Beatriz Arraiz Nalda Espainiako Gobernuak Errioxan duen ordezkariak Estatuak Errioxako Mendekotasun Sistemari ematen dion finantzaketari buruzko datu errealak zehaztu ditu gaur goizean. Nabarmendu duenez, “Espainiako Gobernuak Menpekotasunaren finantzaketa egokiaren aldeko apustua egin du eta horren erakusgarri da 2021etik aurrera estatuaren ekarpenaren ehunekoa progresiboki handituz joan dela”, “adostutako maila” bezala ezagutzen den finantzazio bideari berriz heldu zitzaionean.
Zehazki, Estatuak Errioxari egindako ekarpena %22,7koa izan zen 2021ean, %25,53koa 2022an eta %40,98koa 2023an –azken urte hori ezagutzen da, ez dagoelako Errioxako Gobernuak azkenean 2024an Mendekotasun Sistemara ekarri zuen behin betiko kopurua–. Imsersoren webgunean kontsulta daitezkeen Estatuko finantziazio zifra horiek oso urrun daude aste honetan bertan Maria Martin Osasun eta Gizarte Politiketako sailburuak baieztatzen zuen %15etik.
Adierazpen horietan bertan, Errioxako sailburuak iragarri zuen Estatuaren finantzaketa gehiago eskatuko zuela Mendetasunari arreta emateko zerbitzu eta prestazioetarako, gutxienez %50, PPren arabera legez Jaurlaritzak jarri behar duena.
Ordezkariak argitu duenez, legeak ez du inolaz ere behartzen Espainiako Gobernuak autonomia erkidego bakoitzean Mendekotasunaren finantzaketaren %50 jarri behar izatea. Izan ere, legeak dio Espainiako Gobernuak ezin diola autonomia erkidegoek baino ekarpen gehiago egin Mendekotasun Sistemari. Hala eta guztiz ere, “Estatuaren finantzazioaren %50 hori lortzea Espainiako Gobernuaren helburua da, eta, horretarako, beharrezkoa da Alderdi Popularrak, hainbat autonomia-erkidegotan –Errioxan, esaterako– gobernatzen duenak, Estatuko Aurrekontu Orokor berri batzuk negoziatzea onartzea”, gaineratu du.
Horrez gain, honako hau ere aipatu du: “Gobernu zentralak dependentzian egindako inbertsio osoaren %50 horretara iritsi ahal izateak ez du esan nahi gobernu autonomikoaren desinbertsioa, Gonzalo Capellánen Gobernuaren kasuan bezala; izan ere, 2024an %3,6 murriztu zuen Dependentziara bideratutako aurrekontua aurreko urtearekin alderatuta, eta horrek zifra hori Espainiako zifrarik okerrena bihurtzen du”.
Hori dela eta, esan du ez dela batere koherentea Estatuaren finantzaketa gehiago eskatzea eta, aldi berean, funts autonomiko gutxiago bideratzea, “ahalegin partekatua izan behar duelako”.
Era berean, %50era iristeko helburu politikoak, Mariano Rajoyren Gobernuak egin zituen murrizketak (5.400 milioi euro) Mendetasunari buelta emateko zailtasun gehigarria dakarrela azpimarratu du.
Estatuaren finantziazioa berreskuratzea
“Adostutako maila” bezala ezagutzen den finantziazio bidea bertan behera geratu zen 2012ko ekitaldian Mariano Rajoyk zuzentzen duen PPren Gobernuarekin, Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Sisteman aplikatu zituen murrizketen ondorioz.
Ildo horretan, gogorarazi du Espainiako Gobernuak 2021ean “adostutako maila” gisa ezagutzen dena berreskuratu zuela autonomia-erkidegoei Dependentzian finantzatzeko bideari berriz ekiteko, eta 2023an 783 milioiko zifra errekorrera iritsi zela –2024 honetan errepikatu zen berriro–. Hala, Errioxak 37,4 milioiko zifra errekorra jaso zuen 2023an.
Ordezkariak zehaztu duenez, 2024an kopuru hori 35,5 milioi eurora jaitsi zen, Gobernu autonomikoak ez zuelako Estatuko Administrazio Orokorrarekin sinatutako hitzarmena bete.
Azaldu duenez, “adostutako maila” gisa ezagutzen den finantzaketa-mekanismoak aukera ematen dio Estatuko Administrazio Orokorrari autonomia-erkidegoen artean kredituak banatzeko, Autonomiaren Aldeko eta Mendetasunari Arreta Eskaintzeko Sistema finantzatzeko irizpide objektibo batzuen arabera, hala nola mendekoak izan daitezkeen herritarrak, artatutako pertsonak, enpleguaren kalitatearen hobekuntza, itxarote-zerrenden murrizketa eta delako autonomia-erkidegoaren gastu-maila.
Era berean, erkidego bakoitzari zuzendutako zenbateko ekonomikoa Estatuko Administrazio Orokorrak eta gobernu autonomiko bakoitzak sinatutako hitzarmenen bidez formalizatzen da. Horietan, besteak beste, Desinstituzionalizaziorako Estatu Estrategiaren hedapenarekin lotutako helburuak eta lehentasunak ezartzen dira. Estrategia horren helburua da pertsonarengan zentratuago dagoen eredu bat bermatzea, ikuspegi komunitariotik eta hurbiltasunetik, mendekotasun-egoeran dauden pertsonek bizi-proiektu duinak, hautatuak eta gainerako herritarrekin partekatuak izan ditzaten laguntzeko, eta etxeko zainketei, telelaguntzari eta eguneko zentroei lehentasuna emateko.
Beraz, Estatuak autonomia-erkidegoei emango dien finantzaketa, erkidegoek ezarritako helburuak betetzearen araberakoa izango da.
“Zoritxarrez, Arraiz Naldak adierazi du Errioxako Gobernuak 2023an Mendekotasun arloan egindako kudeaketa ez eraginkorrak ekarri zuela 2024an kopuru txikiagoa esleitzea”.
Errioxara bideratutako funts errealak
Bestalde, Errioxak zazpi urteetan Estatuaren aldetik jaso duen diru kopurua 112 milioikoa zela zioen PPko sailburuaren esanak gezurtatu ditu ordezkariak.
Arraiz Naldak zehaztu duenez, funts horiek 138.655.694,15 euro batzen dituzte, autonomia erkidegoek urtero egiten duten Mendekotasun Sistemako gastua eta horretarako jasotzen duten Estatuko finantzaketa biltzen dituen IMSERSOren orrian bertan ikus daitekeenez.
“Egia da, bai, 2012tik 2017ra, Mariano Rajoy Espainiako Gobernuaren buru zela, funts horiek 61,3 milioi eurora igo zirela Errioxan, hau da, egungo Gobernu zentralarekin baino 77 milioi gutxiago”, salatu du.
Datuak perspektiban jartzeko, 2016a azken hamarkadan Errioxak Dependentziarako diru gutxien jaso zuen urtea izan zela esan du. Urte horretan, Mariano Rajoyren Gobernuak 9 milioi euro baino ez zituen bideratu gure autonomia erkidegoko Dependentziarako. Hartara, “Espainiako Gobernuak 2024an PPk 2016an bideratu zituenak baino 26 milioi euro gehiago transferitu zituen”, amaitu du.
*Honekin batera doakizue Errioxako Mendekotasun Egoerarako finantzaketaren bilakaeraren PDFa.