Errioxak finantzaketa-sistema autonomikotik 1.406 milioi euro jasoko ditu 2025ean, 2023ko ekitaldiko konturako entregen eta likidazioaren 1.360 milioi euroei dagozkienak.
Beatriz Arraiz Nalda Espainiako Gobernuak Errioxan duen ordezkariak gosari informatiboa eskaini du gaur goizean ikasturte politikoaren hasierari begira eta Espainiako Gobernuak eskualde horrekiko duen konpromisoa testuinguruan jartzeko asmoz.
Arraiz Naldak nabarmendu du Estatuak Errioxari emango dion finantziazio-kopuru historikoa konturako entregetan, hau da, 105 milioi euro gehiago, 2024an baino % 8,3 gehiago.
Ildo horretan, adierazi du finantzaketa autonomikoaren eredua dagoeneko definituta dagoela, baina, kasu honetan, nabarmen igo direla konturako ekarpenak. Konturako ekarpen horiek finantziazio autonomikoaren sistemaren funtsezko zati dira, eta horrekin berretsi egiten da Espainiako Gobernuak konpromisoa duela lurralde guztietarako behar beste baliabide izateko, “haien ardurapeko zerbitzu publikoak kalitate gorenarekin eman ahal izan ditzaten”.
Legegintzaldiak alderatuta, Pedro Sanchezek zuzentzen dituen gobernuen garaian, Errioxak 8.418 milioi euroko baliabideak izango ditu. Zifra horrek, ohiko finantzaketaz gain, Gobernu zentralak COVID-19aren ondorioei aurre egiteko mobilizatu zituen ezohiko funtsen banaketa ere barne hartzen du.
Horrek esan nahi du Autonomia Erkidegoaren finantziazioa Mariano Rajoyren agintaldian jasotakoa baino % 41,5 handiagoa izango dela, hau da, 2.470 milioi gehiago.
Kopuru garrantzitsu horri, ordezkariak zehaztu du sartu ez diren beste partida batzuk gehitu behar zaizkiola, hala nola Estatuak lurraldeetan egiten dituen zuzeneko inbertsioak (adibidez, Hegoaldeko Erronda eta A-12), konferentzia sektorialetan adostutako funtsen banaketa, Estatuko Administrazio Orokorrak eta gobernu autonomiko bakoitzak zuzenean sinatutako hitzarmena (adibidez, 17,8 milioi euro) Mendekotasun Sistemaren zainketa-ereduaren aldaketan sakontzeko, finantzaketa hobetuz, edo Europako funtsetatik datozen partidak.
Zentzu horretan, 2024ko uztailera arte Estatuak Errioxarekin dituen konpromisoei erreferentzia egiten dien urteko Betetzen lehen txostenean zehazten den moduan, 327,5 milioi euro autonomia erkidegoari esleitu zaizkiola nabarmendu du, Berreskuratze Planaren inbertsioak hedatzeko bere eskumen eremuetan: etxebizitza, mugikortasun iraunkorra, berriztagarrien sustapena, hezkuntza eta lanbide heziketa, inklusioa eta gizarte zerbitzuak, besteak beste.
Planeko beste 179 milioi euro Estatuko Administrazio Orokorrak konpondu ditu Errioxan, hala nola Kit Digital programako 12,8 milioi euroak, 2.739 onuradun izan dituena. Gainera, 64,6 milioi euro REACT-EU funtsetan esleitu dira, COVID-19ak eragindako pandemiaren inpaktuaren ondoren Ongizate Estatua indartzeko eta ekonomia suspertzeko, batez ere hezkuntzan, osasungintzan eta gizarte-zerbitzuetan.
Erantzukizun fiskala
Bestalde, Arraiz Naldak esan du Errioxako Gobernuak ez duela bat egiten datorren urterako eskualdeetako aurrekontuetan helburu utziezin gisa zergak murrizten jarraitzea eta zerbitzu publikoen kalitatea hobetzea ezartzean.
Ordezkariak, bere aldetik, erantzukidetasun fiskalaren garrantzia nabarmendu du, kontraesana baita: “Eskualdeko Gobernuak Estatuari finantzaketa gehiago eskatzea, baina, aldi berean, zergetan beherapenak aplikatzea, eta horiei agian Eskualdearen Eztabaidan iragarriko dituzten beste batzuk gehitzea. Hori guztia, aurretik aurreratu zuten moduan, gure erkidegoa zerga gutxien ordainduko duen erkidegoa bihurtzen saiatzeko”, adierazi du.
Zerbitzu publikoekin, zehazki osasunarekin, hartutako konpromisoaren adibide gisa, Espainiako Gobernuak eta Errioxakoak hartutako erabakiak alderatu ditu Arraiz Naldak. Hala, Osasunaren INVEAT Planaren bidez, Errioxak 8,7 milioi euro jaso ditu Gobernu zentraletik gure ospitaleetan goi-teknologiako ekipoetarako, eta beste 8,1 milioi euro Osasun Sistema Nazionaleko Lurraldearteko Kontseiluan onartutako akordioetatik, 2023ko abendutik, hainbat planetarako, hala nola Arreta Digital Pertsonalizatuko Planerako, gaixotasun arraroak dituzten pazienteentzako osasun-arreta hobetzeko eta ELArako, Osasun Mentaleko Planerako edo Hortz-osasuneko Planerako.
Beste adibide bat litzateke, halaber, Calahorrako osasun-zentroa handitzeko Estatuak finantzatu dituen 4,5 milioi euroak; aurreko Errioxako Gobernuak egindako eskaera baten ondoren lortu dira, lehen mailako arreta hobetzeko inbertsio-lerro baten bidez.
Aldiz, PPren Errioxako Gobernuak osasun zerbitzuak pribatizatzeko eredua aukeratzea erabaki duela kritikatu du delegatuak; zehazki, 26,2 milioi euroren truke lizitatu du 2028ra arteko sei espezialitatetako ebakuntza kirurgikoen pribatizazioa.
“Pedro Sanchezen Espainiako Gobernuak gure osasun ereduaz egiten duen inbertsio publikoaren aurrean PPren zerbitzuen pribatizazioarekin topo egiten dugu”, gaineratu du.
Azpiegiturak
Errioxako azpiegiturei dagokienez, azken urteetan izaten ari den bultzada irmoa zehaztu du. Besteak beste, Rincon de Sotoko saihesbide berriko lanak egiteko esleitutako 58,7 milioi euroak eta Castejon eta Logroño arteko abiadura handiko trenbide tartearen informazio azterlana behin betiko onartzea aipatu ditu delegatuak, baita jendaurreko informazioko eta entzunaldiko espedientea ere, zeinak bidaia denborak nabarmen laburtzea ekarriko duen.
Era berean, gogora ekarri du 1,7 milioi euro esleitu direla N-232 errepideko 12,7 km 2+1 errepide gisa egokitzeko proiektua idazteko, El Villar de Arnedoko saihesbidearen amaieratik Arrúbalera arteko zatian, eta obrak egiteko kalkulatu den aurrekontua 40 milioi eurokoa dela.
Gainera, Hegoaldeko Ingurabidea eta A-12, Errioxako zatian, garaiz doaz aurrera. Zehazki, Hegoaldeko Ingurabideko obren gauzatze osoa % 64,8koa da, indarrean dagoen aurrekontuko 133 milioi euroetatik 86,2 milioi euro, eta A-12an, Santo Domingo de la Calzada eta Villamayor del Río artean, % 64,9koa da, aurrekontu osoko 84,2 milioi euroetatik 54,6 milioi eurora.
Konpromiso gehiago Errioxarekin
Nekazaritza eta abeltzaintzari dagokionez, “Espainiako Gobernuak konpromiso irmoa hartu du Errioxako lehen sektorearekin, ekintzekin, eta ez hitzekin bakarrik”.
Hala, gogora ekarri du 3.604 hektarearako 14 milioi euro baino gehiago bideratuko direla estatuko funtsetatik uzta berdeko laguntzak finantzatzeko aurtengo deialdian; eskualdeko Exekutiboak, berriz, 4 milioi euro jarriko ditu helburu horretarako.
Gainera, aparteko laguntzak bideratu dira bai lehorteagatik –1.367 titular izan dira onuradun, 1,7 milioi eurorekin–, bai Ukrainako gerraren ondorioak arintzeko –beste 8,7 milioi euro–, eta 5.947 abeltzain eta nekazari errioxar izan dira hartzaile.
Landa munduari lotuta ere, eta “gurasoen kontziliazioaren aldeko eragin positibo handiarekin”, delegatuak Espainiako Gobernuak Berdintasun Ministerioaren bitartez finantzatutako Erantzukideak programa balioan jarri du, zeinaren helburua baita zaintza Espainian eskubide gisa bermatzeko bideari ekitea, emakumeen eta gizonen arteko berdintasunaren ikuspegitik.
Zehazki, Espainiako Gobernuak plan hori Errioxan garatzeko duen finantzaketa zuzen eta esklusiboa 3,1 milioi eurokoa da 2024an.
“Espainiako Gobernuak bai egiten du apustu eta jarraituko du berdintasun politiken alde, beste batzuek politika horiek garatzen dituen Kontseilaritza ezabatzen duten bitartean, gure autonomia erkidegoan gertatu den bezala”, salatu du.
Herritarren segurtasuna
Gosari informatiboa amaitu baino lehen, ordezkariak Polizia Nazionaleko eta Guardia Zibileko plantillak indartzeaz hitz egin du: Errioxan ia 300 polizia nazional daude, 298 hain zuzen ere, eta 894 guardia zibil, Errioxan inoiz lortu ez den agente kopurua.