Ukrainako eta Ekialde Hurbileko gatazkek eragindako ondorio ekonomiko eta sozialei aurre egiteko zenbait neurri luzatu eta arlo fiskal, energetiko eta sozialean premiazko neurriak hartzen dituen Errege Lege Dekretua onartu zuten atzo Diputatuen Kongresuan.
Beatriz Arraiz Nalda Espainiako Gobernuak Errioxan duen ordezkariak azaldu duenez, errege lege-dekretu horren barruan zerbitzu publikoak indartzeko neurri-sorta bat jaso da, eta konturako ekarpenak eguneratuz gauzatzen da; hau da, finantzaketa-sistema autonomikoaren eta tokikoaren baliabideak eguneratuz.
Horren harira, Arraiz Naldak nabarmendu duenez, “autonomia erkidegoek eta udalek finantziazio errekorra jasoko dute aurten Estatuaren aldetik”.
Zehazki, 2024an, autonomia-erkidegoek 134.658 milioi euro jasoko dituzte konturako ekarpen gisa; gure herrialdeak inoiz izan duen zifrarik handiena da hori, eta % 8,3ko igoera dakar 2023ko bolumenarekiko.
Azaldu duenez, “kopuru horrek berretsi egiten du Espainiako Gobernuak lurralde guztietarako baliabideak izateko konpromisoa duela, haien ardurapeko zerbitzu publikoak kalitaterik handienarekin eman ahal izateko”.
Errioxako autonomia-erkidegoari dagokionez, ordezkariak zehaztu du 2024ko ekitaldian 1.256 milioi euro jasoko dituela konturako ekarpen gisa. Herrialde osoarekin gertatzen den bezala, zifra hori errekorra da, % 7,8 hazi baita 2023an kontzeptu beragatik jaso zituen 1.165 milioi euroen aldean.
Baina, horrez gain, aurten 2022ko finantziazio sistemaren likidazioa egiten ari direla azaldu du. Hala, aurreikuspenen arabera, Errioxak, kontzeptu horrengatik, 196 milioi euro jasoko ditu.
Bi zenbateko horien arabera, Errioxako erkidegoak 1.452 milioi euro izango ditu guztira, eta zenbateko horiek autonomia-erkidegoak finantzatzeko sistematik etorriko dira.
Pedro Sanchez presidenteak sei urtez gobernatu duela kontuan hartuta, Errioxak 7.012 milioi euroko baliabideak izango ditu. Zifra horrek, ohiko finantzaketaz gain, Exekutiboak COVID-19aren ondorioei aurre egiteko mobilizatu zituen aparteko funtsen banaketa ere barne hartzen du.
Ordezkariak zehaztu duenez, zenbateko horrek zera esan nahi du: “azken sei urteetan, gure autonomia-erkidegoak Mariano Rajoyren agintaldian jasotakoa baino % 40,2 finantzaketa handiagoa izango du, hau da, 2.010 milioi gehiago”.
Beraz, gaineratu duenez, “baieztatu daiteke Errioxak Exekutiboarekin duen finantzaketa hobetu duela eta ez dagoela aurrekaririk Gobernu zentral batek gure autonomia erkidegoari hainbeste laguntza eman dionik”.
Era berean, 2025era begira, Arraiz Naldak aurreratu du Espainiako Gobernuak autonomia erkidegoak babesten jarraituko duela eta berriz ere konturako ekarpenak igoko dituela, horretarako bideratzen diren baliabide handiagoak beste behin gaindituz. “Horrela jarraitzen du lurraldeei behar besteko finantzaketa emateko politikak, herritarrei zerbitzu publiko onenak emateko”, berretsi du.
Toki-erakundeak
Tokiko erakundeen kasuan, aurten ere jasoko dituzte beren historiako konturako ekarpen handienak, zehazki 88,6 milioi euro, gehi 2022ko likidazioa, 18,1 milioi euro.
Errioxako udalerrien kasuan, Logroñorako aurreikusitako zenbatekoak 50,1 milioikoak dira konturako entrega kontzeptuagatik, gehi 2022ko likidazioko 9,7 milioikoak. Errioxako gainerako toki erakundeek 46,9 milioi euro jasoko dituzte bi kontzeptuengatik. Datu horiek kontuan hartuta, Errioxako toki-entitate guztien aldakuntza, 2023koarekin alderatuta, % 23,2koa da.
Horrekin guztiarekin, “bai autonomia-erkidegoek eta bai toki-erakundeek gure demokrazian zehar izan dugun finantzaketarik handiena jasoko dute”, errepikatu du.
Jarrera Kongresuan
Errioxako ordezkariak azpimarratu duenez, “Espainiako Gobernuak autonomiei eta toki-erakundeei ematen dizkien konturako ekarpenak eta finantza-laguntzak eguneratu izanak argi erakusten du Espainiak nolakoa izan behar duen eta erkidegoen eta udalen zeregina funtsezkoa dela”.
Hori dela eta, eta atzo alderdi politikoek gai honen bozketan izandako jarrera aintzat hartuta, baloratu du “batzuek ezarri nahi duten zarata handiagatik, seguruenik ez dutelako Espainiarentzat konfrontazioa beste proiekturik, Pedro Sánchezek zuzentzen duen Exekutiboak lanean jarraituko du lurraldeetan herritarren onerako, pertsonen egunerokoa hobetuz eta, beraz, neurri indartsu eta eraginkorrak onartuz, hala nola finantzaketa autonomikoa eta toki-erakundeena handitzea”.
Horren harira, kritikatu du ulertezina dela –eta azalpenak eman beharko dituela horregatik– PPk atzo Errege Dekretu horren alde ez bozkatzea; izan ere, konturako ekarpenen igoera handia aurreikusten du, eta azken helburua errioxarren zerbitzu publikoak hobetzea da, eskualdeko eta tokiko administrazioak finantzazio handiagoa baitute.
“Alderdi Popularrak azalpenak eman beharko lituzke Errioxaren interesen aurka doan jarrera hau zergatik mantentzen duen azaltzeko. Konfrontazioa etengabe bilatu beharrean, benetan finantzaketa autonomikoa eta tokikoa eta, beraz, zerbitzu publikoak hobetzea dakarten neurrien alde egin beharko luke”, amaitu du.
Egonkortasunerako bidea
Azkenik, eta atzo Kongresuan egonkortasunaren bidea errefusatzeari buruz kazetariek egindako galderei erantzuteko, ordezkariak gogorarazi du azken Politika Fiskal eta Finantzarioko Kontseiluak bide fiskal berria onartu zuela Alderdi Popularrak gobernatutako autonomia-erkidegoen abstentzioarekin. Hala eta guztiz ere, alderdi honek autonomia erkidegoei eta udalei marjina fiskal handiagoa ematearen aurka bozkatu zuen atzo, herritar guztiei kalte eginez.
Egonkortasunaren bidea ez onartzeak esan nahi du autonomia-erkidegoei bi hamarren kenduko zaizkiela zerga bidez 2025ean eta 2026an. Horrek esan nahi du urte horietako bakoitzean 3.000 milioiko doikuntza egingo dela, hau da, guztira 6.000 milioiko kostua izango duela.
Gainera, 2025ean hamarren bat gehiagoko marjina fiskala ematen zien udalei, eta 2026an bi hamarren gehiago. Beraz, kontra bozkatzeak eragin negatiboa izango du udalentzat: 1.500 milioi 2025ean eta 3.000 milioi 2026an. Guztira, 4.500 milioi.
Hori dela eta, Arraiz Naldak zehaztu du bidearen aurka bozkatu duten alderdiek 10.500 milioiko doikuntza inposatzen dietela autonomia erkidegoei eta udalei, “herritarrek ordainduko duten kopurua eta, beraz, ekintza guztiz arduragabea”.