko eta pribatuetan, laborantza eta nekazaritza eta abeltzaintzako ustiategietan, industrialdeetan eta bestelako ekoizpen-instalazioetan.
Ministroen Kontseiluaren erabakiak bidea zabaltzen du larrialdi hauek kaltetutakoek aurreikusitako laguntzak eskatu ahal izateko kalte pertsonalak arintzeko; kalte materialak etxebizitzetan, tresnetan eta industria, merkataritza eta bestelako zerbitzuetako establezimenduetan; baita euriteek kaltetutako lurraldeetako tokiko korporazioei dagozkienak ere.
Laguntza horiek lurralde arteko elkartasunaren printzipioaren laguntzaz ematen dira, eta modu subsidiarioan, autonomia-erkidegoek beren eskumenak baliatuz egin behar dituzten jarduerak osatzeko.
ZUZENEKO LAGUNTZAK
Akordio honetan aurreikusitako berreskuratze-neurriak, martxoaren 18ko 307/2005 Errege Dekretuan aurreikusitakoak eta Barne Ministerioak gauzatu beharrekoak, honako hauek dira:
- Heriotzagatik edo ezintasun absolutu eta iraunkorragatik emandako laguntzak: 18.000 euro.
- Premiazko tresnak suntsitu edo kaltetu izanagatiko laguntzak: kostua, 2.580 euroko mugarekin.
- Ohiko etxebizitza erabat suntsitzeagatiko laguntzak: kalteen kostua, gehienez ere 15.120 euro.
- Ohiko etxebizitzaren egiturari eragindako kalteengatiko laguntzak: kalteen %50, gehienez 10.320 euro.
- Ohiko etxebizitzan izandako bestelako kalteengatiko laguntzak: kalteen %50, gehienez ere 5.160 euro.
- Jabekideen erkidego bateko elementu komunei eragindako kalteengatiko laguntzak: kalteen % 50, gehienez ere 9.224 euro.
- Prestazio pertsonalak eta ondasunen prestazioak egin dituzten pertsona fisiko edo juridikoentzako laguntzak: gastuen zenbateko osoa.
- Industria-, merkataritza- eta zerbitzu-establezimenduen titularrentzako laguntzak, nekazaritza-, itsas eta arrantza- eta turismo-establezimenduak barne: 9.224 eurora arte.
- Toki-korporazioentzako laguntzak, atzeratu ezin diren ekintzen ondoriozko gastuengatik: % 50 eta % 100 artean, kasuen arabera.
- Halaber, Trafiko Buruzagitza Nagusia erakunde autonomoaren tasetatik salbuesteko aukera ere aurreikusten du akordioak, zirkulazio- edo gidabaimenen bikoizketetarako, baita ezbeharra izan duten ibilgailuen bajetarako ere.
BESTE NEURRI BATZUK
- Zerga-onurak: Ogasuneko eta Funtzio Publikoko Ministerioak zehaztuko du laguntza horiek jasotzen dituztenei zer salbuespen dagokien ondasun higiezinen gaineko zergaren kuotan eta zer murrizketa dagokien jarduera ekonomikoen gaineko zergaren kuotan; ohikoa denez, pertsona fisikoen errentaren gaineko zergatik salbuetsita egongo dira kalte pertsonaletarako laguntzak.
- Lan-arloko eta Gizarte Segurantzako neurriak: Lan eta Gizarte Ekonomiako eta Inklusio, Gizarte Segurantza eta Migrazio ministerioek lan-arloko eta Gizarte Segurantzako neurriak garatu ahal izango dituzte, hala nola Gizarte Segurantzako kuoten hobariak eta salbuespenak.
- Toki-korporazioentzako laguntzak: Lurralde Politikako Ministerioak % 50erainoko laguntzak emango dizkie toki-erakundeek udal-azpiegiturak, -instalazioak eta -ekipamenduak konpontzeko gauzatzen dituzten proiektuei.
- Azpiegitura publikoetako eta jabari publikoko kalteak: gainerako ministerioek, beren eskumenen esparruan, jarduketa bereziko eremu deklaratu ahal izango dute, baita obren larrialdia ere, titulartasun publikoko azpiegituretan edo jabari publikoan eragindako kalteak konpontzeko.
- Garrantzitsua da adieraztea nekazaritza-ustiategietako kalteengatiko laguntzak ez daudela hitzarmen honetan jasota, ziurtapen-sistema propio batek estaltzen baititu, hala nola Nekazaritzako Aseguruen Sistema Konbinatuak. Sistema hori pixkanaka handitzen joan da, azpiegiturak ere estaltzeko, eta aukera ematen du nekazaritza-sektoreak halako hondamendi naturalen aurrean dituen beharrei erantzuteko. Hitzarmenak aurreikusten duena da PFEZ moduluen murrizketa horrelako kalteak jasaten dituztenentzat.