- Ministroen Kontseiluak baimena ematen du, Gizarte Eskubideetako, Kontsumoko eta 2030 Agendako Ministerioak proposatuta, autonomia-erkidegoei eta hiri autonomoei 783,2 milioi euro banatzeko, Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Sisteman (SAAD) adostutako maila finantzatzeko.
- Inbertsioaren guztizko zifra 2023koaren berdina da: aurrekontuak luzatu ziren, eta orduan inoizko handiena izan zen, 2022an baino 300 milioi gehiago inbertitu baitziren.
Espainiako Gobernuak Madrilgo Erkidegoari 102.629.444 euro banatzeko baimena eman dio astearte honetan Ministroen Kontseiluan, Gizarte Eskubideetako, Kontsumoko eta 2030 Agendako Ministerioak proposatuta, Mendekotasun Sistemaren zaintza ereduaren aldaketan sakontzeko. Guztira, Gobernuak 783 milioi euro autonomia-erkidego eta hiri autonomo guztien artean banatzea baimentzen du, “adostutako maila” gisa ezagutzen den finantzaketa-mekanismoaren bidez. Mekanismo horrek aukera ematen dio Estatuko Administrazio Orokorrari autonomia-erkidegoen artean kredituak banatzeko, Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Sistema (SAAD) finantzatzeko irizpide objektibo batzuen arabera, hala nola mendekoak izan daitezkeen herritarrak, artatutako pertsonak, enpleguaren kalitatea hobetzea, itxarote-zerrendak murriztea eta autonomia-erkidegoaren gastu-maila murriztea.
Autonomia-erkidego eta hiri autonomo bakoitzari bideratutako zenbateko ekonomikoa Estatuko Administrazio Orokorrak eta autonomia-gobernu bakoitzak sinatutako hitzarmenen bidez formalizatuko da. Horietan, besteak beste, Ministro Kontseiluak onartu berri duen Desinstituzionalizaziorako Estatu Estrategiaren hedapenari lotutako helburuak eta lehentasunak markatuko dira.
Estrategia horren helburua da pertsonarengan arreta gehiago jartzen duen eredu bat bermatzea, ikuspegi komunitariotik eta hurbiltasunetik, mendekotasun-egoeran dauden pertsonek bizi-proiektu duinak, hautatuak eta gainerako herritarrekin partekatuak izan ditzaten laguntzeko, eta etxeko zainketei, telelaguntzari eta eguneko zentroei lehentasuna emateko.
783 milioi euroko zifra Estatuko Aurrekontu Orokorrak luzatu ostean 2023an banatu zen zifra errekorraren parekoa da. Ildo horretan, azpimarratu behar da “adostutako maila” bezala ezagutzen den finantzazio-bide hori bertan behera geratu zela 2012ko ekitaldian, Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Sisteman izandako murrizketen ondorioz. Hala ere, bide hori 2021ean berreskuratu zuen koalizio-gobernuak, eta 2023an 783 milioiko zifra errekorra lortu zuen, eta orain 2024 honetan errepikatzen da.
Zuzkidura hori Estatuko Administrazio Orokorra eta Gizarte Eskubideetako, Kontsumoko eta 2030 Agendako Ministerioa mendekotasun-sistemaren finantzaketa hobetzeko egiten ari diren ahaleginari gehitzen zaio. Ahalegin horren ondorioz, autonomia-erkidego bakoitzak mendekotasunaren arreta-sistemak finantzatzeko jasotako dirua nabarmen handitu da azken urteotan.
Hori guztia Estatuko Administrazio Orokorrak hartutako konpromiso irmoaren barruan sartzen da, Sistemaren finantzaketa indartzeko eta koalizio-gobernua osatzen duten alderdiek sinatutako helburua lortzeko, alegia, Estatuko Administrazio Orokorretik Mendekotasuneko inbertsioaren % 50 finantzatzea, eta, aldi berean, Gobernu zentralaren finantzaketa handitzeak autonomia-gobernuaren desinbertsioa ez ekartzea.
Kreditu horien banaketa autonomia-erkidegoekin eztabaidatu ondoren iritsi da Ministroen Kontseilura. Haiekin aldebiko bilerak egin dira, eta Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Sistemaren Batzorde Delegatuan ere eztabaidatu zen, SAADen Aholku Batzordean, eta Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Gizarte Zerbitzuen Lurralde Kontseiluari berari ere eman zaio informazioa. Gainera, txostena egingo dute Adinekoen Estatuko Kontseiluak, Desgaitasunaren Kontseilu Nazionalak eta Gizarte Ekintzako Gobernuz Kanpoko Erakundeen Estatuko Kontseiluak.
Ministroen Kontseiluak baimena eman ondoren, kreditua banatzeko proposamena aurkeztuko zaio Gizarte Zerbitzuen eta Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Sistemaren Lurralde Kontseiluari, behin betiko onar dezan. Une horretatik aurrera sinatuko dira aipatutako hitzarmenak autonomia-erkidegoekin.
Azkenik, gogoratu behar da Euskal Autonomia Erkidegoak eta Nafarroako Foru Erkidegoak ez dutela mekanismo horretan parte hartzen, baizik eta beren araubide berezietan xedatutakoa aplikatzen dela, Estatuaren eta Euskadiko Erkidegoaren arteko Kontzertu Ekonomikoan eta Estatuaren eta Nafarroako Foru Erkidegoaren arteko Hitzarmen Ekonomikoan xedatzen den bezala.